શું પ્રદૂષણથી કીમોથેરાપીની અસર ઘટે છે? કેન્સરના દર્દીઓએ આ 5 બાબતોનું ધ્યાન રાખવું
ભારતમાં હવાનું પ્રદૂષણ હવે માત્ર શ્વસનતંત્રની સમસ્યા પૂરતું મર્યાદિત રહ્યું નથી, પરંતુ ગંભીર બીમારીઓથી પીડિત લોકો માટે પણ ચિંતાનો વિષય બની રહ્યું છે. ખાસ કરીને કેન્સરના દર્દીઓ માટે પ્રદૂષિત હવામાં શ્વાસ લેવો વધુ જોખમી સાબિત થઈ શકે છે. કેન્સરની સારવાર દરમિયાન દર્દીઓનું શરીર પહેલેથી જ અનેક પડકારોનો સામનો કરી રહ્યું હોય છે. આવી સ્થિતિમાં પ્રદૂષણની અસર તેમના સ્વાસ્થ્ય પર વધારાનો બોજ ઊભો કરી શકે છે.

પ્રદૂષિત હવા કેન્સરના દર્દીઓની મુશ્કેલીઓ વધારી શકે છે
કેન્સરના દર્દીઓની રોગપ્રતિકારક શક્તિ ઘણીવાર નબળી પડી જાય છે. ખાસ કરીને કીમોથેરાપી દરમિયાન શરીરની સંક્રમણ સામે લડવાની ક્ષમતા પ્રભાવિત થઈ શકે છે. આવી સ્થિતિમાં હવામાં રહેલા ઝેરી સૂક્ષ્મ કણો શરીરમાં પ્રવેશીને સોજો અને ઓક્સિડેટિવ સ્ટ્રેસ વધારી શકે છે. પરિણામે દર્દીઓને શ્વસન સંબંધિત તકલીફો થવાનું જોખમ વધી શકે છે.
કીમોથેરાપી દરમિયાન ખાંસી અને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ થઈ શકે છે
કીમોથેરાપીની સારવાર દરમિયાન કેટલાક દર્દીઓને પહેલેથી જ શ્વાસ લેવામાં મુશ્કેલી અનુભવાતી હોય છે. તેના પર પ્રદૂષિત હવા અને સ્મોગની અસર થાય તો ખાંસી, ગળામાં બળતરા, છાતીમાં ભાર અને શ્વાસ ફૂલવા જેવી સમસ્યાઓ વધી શકે છે. ખાસ કરીને ફેફસાંના કેન્સરથી પીડાતા અને શ્વસન સંબંધિત બીમારીઓ ધરાવતા દર્દીઓએ વધુ સાવચેતી રાખવાની જરૂર છે. પ્રદૂષણને કારણે શ્વસનતંત્રમાં ચેપ લાગવાનું જોખમ પણ વધી શકે છે.
શું હવાનું પ્રદૂષણ કીમોથેરાપીની અસર ઘટાડી શકે છે?
કીમોથેરાપી કેન્સરની સારવારની એક મહત્વપૂર્ણ પદ્ધતિ છે, જેમાં દવાઓની મદદથી કેન્સરના કોષોને નષ્ટ કરવામાં આવે છે. જોકે, તેની સફળતા કેન્સરનો પ્રકાર, તેની ગંભીરતા, ઉપયોગમાં લેવાતી દવાઓ અને દર્દીની શારીરિક સ્થિતિ પર આધારિત હોય છે. નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, થોડા સમય માટે સ્મોગના સંપર્કમાં આવવાથી કીમોથેરાપીની અસર ઘટે છે અથવા કેન્સરના કોષો દવાઓ સામે પ્રતિરોધક બને છે તેવા પૂરતા તબીબી પુરાવા હાલમાં ઉપલબ્ધ નથી. જોકે, પ્રદૂષણથી થતી અન્ય સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓને અવગણવી જોઈએ નહીં.

AQI ખરાબ હોય ત્યારે દર્દીઓએ ઘરની બહાર નીકળવાનું ટાળવું
હવાની ગુણવત્તા ખરાબ હોય ત્યારે કેન્સરના દર્દીઓએ શક્ય હોય ત્યાં સુધી ઘરની અંદર રહેવું જોઈએ. ખાસ કરીને સવારે અને સાંજે પ્રદૂષણનું પ્રમાણ વધારે હોય ત્યારે બિનજરૂરી બહાર જવાનું ટાળવું હિતાવહ છે. જો કોઈ જરૂરી કામ માટે બહાર જવું પડે તો N95 માસ્કનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ. આ ઉપરાંત, ઘરની અંદર HEPA ફિલ્ટરવાળું એર પ્યુરિફાયર લગાવવાથી હવામાં રહેલા કેટલાક હાનિકારક સૂક્ષ્મ કણો ઘટાડવામાં મદદ મળી શકે છે.
આહાર અને દવાઓ અંગે પણ રાખો ખાસ ધ્યાન
કીમોથેરાપી દરમિયાન દર્દીઓએ પોતાના પોષણ અને શરીરમાં પાણીનું પ્રમાણ જાળવવા પર વિશેષ ધ્યાન આપવું જોઈએ. ડૉક્ટરની સલાહ મુજબ પૂરતા પ્રમાણમાં પ્રવાહી પીવું અને પ્રોટીનથી ભરપૂર સંતુલિત આહાર લેવો ફાયદાકારક બની શકે છે. આ ઉપરાંત, સમયસર દવાઓ લેવી અને કીમોથેરાપીનું નક્કી કરેલું સમયપત્રક જાળવવું જરૂરી છે. પોતાની રીતે દવાઓ બંધ કરવી કે સારવારમાં ફેરફાર કરવો જોખમી બની શકે છે.
આ લક્ષણો દેખાય તો તાત્કાલિક ડૉક્ટરનો સંપર્ક કરો
કેન્સરની સારવાર લઈ રહેલા દર્દીઓને સતત ખાંસી, તાવ, છાતીમાં દુખાવો અથવા શ્વાસ લેવામાં તકલીફ થાય તો તેને સામાન્ય પ્રદૂષણની અસર સમજીને અવગણવી જોઈએ નહીં. આવી સ્થિતિમાં તાત્કાલિક પોતાના કેન્સર નિષ્ણાતનો સંપર્ક કરવો જરૂરી છે. ખાસ કરીને કીમોથેરાપી દરમિયાન તાવ ચેપનું ગંભીર લક્ષણ હોઈ શકે છે. તેથી વિલંબ કર્યા વિના તબીબી તપાસ કરાવવી જોઈએ.
