શું નસકોરાં સ્વાસ્થ્ય માટે જોખમી છે? જાણો કારણો અને નિવારણ.
ઘણા લોકો માને છે કે નસકોરાં બોલવા એટલે કે તે વ્યક્તિ ગાઢ અને શાંતિપૂર્ણ ઊંઘમાં છે. પરંતુ, તબીબી વિજ્ઞાન આ માન્યતાને સંપૂર્ણપણે નકારે છે. વાસ્તવમાં, રાત્રે સૂતી વખતે આવતા જોરદાર નસકોરાં એ તમારા ખરાબ સ્વાસ્થ્યની ચેતવણી હોઈ શકે છે. નસકોરાં માત્ર તમારા પાર્ટનરની ઊંઘમાં ખલેલ નથી પહોંચાડતા, પરંતુ તે શરીરમાં હવાના માર્ગમાં આવતી અવરોધોનું સૂચક છે.
નસકોરાં કેમ આવે છે? વિજ્ઞાન શું કહે છે?
જ્યારે આપણે સૂઈએ છીએ, ત્યારે આપણા ગળાના પાછળના ભાગમાં રહેલા સ્નાયુઓ આરામદાયક સ્થિતિમાં હોય છે. જો આ માર્ગમાં હવાના પ્રવાહમાં અવરોધ આવે, તો ગળાની નરમ પેશીઓ (soft tissues) વાઈબ્રેટ કરવા લાગે છે, જેમાંથી અવાજ ઉત્પન્ન થાય છે. આને આપણે નસકોરાં કહીએ છીએ. આ માત્ર સામાન્ય અવાજ નથી, તે સૂચવે છે કે ઓક્સિજનનો પુરવઠો ફેફસાં સુધી પહોંચવામાં સંઘર્ષ કરી રહ્યો છે.
નસકોરાં પાછળના મુખ્ય કારણો:
સૂવાની ખોટી સ્થિતિ: પીઠના બળે (ચત્તા) સૂવાથી જીભ અને ગળાના સ્નાયુઓ ગુરુત્વાકર્ષણને કારણે પાછળની તરફ નમે છે, જે શ્વાસનળીને આંશિક રીતે બ્લોક કરી દે છે.
વધતું વજન: ગળા અને ગરદનની આસપાસ જમા થયેલી અતિરિક્ત ચરબી શ્વાસનળી પર દબાણ લાવે છે, જેનાથી તે સાંકડી થઈ જાય છે.
નાકની રચનામાં ક્ષતિ: નાકની હડ્ડીનું ટેઢું હોવું (Deviated Septum) અથવા નાકમાં માંસ વધી જવું (Polyp) હવાના કુદરતી માર્ગમાં અવરોધ ઉભો કરે છે.
વ્યસન: સૂતા પહેલા દારૂનું સેવન કરવાથી ગળાના સ્નાયુઓ વધુ પડતા ઢીલા પડી જાય છે, જે શ્વાસનળીમાં રુકાવટ પેદા કરે છે.
ક્રોનિક સાઈનસ અથવા એલર્જી: શરદી, સાઈનસ કે એલર્જીને કારણે નાક બંધ રહેતા વ્યક્તિએ મોઢેથી શ્વાસ લેવો પડે છે, જે નસકોરાંનું સૌથી સામાન્ય કારણ છે.
વધતી ઉંમર: ઉંમર વધવાની સાથે ગળાના ટિશ્યુઝ તેમની સ્થિતિસ્થાપકતા ગુમાવે છે અને વધુ ઢીલા પડે છે.
નસકોરાંમાંથી કાયમી છુટકારો મેળવવાના અસરકારક ઉપાયો:
૧. કરવટ લઈને સૂવાની ટેવ: હંમેશા ડાબી કે જમણી બાજુ કરવટ લઈને સૂવાનો પ્રયત્ન કરો. આનાથી તમારી શ્વાસનળી ખુલ્લી રહે છે અને જીભ પાછળની તરફ સરકતી નથી.
૨. નિયમિત કસરત: દિવસમાં ૩૦ મિનિટ યોગ, પ્રાણાયામ કે કાર્ડિયો વર્કઆઉટ કરો. વજન ઘટવાથી ગળા પરનું દબાણ આપોઆપ ઓછું થશે.
૩. માથું ઊંચું રાખીને સૂવું: સૂતી વખતે એક વધારાનું ઓશીકું વાપરવાથી તમારું માથું ૪ ઇંચ ઉપર રહેશે, જેનાથી શ્વાસનળી બ્લોક થવાની શક્યતા નહિવત થઈ જાય છે.
૪. હાઈડ્રેશન: દિવસભર પૂરતું પાણી પીવો (૮-૧૦ ગ્લાસ). શરીરમાં પાણીની કમી થવાથી ગળામાં ચીકણો કફ જમા થાય છે, જે શ્વાસ લેવામાં તકલીફ આપે છે.
૫. રાત્રે સ્ટીમ (વરાળ) લેવી: જો તમને નાક બંધ રહેવાની સમસ્યા હોય, તો સૂતા પહેલા ગરમ પાણીની વરાળ લો. તે શ્વસન માર્ગને ચોખ્ખો કરવામાં મદદ કરે છે.
૬. તબીબી સહાય: જો સમસ્યા ગંભીર હોય, તો ડૉક્ટરની સલાહ મુજબ ‘નેઝલ સ્ટ્રિપ્સ’ અથવા ‘CPAP’ મશીનનો ઉપયોગ કરો.
