રાત્રે અચાનક ઊંઘ ઊડી જાય છે? અવગણશો નહીં, અનિદ્રા અને સ્લીપ એપ્નિયાના હોઈ શકે છે લક્ષણો
સ્વાસ્થ્ય સંબંધિત આપણા ખાસ અહેવાલમાં તમારું સ્વાગત છે. રાત્રે અચાનક આંખ ખુલી જવી એ આજકાલના ઝડપી જીવનમાં એક ખૂબ જ સામાન્ય બાબત બની ગઈ છે. આપણીમાંથી મોટાભાગના લોકો આ સમસ્યાને સામાન્ય ગણીને અવગણી દેતા હોય છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે રાત્રે વારંવાર ઊંઘ ઊડી જવી, જાગ્યા પછી ફરી ઊંઘ ન આવવી કે સવારે ઊઠતી વખતે ચિડચિડાપણું અનુભવાવું એ કોઈ ગંભીર બીમારીના પ્રાથમિક લક્ષણો હોઈ શકે છે? તેને સતત અવગણવાથી અનિદ્રા (Insomnia) અને સ્લીપ એપ્નિયા (Sleep Apnea) જેવા ગંભીર ડિસઓર્ડર થઈ શકે છે. આવો વિગતવાર સમજીએ રાત્રે ઊંઘ ઊડી જવાના કારણો, બીમારીઓ અને તેના સરળ ઉકેલો.
રાત્રે અચાનક ઊંઘ ઊડી જવાના મુખ્ય કારણો
માનસિક તણાવ અને ચિંતા (Stress and Anxiety) એ રાત્રે વારંવાર ઊંઘ ઊડી જવાનું સૌથી મોટું અને મુખ્ય કારણ છે. દિવસભરની દોડધામ કે મગજમાં ચાલતી ચિંતાઓને કારણે વ્યક્તિ ઊંડી ઊંઘમાં જઈ શકતી નથી અને વારંવાર ઝબકીને જાગી જાય છે.
આ ઉપરાંત, ખોટા ઓશીકા કે અસ્વસ્થ પથારીના કારણે પણ શરીરમાં અસ્વસ્થતા અનુભવાય છે, જેથી ઊંઘમાં ખલેલ પહોંચે છે. જોકે, કેટલાક કિસ્સાઓમાં આ સમસ્યા પાછળ અનિદ્રા કે સ્લીપ એપ્નિયા જેવા મેડિકલ કારણો છુપાયેલા હોય છે, જેને સમયસર ઓળખવા જરૂરી છે.
અનિદ્રા (Insomnia) એટલે શું?
રાત્રે વારંવાર ઊંઘ ઊડી જવી, એકવાર આંખ ખુલ્યા પછી કલાકો સુધી ઊંઘ ન આવવી, સવાર થતા પહેલા જ ખૂબ વહેલા ઊંઘ ઊડી જવી કે આખી રાત પથારીમાં આડelements બદલ્યા કરવા છતાં ઊંઘ ન આવવી – આ તમામ લક્ષણો ‘ઇન્સોમ્નિયા’ એટલે કે અનિદ્રાના છે. આ બીમારીથી પીડાતી વ્યક્તિ આખો દિવસ થાક, આળસ અને ચિડચિડાપણું અનુભવે છે, જેની સીધી અસર તેની કાર્યક્ષમતા પર પડે છે.
સ્લીપ એપ્નિયા (Sleep Apnea) શું છે?
સ્લીપ એપ્નિયા એ ઊંઘ સંબંધિત એક ગંભીર તબીબી સમસ્યા છે. આમાં વ્યક્તિ સોતી વખતે શ્વાસ લેવામાં તકલીફ અનુભવે છે અથવા ક્ષણભર માટે શ્વાસ રોકાઈ જાય છે. ઘોંઘાટભર્યા નસકોરાં બોલાવવા, ઊંઘમાં ગૂંગળામણ થવી કે અચાનક ગભરાઈને જાગી જવું એ તેના મુખ્ય લક્ષણો છે.
ઘણી વખત વ્યક્તિને પોતે આ બીમારીથી પીડાય છે તેની ખબર પણ નથી હોતી, પરંતુ પરિવારના સભ્યો તેના નસકોરાં કે શ્વાસ રોકાવાની પ્રક્રિયા પરથી તેને ઓળખી શકે છે. આ બીમારીને કારણે હૃદય પર પણ ભારે દબાણ આવે છે.
રાત્રે ગાઢ અને સારી ઊંઘ મેળવવાના બિનચૂક ઉપાયો
જો તમે યોગ્ય સમયે આ લક્ષણોને ઓળખી લો, તો રોજિંદા જીવનની આદતોમાં થોડા ફેરફાર કરીને ઘરે જ તેનો ઉકેલ લાવી શકો છો:
સક્રિય જીવનશૈલી (Active Lifestyle): દિવસ દરમિયાન શારીરિક રીતે સક્રિય રહો. નિયમિત કસરત કે વોકિંગ કરવાથી રાત્રે શરીર થાકે છે અને કુદરતી રીતે ગાઢ ઊંઘ આવે છે.
ગેજેટ્સથી દૂરી: સૂવાના ઓછામાં ઓછા એક કલાક પહેલાં મોબાઈલ, લેપટોપ કે ટીવી જેવા ડિજિટલ ગેજેટ્સનો ઉપયોગ બિલકુલ બંધ કરી દો. આ સ્ક્રીનમાંથી નીકળતી બ્લુ લાઈટ ઊંઘ લાવતા ‘મેલાટોનિન’ હોર્મોનને નુકસાન પહોંચાડે છે.
રિલેક્સેશન ટેકનીક: સોતા પહેલાં કોઈ સારો પુસ્તક વાંચો, શાંત સંગીત સાંભળો અથવા ધ્યાન (Meditation) કરો.
યોગ્ય પથારીની પસંદગી: સૂવા માટે આરામદાયક ગાદલું અને યોગ્ય માપના ઓશીકાનો ઉપયોગ કરો, જેથી ગરદન કે પીઠમાં દુખાવો ન થાય.
