વજન ઘટાડવા માટે પ્રોટીન કેમ જરૂરી છે? માત્ર કસરત અને ઓછું ખાવાથી નહીં ઘટે વજન, જાણો ડૉક્ટરની સલાહ

માત્ર ઓછું ખાવાથી નહીં ઘટે વજન! ડાયટમાં આ પોષક તત્ત્વ સામેલ કરવું છે જરૂરી

વજન ઘટાડવાની વાત આવે ત્યારે મોટાભાગના લોકો સૌથી પહેલાં ખોરાકમાં ઘટાડો કરવા અને દરરોજ કસરત કરવા પર ધ્યાન આપે છે. કેટલાક લોકો ઝડપથી વજન ઉતારવાની ઇચ્છામાં કાર્બોહાઇડ્રેટ્સ અને ચરબીની સાથે પ્રોટીનનું સેવન પણ ઓછું કરી દે છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે વજન ઘટાડવાની પ્રક્રિયામાં પ્રોટીનની ભૂમિકા અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે? યોગ્ય માત્રામાં પ્રોટીન લેવાથી શરીરની માંસપેશીઓ જાળવવામાં, ભૂખ નિયંત્રિત કરવામાં અને મેટાબોલિઝમને યોગ્ય રાખવામાં મદદ મળી શકે છે.

1. વજન ઘટાડતી વખતે પ્રોટીનને અવગણવાની ભૂલ ન કરો

ફોર્ટિસ હોસ્પિટલ, નોઇડાના સિનિયર કન્સલ્ટન્ટ એન્ડોક્રિનોલોજી ડૉ. અનુપમ બિસ્વાસના જણાવ્યા અનુસાર, વજન ઘટાડવા માટે માત્ર કેલરી ઓછી કરવી પૂરતી નથી. આ દરમિયાન શરીરને જરૂરી પોષક તત્ત્વો મળતાં રહે તે પણ એટલું જ જરૂરી છે. ખાસ કરીને પ્રોટીનનું યોગ્ય પ્રમાણ જાળવવું જોઈએ. કારણ કે શરીરનું વજન ઘટે ત્યારે માત્ર ચરબી જ નહીં, પરંતુ માંસપેશીઓ પણ ઘટી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં પૂરતું પ્રોટીન લેવાથી માંસપેશીઓનું નુકસાન ઘટાડવામાં મદદ મળે છે અને શરીરની કાર્યક્ષમતા જાળવી શકાય છે.

2. પ્રોટીન ખાવાથી લાંબા સમય સુધી ભૂખ લાગતી નથી

વજન ઘટાડવા માટે પ્રોટીનને મહત્વપૂર્ણ માનવાનું એક મોટું કારણ તેની ભૂખ નિયંત્રિત કરવાની ક્ષમતા છે. પ્રોટીનયુક્ત ખોરાક ખાવાથી પેટ લાંબા સમય સુધી ભરેલું હોવાનો અહેસાસ થાય છે. પરિણામે વારંવાર ભૂખ લાગવાની સમસ્યા ઓછી થઈ શકે છે. ખાસ કરીને ડાયટ દરમિયાન લોકો વચ્ચે ભૂખ લાગતાં બિસ્કિટ, નમકીન અને અન્ય બિનઆરોગ્યપ્રદ નાસ્તા ખાવાનું ટાળી શકે છે. આ ઉપરાંત, પેટ ભરેલું રહેવાને કારણે જરૂર કરતાં વધારે ખાવાની આદત પર પણ નિયંત્રણ રાખવામાં મદદ મળે છે.

