Amit Shah: પાણીની સમસ્યાનો અંત: હરિયાણા અને રાજસ્થાન વચ્ચે યમુના જળ માટે મહત્વપૂર્ણ MoU
ત્રણ દાયકા જૂના યમુના જળ વિવાદ અને તેના બટવારાના મુદ્દે સોમવારે, ૨૯ જૂન, ૨૦૨૬ના રોજ એક ઐતિહાસિક અને નિર્ણાયક વળાંક આવ્યો છે. નવી દિલ્હીમાં કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહની વિશેષ ઉપસ્થિતિમાં હરિયાણા અને રાજસ્થાન સરકારો વચ્ચે ૧૯૯૪ના ‘અપર યમુના રિવર બોર્ડ’ કરારને સંપૂર્ણ રીતે અમલમાં મૂકવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ સમજૂતી પત્ર (MoU) પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા છે. આ કરાર બંને રાજ્યો વચ્ચે જળ સંસાધનોના યોગ્ય વ્યવસ્થાપન અને વહેંચણીની દિશામાં એક મોટું પગલું માનવામાં આવે છે.
પ્રોજેક્ટનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય
આ સમજૂતીનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ચોમાસાની ઋતુ દરમિયાન હરિયાણા પાસે રહેલા વધારાના યમુના જળનો મહત્તમ ઉપયોગ કરવાનો છે. આ વધારાના પાણીને પાઇપલાઇન નેટવર્ક દ્વારા રાજસ્થાનના જરૂરિયાતમંદ વિસ્તારો સુધી પહોંચાડવામાં આવશે. આ પાણીનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે પીવાના પાણી (પેયજળ) તરીકે કરવામાં આવશે, જેનાથી રાજસ્થાનના અનેક સૂકા વિસ્તારોમાં પાણીની તંગી દૂર કરવામાં મદદ મળશે.
Delhi: Union Home Minister Amit Shah chairs a meeting on signing of a water sharing agreement between Haryana and Rajasthan, at Kartavya Bhavan
Union Minister for Jal Shakti CR Paatil, Haryana CM Nayab Singh Saini and Rajasthan CM Bhajanlal Sharma also present pic.twitter.com/jQVUH4v1YT
— IANS (@ians_india) June 29, 2026
હરિયાણાના મુખ્યમંત્રીનું નિવેદન
આ પ્રસંગે હરિયાણાના મુખ્યમંત્રી નાયબ સિંહ સૈનીએ જણાવ્યું હતું કે, “યમુના જળ પરિયોજનાને લઈને લાંબા સમયથી ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠકો ચાલી રહી હતી. આજે તેને અંતિમ સ્વરૂપ આપવામાં આવ્યું છે.” તેમણે વધુમાં સ્પષ્ટતા કરી હતી કે, રાજસ્થાન તરફથી મળેલી માંગણીના આધારે, જુલાઈથી ઓક્ટોબર દરમિયાન જે વધારાનું પાણી નદીમાં વહી જાય છે, તેનો ઉપયોગ પાઇપલાઇન દ્વારા કરવાની વ્યવસ્થા કરવામાં આવશે. મુખ્યમંત્રીએ ખાતરી આપી હતી કે હરિયાણા સરકાર હથિનીકુંડ બેરેજથી રાજસ્થાન સુધી પાઇપલાઇન બિછાવવા અને આ પરિયોજનાને કોઈપણ અવરોધ વગર પૂર્ણ કરવામાં પૂર્ણ સહયોગ આપશે.
રાજસ્થાનના મુખ્યમંત્રીની પ્રતિક્રિયા
રાજસ્થાનના મુખ્યમંત્રી ભજનલાલ શર્માએ આ દિવસને બંને રાજ્યોના ઈતિહાસમાં ‘સુવર્ણ અક્ષરે’ લખાનારો દિવસ ગણાવ્યો હતો. તેમણે કહ્યું, “આ કરાર લાખો લોકોની આશાઓ અને આવનારી પેઢીઓના ભવિષ્યને સુરક્ષિત કરવાની દિશામાં એક ઐતિહાસિક પગલું છે.”
મુખ્યમંત્રી શર્માએ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીનો આભાર માનતા જૂની યાદો તાજી કરી હતી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે, જ્યારે નરેન્દ્ર મોદી ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી હતા, ત્યારે પણ તેમણે રાજસ્થાનની પાણીની સમસ્યાને સમજી હતી. ૨૦૦૩માં બાડમેર અને જાલોર જિલ્લાને નર્મદાનું પાણી ઉપલબ્ધ કરાવવામાં તેમની ભૂમિકા મહત્વની રહી હતી. વડાપ્રધાનના માર્ગદર્શન હેઠળ, આજે ફરી એકવાર રાજસ્થાનને પાણીની સમસ્યામાંથી મુક્તિ અપાવવા માટે યમુના જળ કરારને જીવંત કરવામાં આવ્યો છે.
૧૯૯૪ના કરારનું મહત્વ
૧૯૯૪માં અપર યમુના રિવર બોર્ડ હેઠળ એક કરાર થયો હતો, જેનો ઉદ્દેશ્ય યમુના નદીના પાણીની વહેંચણી અને સંચાલન માટે એક મજબૂત માળખું તૈયાર કરવાનો હતો. જોકે, વહીવટી અને તકનીકી કારણોસર ઘણા દાયકાઓ સુધી આ કરારનો સંપૂર્ણ અમલ થઈ શક્યો ન હતો. હવે કેન્દ્ર સરકારની પહેલ અને બંને રાજ્યોની સક્રિયતાને કારણે આ પ્રક્રિયા ઝડપી બની છે.
ભવિષ્યની અસરો
આ પ્રોજેક્ટ માત્ર પીવાના પાણીની સમસ્યાનું નિરાકરણ જ નહીં, પરંતુ બંને પડોશી રાજ્યો વચ્ચે ભાઈચારા અને સહયોગનું નવું ઉદાહરણ પૂરું પાડશે. ચોમાસા દરમિયાન જે પાણી સમુદ્રમાં કે નદીમાં વહી જઈને વ્યર્થ જતું હતું, હવે તે રાજસ્થાનના લોકોના ઘરો સુધી પહોંચશે. આ પરિયોજના પાણીના ટકાઉ ઉપયોગ અને જળ સંરક્ષણની દ્રષ્ટિએ એક મોડેલ બની રહેશે. આગામી સમયમાં જ્યારે પાઇપલાઇનનું કામ શરૂ થશે, ત્યારે તે રાજસ્થાનના અંતરિયાળ વિસ્તારોમાં પાણીની સમસ્યાને જડમૂળથી દૂર કરવાની દિશામાં મહત્વનું સાબિત થશે.
