ફેટી લિવરના દર્દીઓ માટે કઈ કસરત છે સૌથી બેસ્ટ? Walkingથી લઈને HIIT સુધી જાણો ફાયદા
આજના સમયમાં ફેટી લિવરની સમસ્યા ઝડપથી વધી રહી છે. ખોટી ખાણીપીણી, બેઠાડુ જીવનશૈલી અને શારીરિક પ્રવૃત્તિનો અભાવ આ સમસ્યાના મુખ્ય કારણોમાં સામેલ છે. જોકે, રાહતની વાત એ છે કે યોગ્ય કસરત અને જીવનશૈલીમાં જરૂરી ફેરફાર કરીને લિવરમાં જમા થતી ચરબી ઘટાડવામાં મદદ મળી શકે છે. લિવર માત્ર ખોરાક પચાવવા અને શરીરમાંથી ઝેરી તત્ત્વો દૂર કરવાનું કામ કરતું નથી, પરંતુ શરીરના મેટાબોલિઝમને નિયંત્રિત કરવામાં પણ મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. નિષ્ણાતોના જણાવ્યા પ્રમાણે, સ્નાયુઓ સક્રિય રહે ત્યારે શરીરમાં એવા હોર્મોન્સ અને કેમિકલ્સનું ઉત્પાદન થાય છે, જે લિવરની ચરબી અને સોજો ઘટાડવામાં મદદરૂપ બની શકે છે.
સ્નાયુઓની સક્રિયતા લિવરની તંદુરસ્તી માટે કેમ જરૂરી?
હેપેટોલોજિસ્ટ ડૉ. Cyriac Abby Philips, જેઓ TheLiverDoc તરીકે પણ જાણીતા છે, તેમણે કસરત અને લિવરની તંદુરસ્તી વચ્ચેના સંબંધ વિશે સમજાવ્યું છે. તેમના મતે, સ્નાયુઓ માત્ર શરીરની તાકાત વધારવા માટે નથી, પરંતુ તે શરીરનું મેટાબોલિક એન્જિન પણ છે. જ્યારે આપણે નિયમિત શારીરિક પ્રવૃત્તિ કરીએ છીએ ત્યારે ઇન્સ્યુલિન સેન્સિટિવિટી સુધરે છે અને લિવરમાં વધારાની ચરબી જમા થવાની પ્રક્રિયા નિયંત્રિત કરવામાં મદદ મળે છે. બીજી તરફ, લાંબા સમય સુધી એક જ જગ્યાએ બેસી રહેવાની આદત શરીરના મેટાબોલિઝમને અસર કરી શકે છે. તેથી ફેટી લિવર ધરાવતા લોકોએ રોજિંદા જીવનમાં હલનચલન વધારવું જોઈએ.
દરરોજ ચાલવાથી લિવરની ચરબી ઘટાડવામાં મળશે મદદ
ફેટી લિવરના દર્દીઓ માટે ચાલવું સૌથી સરળ અને અસરકારક કસરતોમાંની એક છે. તેના માટે મોંઘા સાધનો કે ખાસ જિમની જરૂર પડતી નથી. અઠવાડિયામાં લગભગ 150 મિનિટ ઝડપથી ચાલવાની કસરત કરવાથી લિવરમાં જમા થયેલી ચરબી ઘટાડવામાં મદદ મળી શકે છે. કેટલાક અભ્યાસોમાં આવી શારીરિક પ્રવૃત્તિથી લિવરની ચરબીમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. એટલું જ નહીં, રોજિંદા ચાલવામાં માત્ર 1,000 પગલાંનો વધારો પણ ફેટી લિવરનું જોખમ ઘટાડવામાં મદદરૂપ થઈ શકે છે. શરૂઆતમાં ધીમે ચાલવું અને ધીમે ધીમે સમય તથા ઝડપ વધારવી વધુ યોગ્ય છે.
જોગિંગ, સાઇકલિંગ અને સ્વિમિંગ પણ છે ફાયદાકારક
ચાલવા ઉપરાંત જોગિંગ, સાઇકલિંગ અને સ્વિમિંગ જેવી મધ્યમ તીવ્રતાની કસરતો પણ ફેટી લિવરના દર્દીઓ માટે ઉપયોગી બની શકે છે. આ કસરતો કરવાથી શરીરની ઊર્જા ખર્ચ કરવાની ક્ષમતા વધે છે અને ઇન્સ્યુલિનની કાર્યક્ષમતામાં સુધારો થઈ શકે છે. કસરતની તીવ્રતા સમજવા માટે એક સરળ રીત છે. જો તમે કસરત કરતી વખતે વાતચીત કરી શકો છો, પરંતુ સતત ગીત ગાઈ શકતા નથી, તો સામાન્ય રીતે તે મધ્યમ તીવ્રતાની કસરત ગણાય છે. જોકે, દરેક વ્યક્તિની ઉંમર, વજન અને શારીરિક ક્ષમતા અલગ હોય છે. તેથી પોતાની અનુકૂળતા પ્રમાણે કસરત પસંદ કરવી જરૂરી છે.
ઓછો સમય હોય તો HIIT બની શકે છે વિકલ્પ
જે લોકોને લાંબા સમય સુધી કસરત કરવાનો સમય મળતો નથી, તેમના માટે High Intensity Interval Training એટલે કે HIIT એક વિકલ્પ બની શકે છે. આ કસરતમાં થોડા સમય માટે ખૂબ ઝડપથી કસરત કરવામાં આવે છે અને ત્યારબાદ આરામ અથવા ધીમી ગતિની પ્રવૃત્તિ કરવામાં આવે છે. કેટલાક અભ્યાસોમાં લગભગ 12 અઠવાડિયાની HIIT ટ્રેનિંગ બાદ લિવરની ચરબીમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. Sprint Interval Training પણ ટૂંકા પરંતુ વધુ તીવ્ર વર્કઆઉટનો એક પ્રકાર છે. જોકે, આ કસરતો દરેક વ્યક્તિ માટે યોગ્ય નથી. ખાસ કરીને હૃદયની બીમારી, સાંધાની સમસ્યા અથવા અન્ય શારીરિક તકલીફ ધરાવતા લોકોએ ડૉક્ટરની સલાહ વગર શરૂ કરવી જોઈએ નહીં.
યોગ અને સૂર્ય નમસ્કારથી પણ મળી શકે છે ફાયદો
ફેટી લિવરની સમસ્યામાં યોગ પણ મદદરૂપ સાબિત થઈ શકે છે. ખાસ કરીને સૂર્ય નમસ્કાર જેવા અભ્યાસ શરીરને સક્રિય રાખવાની સાથે લવચીકતા અને શારીરિક ક્ષમતા સુધારવામાં મદદ કરે છે. નિયમિત યોગ કરવાથી ઇન્સ્યુલિન સેન્સિટિવિટીમાં સુધારો થઈ શકે છે અને કેટલાક દર્દીઓમાં લિવરની ચરબી ઘટાડવામાં પણ મદદ મળી શકે છે. જોકે, માત્ર યોગ કે કોઈ એક કસરતથી ફેટી લિવર સંપૂર્ણપણે મટી જશે તેવી ગેરંટી નથી. સંતુલિત આહાર, વજન નિયંત્રણ, પૂરતી ઊંઘ અને નિયમિત કસરત એકસાથે જરૂરી છે. કસરત શરૂ કરતાં પહેલાં તબીબી સલાહ લેવી અને ધીમે ધીમે પ્રવૃત્તિ વધારવી સૌથી સુરક્ષિત રીત છે.