3. પ્રોટીન પચાવવામાં શરીરને વધારે ઊર્જા ખર્ચવી પડે છે

શું તમે જાણો છો કે પ્રોટીન પચાવવાની પ્રક્રિયામાં પણ શરીર કેલરી ખર્ચે છે? વૈજ્ઞાનિક ભાષામાં તેને થર્મિક ઇફેક્ટ ઓફ ફૂડ કહેવામાં આવે છે. કાર્બોહાઇડ્રેટ્સ અને ચરબીની સરખામણીએ પ્રોટીનને પચાવવા માટે શરીરને પ્રમાણમાં વધારે ઊર્જાની જરૂર પડે છે. જોકે, તેના કારણે કેલરી બર્ન થવામાં થતો વધારો મર્યાદિત હોય છે. તેમ છતાં, સંતુલિત આહાર અને નિયમિત કસરતની સાથે પ્રોટીનનું યોગ્ય સેવન વજન નિયંત્રણની પ્રક્રિયામાં મદદરૂપ બની શકે છે.

4. પ્રોટીન બ્લડ શુગર અને મેટાબોલિઝમ માટે પણ જરૂરી

વજન ઘટાડતી વખતે માત્ર શરીરની ચરબી ઓછી કરવી જ નહીં, પરંતુ મેટાબોલિઝમ અને હોર્મોનલ સંતુલનનું ધ્યાન રાખવું પણ જરૂરી છે. ખાસ કરીને વધારે વજન ધરાવતા લોકોમાં ઇન્સ્યુલિન રેઝિસ્ટન્સ જેવી સમસ્યાઓ જોવા મળી શકે છે. યોગ્ય માત્રામાં પ્રોટીનનું સેવન અને સંતુલિત ભોજન બ્લડ શુગરને સ્થિર રાખવામાં મદદરૂપ થઈ શકે છે. જો પ્રોટીનની સાથે ફાઇબરથી ભરપૂર શાકભાજી, ફળો અને અન્ય પૌષ્ટિક ખોરાક લેવામાં આવે તો શરીરને વધુ સારા પોષક લાભ મળી શકે છે.

5. દરરોજ કેટલું પ્રોટીન લેવું જોઈએ?

સામાન્ય રીતે એક સ્વસ્થ પુખ્ત વ્યક્તિને શરીરના દરેક કિલોગ્રામ વજન દીઠ દરરોજ આશરે 0.8 ગ્રામ પ્રોટીનની જરૂરિયાત હોય છે. જોકે, વજન ઘટાડતા અને નિયમિત કસરત કરતા લોકો માટે આ જરૂરિયાત વધારે હોઈ શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે, 60 કિલોગ્રામ વજન ધરાવતી વ્યક્તિને સામાન્ય માર્ગદર્શિકા પ્રમાણે દરરોજ આશરે 48 ગ્રામ પ્રોટીનની જરૂર પડે છે. વ્યક્તિની ઉંમર, શારીરિક પ્રવૃત્તિ, સ્વાસ્થ્ય અને અન્ય પરિબળોના આધારે આ પ્રમાણ બદલાઈ શકે છે.

6. આ ખાદ્ય પદાર્થોમાંથી મેળવી શકો છો પ્રોટીન

તમારા રોજિંદા ભોજનમાં પ્રોટીનનો સમાવેશ કરવા માટે મોંઘા સપ્લિમેન્ટ્સ પર જ નિર્ભર રહેવાની જરૂર નથી. ભારતીય રસોડામાં સરળતાથી ઉપલબ્ધ દાળ, ચણા, રાજમા, દૂધ, દહીં, પનીર, સોયાબીન અને ટોફુ જેવા ખાદ્ય પદાર્થો પ્રોટીનના સારા સ્ત્રોત છે. આ ઉપરાંત બદામ અને અન્ય સૂકામેવામાંથી પણ પ્રોટીન મળી શકે છે. જોકે, માત્ર પ્રોટીનયુક્ત ખોરાક ખાવાથી જ વજન ઘટતું નથી. તેના માટે સંતુલિત આહાર, યોગ્ય ઊંઘ, નિયમિત શારીરિક પ્રવૃત્તિ અને કેલરીનું ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે. જો તમને કિડની સંબંધિત બીમારી હોય અથવા અન્ય કોઈ સ્વાસ્થ્ય સમસ્યા હોય, તો પ્રોટીનનું પ્રમાણ વધારતાં પહેલાં ડૉક્ટર અથવા ડાયટિશિયનની સલાહ જરૂર લો.