Parenting Tips: શાંત અને સમજદાર બાળક બનાવવા માટેની શ્રેષ્ઠ ટીપ્સ.
બાળકોમાં ગુસ્સો એ સ્વાભાવિક પ્રતિક્રિયા છે, પરંતુ જ્યારે તે જીદ અને ચીડિયાપણું બની જાય, ત્યારે તે માતા-પિતા માટે ચિંતાનો વિષય બને છે. ઘણીવાર આપણે તેમને ડાંટીને કે સજા આપીને ચૂપ કરાવવાનો પ્રયત્ન કરીએ છીએ, પરંતુ શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે તેનાથી સમસ્યા ઉકેલાવાને બદલે વધુ ગંભીર બની શકે છે? શાંતિ અને પ્રેમથી બાળકને સમજાવવું એ આ સમસ્યાનો શ્રેષ્ઠ ઉકેલ છે.
૧. સૌપ્રથમ માતા-પિતાએ પોતાના વર્તન પર ધ્યાન આપવું
બાળકો એ માતા-પિતાનું પ્રતિબિંબ છે. જો તમે બાળકને ગુસ્સામાં જવાબ આપશો, તો તે પણ તે જ શીખશે. ઘણા માતા-પિતાએ અનુભવ્યું છે કે જ્યારે તેઓ પોતાની જાતને શાંત રાખીને જવાબ આપે છે, ત્યારે બાળકના વર્તનમાં પણ સકારાત્મક બદલાવ આવે છે. ઘરમાં તણાવમુક્ત વાતાવરણ રાખવું ખૂબ જરૂરી છે, જેથી બાળક પણ પોતાને શાંત અને સુરક્ષિત અનુભવે.
૨. બાળકને સાંભળવાની આદત કેળવો
જ્યારે બાળક ગુસ્સામાં હોય, ત્યારે તેને ડાંટવાને બદલે શાંતિથી તેની વાત સાંભળો. ઘણીવાર બાળકને કોઈ ઉકેલની જરૂર નથી હોતી, તેને માત્ર એક એવી વ્યક્તિની જરૂર હોય છે જે તેની લાગણીઓને સમજી શકે. જ્યારે બાળકને લાગે છે કે તેની વાત સાંભળવામાં આવે છે, ત્યારે તેનો ગુસ્સો આપમેળે ઓગળી જાય છે. તેમને પૂછો, “બેટા, તને કેમ ખરાબ લાગ્યું?” આ નાનો પ્રશ્ન બાળકને પોતાની લાગણીઓ શબ્દોમાં વ્યક્ત કરવામાં મદદ કરશે.
૩. ગુસ્સાને શાંત કરવાની ટેકનિક શીખવો
બાળકને ગુસ્સા પર કાબૂ મેળવવાની નાની-નાની રીતો શીખવવી જોઈએ. તમે તેમને જણાવી શકો કે:
ઊંડા શ્વાસ લો: જ્યારે પણ ગુસ્સો આવે ત્યારે ૫-૧૦ વાર ઊંડા શ્વાસ લેવા.
ગણતરી કરો: ૧ થી ૧૦ સુધી ધીમે ધીમે ગણતરી કરવી. આ પ્રક્રિયાથી મનનું ધ્યાન ગુસ્સા પરથી હટીને ગણતરી પર જાય છે, જેનાથી તણાવ ઘટે છે. શરૂઆતમાં બાળકને આ થોડું અજીબ લાગી શકે છે, પરંતુ નિયમિત અભ્યાસથી તે આને પોતાની આદત બનાવી લેશે.
૪. શારીરિક પ્રવૃત્તિઓ (Physical Activity) દ્વારા એનર્જીનો નિકાલ
ગુસ્સો એ એક પ્રકારની ઉર્જા છે. જો બાળક તે ઉર્જાને બહાર કાઢી શકતું નથી, તો તે ગુસ્સાના સ્વરૂપમાં બહાર આવે છે. રમતગમત જેવી કે દોડવું, સાયકલ ચલાવવી, ફૂટબોલ રમવું કે સ્વિમિંગ કરવું બાળક માટે બેસ્ટ છે. શારીરિક પ્રવૃત્તિઓ કરવાથી શરીરમાં ‘હેપ્પી હોર્મોન્સ’ રિલીઝ થાય છે, જે બાળકનો મૂડ સુધારે છે અને તેની વધારાની ઉર્જા સકારાત્મક રીતે ખર્ચાય છે.
૫. સમય અને પ્રેમનો સાચો ઉપયોગ
ઘણીવાર બાળકને ધ્યાન આકર્ષિત કરવા માટે ગુસ્સો આવે છે. દિવસનો થોડો સમય ખાસ બાળકની સાથે વિતાવો, જેમાં તમે તેની સાથે કોઈ પણ જાતના મોબાઈલ કે ટીવી વગર વાત કરો કે રમો. જ્યારે બાળકને પૂરતો પ્રેમ અને સમય મળે છે, ત્યારે તે વધુ ખુશ રહે છે અને જીદ કરવાની વૃત્તિ પણ ઓછી થઈ જાય છે.
