Brain Tumor: દરેક બ્રેઈન ટ્યુમરમાં ઓપરેશનની જરૂર નથી: જાણો સાચું સત્ય અને નિષ્ણાતોની સલાહ
‘બ્રેઈન ટ્યુમર’નું નામ સાંભળતા જ મોટાભાગના લોકોના મનમાં સૌથી પહેલો વિચાર આવે છે—’શું હવે ઓપરેશન કરાવવું જ પડશે?’ સામાન્ય લોકોમાં એવી એક ગંભીર ગેરસમજ અથવા મિથક ફેલાયેલું છે કે મગજમાં ટ્યુમર થાય એટલે તેનો એકમાત્ર ઈલાજ સર્જરી જ છે. જોકે, તબીબી નિષ્ણાતો આ વાતને સંપૂર્ણપણે ખોટી ગણાવે છે. વર્લ્ડ બ્રેઈન ટ્યુમર ડે (8 જૂન) ના ઉપલક્ષમાં એ સમજવું અત્યંત જરૂરી છે કે દરેક ટ્યુમર માટે સર્જરી અનિવાર્ય હોતી નથી.

શું દરેક ટ્યુમર માટે સર્જરી જરૂરી છે?
ન્યુરો સર્જન ડો. પ્રવીણ ગુપ્તાના મતે, દરેક દર્દીની સ્થિતિ અને ટ્યુમરનો પ્રકાર અલગ-અલગ હોય છે. ટ્યુમરનું કદ, તેનો પ્રકાર, મગજમાં તેનું સ્થાન અને દર્દીની ઉંમર જેવા અનેક પરિબળોને ધ્યાનમાં રાખીને સારવારનો પ્લાન તૈયાર કરવામાં આવે છે. ઘણા કિસ્સાઓમાં, નાના અને ખૂબ જ ધીમી ગતિએ વધતા ટ્યુમર વર્ષો સુધી સ્થિર રહી શકે છે. આવા દર્દીઓ માટે સતત દેખરેખ (Active Surveillance) અને નિયમિત MRI તપાસ જ પૂરતી હોય છે. એટલે કે, દરેક કિસ્સામાં સર્જરીની જરૂર પડતી નથી.
સારવારના વિવિધ વિકલ્પો
આધુનિક તબીબી વિજ્ઞાનમાં બ્રેઈન ટ્યુમર માટે હવે સર્જરી સિવાય પણ ઘણા અદ્યતન વિકલ્પો ઉપલબ્ધ છે:
રેડિયોથેરાપી: કિરણોત્સર્ગ દ્વારા ટ્યુમર કોષોને નષ્ટ કરવાની પદ્ધતિ.
સ્ટીરિયોટેક્ટિક રેડિયોસર્જરી: આ કોઈ ચીરા વગરની સર્જરી જેવી જ અસરકારક સારવાર છે.
કેમોથેરાપી અને ટાર્ગેટેડ થેરાપી: દવાઓ દ્વારા ટ્યુમરની વૃદ્ધિને રોકવાની પદ્ધતિ.
એક્ટિવ સર્વેલન્સ: માત્ર દેખરેખ રાખીને નિયમિત અંતરે તપાસ કરવી.
ક્યારે સર્જરી અનિવાર્ય બને છે?
જ્યારે ટ્યુમરનું કદ સતત વધતું હોય અથવા તે મગજમાં એવા મહત્વના ભાગ પર હોય જ્યાં તે દબાણ કરતું હોય, ત્યારે સર્જરી જરૂરી બની શકે છે. તેના લક્ષણોમાં ગંભીર માથાનો દુખાવો, વારંવાર ખેંચ (સીઝર્સ) આવવા, દ્રષ્ટિમાં ઘટાડો, શરીરના કોઈ અંગમાં નબળાઈ અથવા બોલવામાં તકલીફનો સમાવેશ થાય છે. ડોક્ટરોનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય માત્ર ટ્યુમરને દૂર કરવાનો જ નહીં, પરંતુ દર્દીની ન્યુરોલોજીકલ કાર્યક્ષમતા અને જીવનની ગુણવત્તા (Quality of Life) જાળવી રાખવાનો હોય છે.

આધુનિક ટેકનોલોજીની ભૂમિકા
છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં હાઈ-રિઝોલ્યુશન MRI, ન્યુરો-નેવિગેશન, ફંક્શનલ બ્રેઈન મેપિંગ અને ‘અવેક ક્રેનિયોટોમી’ (દર્દી જાગૃત હોય ત્યારે કરવામાં આવતી સર્જરી) જેવી ટેકનોલોજીએ સારવારને અત્યંત સલામત અને સચોટ બનાવી દીધી છે. ઘણીવાર સર્જરીનો હેતુ ટ્યુમરને સંપૂર્ણ કાઢવાનો નથી હોતો, પરંતુ બાયોપ્સી માટે તેનો એક નાનો ભાગ લેવાનો હોય છે, જેથી રોગનું ચોક્કસ નિદાન થઈ શકે અને આગળની યોગ્ય સારવાર નક્કી કરી શકાય.
સોશિયલ મીડિયાની માહિતીથી દૂર રહો
નિષ્ણાતો ચેતવણી આપે છે કે સોશિયલ મીડિયા પર મળતી અધૂરી માહિતીના આધારે કોઈ નિર્ણય લેવો જોઈએ નહીં. બ્રેઈન ટ્યુમર એ અત્યંત જટિલ રોગ છે, તેથી તેનો ઈલાજ હંમેશા ન્યુરોસર્જન, ન્યુરો-ઓન્કોલોજિસ્ટ અને રેડિયેશન ઓન્કોલોજિસ્ટની નિષ્ણાત ટીમની દેખરેખ હેઠળ જ થવો જોઈએ.
