Health Care: ગરમીમાં પરસેવો વળ્યા પછી બરફ જેવું પાણી પીવું કેમ છે જોખમી? જાણો પાચન અને હાર્ટ રેટ પર તેની અસર
ઉનાળાની કાળઝાળ ગરમીમાં બહારથી કે તીવ્ર તડકામાંથી ઘરે પરત ફરતા જ ફ્રિજનું બરફ જેવું ઠંડું પાણી પીવું એ મોટાભાગના લોકોની આદત હોય છે. અસહ્ય ધૂપ અને પરસેવાથી લથબથ થયા પછી ઠંડું પાણી પીવાથી ક્ષણિક રાહત અને તૃપ્તિ જરૂર મળે છે, પરંતુ મેડિકલ એક્સપર્ટ્સ અને ડોક્ટર્સનું કહેવું છે કે આ આદત શરીર માટે બિલકુલ ફાયદાકારક નથી.
જ્યારે આપણું શરીર બહારની ગરમીને કારણે પહેલેથી જ ગરમ (High Temperature) હોય, ત્યારે અચાનક બરફ જેવું અતિશય ઠંડું પાણી પીવાથી શરીરમાં આંતરિક અસંતુલન સર્જાય છે અને સ્વાસ્થ્ય સંબંધિત ગંભીર સમસ્યાઓ ઊભી થઈ શકે છે.
અચાનક ઠંડું પાણી પીવાથી કેમ લાગે છે ‘ટેમ્પરેચર શૉક’?
નેશનલ લાઇબ્રેરી ઓફ મેડિસિન (NLM) ના એક અહેવાલ અનુસાર, જ્યારે આપણે તડકામાંથી આવીએ છીએ ત્યારે આપણું શરીર કુદરતી રીતે પરસેવો ઉત્પન્ન કરીને પોતાની જાતને ઠંડું રાખવાની પ્રક્રિયામાં લાગેલું હોય છે. આ સમયે શરીરમાં બ્લડ સર્ક્યુલેશન (રક્ત પરિભ્રમણ) ખૂબ ઝડપી હોય છે જેથી શરીરનું તાપમાન સામાન્ય થઈ શકે.
આવા સમયે જ્યારે આપણે અચાનક અતિશય ઠંડું પાણી પીએ છીએ, ત્યારે શરીરને ‘ટેમ્પરેચર શૉક’ (તાપમાનનો આંચકો) લાગે છે. આ આંચકાને કારણે શરીરની રક્તવાહિનીઓ (Blood Vessels) અચાનક સંકોચાઈ જાય છે. પરિણામે મગજ તરફ જતો રક્તપ્રવાહ પ્રભાવિત થાય છે અને વ્યક્તિને અચાનક માથાનો દુખાવો, ચક્કર આવવા અથવા બેચેની જેવી સમસ્યાઓ થઈ શકે છે.
પાચનતંત્ર (Digestion) પર પડતી નકારાત્મક અસર
તબીબો જણાવે છે કે ઠંડું પાણી મોં અને ગળાને તરત જ ઠંડક આપે છે, જેથી આપણને સારું લાગે છે, પરંતુ અંદરની બાજુએ શરીરને ધીમે-ધીમે ઠંડું થવાની જરૂર હોય છે.
એન્ઝાઇમ્સની પ્રક્રિયા ધીમી પડે છે: ખૂબ જ ઠંડું પાણી પીવાથી જઠરાગ્નિ શાંત થઈ જાય છે અને પાચનતંત્રની ગતિ થોડા સમય માટે ધીમી પડી જાય છે. તબીબી અને આયુર્વેદિક નિષ્ણાતોના મતે, આનાથી ડાયજેસ્ટિવ એન્ઝાઇમ્સ (પાચક ઉત્સેચકો) ની સક્રિયતા ઘટી જાય છે, જેના કારણે પેટને ખોરાક પચાવવામાં સામાન્ય કરતાં વધુ મહેનત કરવી પડે છે.
પેટની સમસ્યાઓ: આના લીધે ઘણા લોકોમાં પેટ ફૂલવું (Bloating), અપચો, ગેસ અને પેટમાં દુખાવો જેવી ફરિયાદો જોવા મળે છે.
પરસેવો વળ્યા પછી તરત જ ચિલ્ડ પાણી પીવાના ગેરફાયદા
રિપોર્ટમાં ચેતવણી આપવામાં આવી છે કે પરસેવો સુકાયા વિના બરફ જેવું ઠંડું પાણી પીવાથી ગળાની સંવેદનશીલ નસો પર સીધી અસર થાય છે:
ગળામાં ઇન્ફેક્શન: આનાથી ગળામાં બળતરા, ગળામાં ખરાશ, કફ (બળખમ) વધવો, ઉધરસ અને ઇન્ફેક્શન થવાનું જોખમ વધી જાય છે. ખાસ કરીને જે લોકોને સાઇનસ કે કાકડા (Tonsils) ની તકલીફ હોય, તેમની સમસ્યા વધી જાય છે.
બ્રેન ફ્રીઝ (Brain Freeze): અતિશય ઠંડું પાણી જ્યારે તાળવા અને ગળાની નસોને સ્પર્શે છે, ત્યારે તે મગજની નસો પર અચાનક અસર કરે છે, જેને વૈજ્ઞાનિક ભાષામાં ‘બ્રેન ફ્રીઝ’ કહે છે. આનાથી તીવ્ર માથાનો દુખાવો ટ્રિગર થાય છે.
હાર્ટ રેટ પર અસર: જે લોકોને હૃદય સંબંધિત કોઈ બીમારી છે, તેમના માટે આવું પાણી વધુ જોખમી છે. અચાનક તાપમાન બદલાવાને કારણે શરીરની વેગસ નર્વ (Vagus Nerve) પ્રભાવિત થઈ શકે છે, જે થોડા સમય માટે હૃદયના ધબકારા (Heart Rate) અથવા બ્લડ પ્રેશરને અનિયંત્રિત કરી શકે છે.
ડોક્ટર્સની સલાહ અને હેલ્ધી વિકલ્પો
ડોક્ટરો સલાહ આપે છે કે ગમે તેટલો તડકો હોય, બહારથી આવ્યા પછી તરત જ પાણી પીવાને બદલે 5 થી 10 મિનિટ આરામ કરો, શરીરનું તાપમાન સામાન્ય થવા દો અને પછી સામાન્ય તાપમાનનું અથવા હળવું ઠંડું પાણી ધીમે-ધીમે (ઘૂંટડે-ઘૂંટડે) પીઓ.
ઉનાળા માટે શ્રેષ્ઠ હાઇડ્રેશન વિકલ્પો:
માટીના ઘડાનું (માટલાનું) કુદરતી ઠંડું પાણી
લીંબુ પાણી અથવા ઓઆરએસ (ORS) નું દ્રાવણ
ફુદીના અને જીરાવાળી તાજી છાશ
પોષક તત્વોથી ભરપૂર નાળિયેર પાણી
