Mallikarjun Kharge: પાસપોર્ટ રેન્કિંગ મુદ્દે કોંગ્રેસનું સરકાર પર નિશાન: ‘પીએમ મોદીના પાસપોર્ટની તાકાતના દાવાઓ પોકળ
ગ્લોબલ પાસપોર્ટ ઇન્ડેક્સ 2026ના તાજેતરના આંકડા જાહેર થયા બાદ દેશમાં રાજકીય ગરમાવો આવી ગયો છે. કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ અને રાજ્યસભામાં વિરોધ પક્ષના નેતા મલ્લિકાર્જુન ખડગેએ સોમવારે (6 જુલાઈ 2026) ના રોજ ભારતીય પાસપોર્ટની વૈશ્વિક રેન્કિંગમાં થયેલા ઘટાડાને લઈને નરેન્દ્ર મોદી સરકાર પર આકરા પ્રહારો કર્યા છે. તેમણે આરોપ લગાવ્યો છે કે કેન્દ્ર સરકારની ખોટી નીતિઓના કારણે વૈશ્વિક સ્તરે ભારતની પ્રતિષ્ઠાને મોટું નુકસાન પહોંચ્યું છે.
પીએમ મોદીના જૂના દાવાઓ પર સવાલો
મલ્લિકાર્જુન ખડગેએ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘X’ (ટ્વિટર) પર એક પોસ્ટ શેર કરીને વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના વર્ષ 2018ના એક જૂના નિવેદનનો હવાલો આપ્યો હતો. એ સમયે પીએમ મોદીએ દાવો કર્યો હતો કે, “વિદેશ પ્રવાસ કરનારા અને વિદેશમાં વસતા ભારતીયો આજે ભારતીય પાસપોર્ટની સાચી તાકાત અને સન્માનને સારી રીતે ઓળખે છે.”
આ નિવેદન પર કટાક્ષ કરતા ખડગેએ પૂછ્યું કે, વડાપ્રધાને જે તાકાતની વાત કરી હતી તે આખરે આજે ક્યાં ગાયબ થઈ ગઈ છે? વર્તમાન વાસ્તવિકતા અને સત્તાવાર આંકડાઓ વડાપ્રધાનના એ દાવાઓનું બિલકુલ સમર્થન કરતા નથી.
વૈશ્વિક ઇન્ડેક્સમાં ભારતની સ્થિતિ અને સરખામણી
કોંગ્રેસ અધ્યક્ષે અલગ-અલગ ગ્લોબલ પાસપોર્ટ ઇન્ડેક્સના આંકડા રજૂ કરીને સરકારની નિષ્ફળતાઓ ગણાવી હતી:
હેનલી પાસપોર્ટ ઇન્ડેક્સ: વર્ષ 2013માં યુપીએ સરકારના શાસન દરમિયાન ભારતીય પાસપોર્ટ વૈશ્વિક સ્તરે 74મા ક્રમે હતો, જે જૂન 2026માં ઘટીને 80મા સ્થાને પહોંચી ગયો છે.
ગ્લોબલ પાસપોર્ટ ઇન્ડેક્સ 2026: આ ઇન્ડેક્સમાં ભારત ગયા વર્ષના 124મા સ્થાનથી વધુ એક ક્રમ નીચે સરકીને હવે 125મા સ્થાને આવી ગયું છે.
પાસપોર્ટની વર્તમાન શક્તિ: 125મી રેન્કિંગનો સીધો અર્થ એ થાય છે કે ભારતીય પાસપોર્ટ ધારકો અત્યારે માત્ર 26 દેશોમાં જ વિઝા વિના (Visa-Free) પ્રવાસ કરી શકે છે. આ યાદીમાં ભારત પાડોશી દેશ ચીન ઉપરાંત ફિલિપિન્સ, મોરોક્કો અને ઉઝબેકિસ્તાન જેવા દેશો કરતાં પણ પાછળ રહી ગયું છે, જ્યારે પાકિસ્તાન આ યાદીમાં 188મા ક્રમે છે.
પાસપોર્ટ ફીમાં તોતિંગ વધારો
ખડગેએ સામાન્ય જનતાને પડતી આર્થિક મુશ્કેલીઓનો મુદ્દો ઉઠાવતા જણાવ્યું કે, પાસપોર્ટ સંબંધિત સેવાઓમાં કોઈ ખાસ સુધારો કરવાને બદલે મોદી સરકારે પાસપોર્ટ કઢાવવાની પ્રક્રિયાને વધુ મોંઘી બનાવી દીધી છે. સામાન્ય પાસપોર્ટની ફી 1,500 રૂપિયાથી વધારીને 2,500 રૂપિયા કરી દેવામાં આવી છે. આ સિવાય, કટોકટીના સમયે કામ આવતી ‘તત્કાલ સેવા’ની ફી વધારીને 5,000 રૂપિયા સુધી પહોંચાડી દેવામાં આવી છે, જે સામાન્ય નાગરિકોના ખિસ્સા પર સીધો બોજો છે.
વિદેશી પ્રવાસીઓની સંખ્યામાં ઘટાડો અને ડેટાની હેરાફેરી
બીજો ગંભીર આરોપ લગાવતા વિપક્ષી નેતાએ કહ્યું કે, ભારતમાં વિદેશી પ્રવાસીઓના આગમનની સ્થિતિ પણ ચિંતાજનક છે. કોવિડ મહામારી પહેલાના સમયગાળાની સરખામણીએ વિદેશી પ્રવાસીઓની સંખ્યા હજુ પણ ઘણી નીચી છે. વર્ષ 2019માં વિદેશી પ્રવાસીઓનો આંકડો 10.93 મિલિયન હતો, જે વર્ષ 2024માં ઘટીને 9.95 મિલિયન થઈ ગયો હતો.
ખડગેએ કેન્દ્ર સરકારની મનશા પર સવાલ ઉઠાવતા પૂછ્યું કે, “શું મોદી સરકાર પોતાની આ નિષ્ફળતાને છુપાવવા માટે વિદેશી પ્રવાસીઓના સત્તાવાર ડેટામાં એનઆરઆઈ (NRI – પ્રવાસી ભારતીયો)ના આગમનની સંખ્યાને પણ ભેગી કરીને આંકડાઓ મોટો બતાવી રહી છે?” આ તમામ બાબતો સ્પષ્ટ કરે છે કે માત્ર વાતો કરવાથી વૈશ્વિક શાખ વધતી નથી, તેના માટે જમીની સ્તરે મજબૂત રાજદ્વારી નીતિઓની જરૂર હોય છે.
