ગેસની બચત કરવા અપનાવો આ સ્માર્ટ રીતો, સિલિન્ડર જલ્દી ખાલી થવાની સમસ્યાથી મળશે રાહત
આપણા ઘરમાં એલપીજી (LPG) ગેસ સિલિન્ડર એ સૌથી મહત્વપૂર્ણ અને રોજિંદી જરૂરિયાતની વસ્તુ છે. સવારની ચા-નાસ્તાથી લઈને રાત્રિના ભોજન સુધી, પાણી ગરમ કરવાથી લઈને વિવિધ વાનગીઓ બનાવવા માટે ગેસનો ઉપયોગ અનિવાર્ય છે. પરંતુ ઘણીવાર એવું જોવા મળે છે કે સિલિન્ડર અપેક્ષા કરતા વહેલો ખાલી થઈ જાય છે, જેના કારણે ઘરનું બજેટ ગરબડાય છે અને ખર્ચ વધી જાય છે. ખાસ કરીને જે ઘરોમાં દરરોજ ભારે રસોઈ બને છે, ત્યાં વારંવાર સિલિન્ડર બદલાવવો ખિસ્સા પર ભારે પડે છે.
સદભાગ્યે, ગેસની વપરાશ ઘટાડવા માટે તમારે રસોઈ બનાવવાનું કે તમારી દિનચર્યા બદલવાની કોઈ જરૂર નથી. રસોઈ બનાવવાની કેટલીક સ્માર્ટ અને નાની-નાની આદતો અપનાવીને તમે આસાનીથી ગેસની બચત કરી શકો છો. આ બાબતોનું ધ્યાન રાખવાથી તમારો એક જ સિલિન્ડર લાંબો સમય સુધી ચાલશે અને ગેસનો બગાડ અટકશે.
૧. વાસણને ઢાંકીને રસોઈ બનાવો
રસોઈ બનાવતી વખતે વાસણ પર યોગ્ય ઢાંકણ રાખવાની આદત ગેસ બચાવવામાં સૌથી વધુ કારગર સાબિત થાય છે. વાસણને ઢાંકવાથી અંદરની ગરમી બહાર જતી અટકે છે અને ભોજન ઝડપથી વરાળમાં પાકે છે. પછી ભલે તે પાણી ઉકાળવાનું હોય, ભાત બનાવવાના હોય કે શાક બનાવવાનું હોય, જ્યાં શક્ય હોય ત્યાં વાસણને ઢાંકીને જ રાખો. તેનાથી સમય પણ બચે છે અને ગેસની વપરાશ પણ ઘટે છે.
૨. વાસણના માપ મુજબ જ ગેસની આંચ રાખો
ઘણીવાર નાના વાસણ નીચે ખૂબ જ મોટી આંચ રાખવાથી ગેસનો બેફામ બગાડ થાય છે. હંમેશાં એ વાતનું ધ્યાન રાખો કે ગેસની જ્યોત (લૌ) વાસણના તળિયા સુધી જ સીમિત રહે અને તેની બાજુઓથી બહાર ન નીકળે. વાસણના કદ અને આકાર મુજબ યોગ્ય બર્નર અને મધ્યમ આંચનો ઉપયોગ કરવાથી ગરમી સીધી વાસણને મળે છે અને ગેસ વેડફાતો નથી.
૩. બર્નરની નિયમિત સફાઈ કરો
ગંદા કે જામ થઈ ગયેલા બર્નર ગેસની વપરાશમાં મોટો વધારો કરે છે. જો બર્નરના કાણામાં તેલ, મસાલા કે ખાવાના કણો જમા થઈ જાય, તો ગેસની જ્યોત યોગ્ય રીતે બહાર નથી આવતી. સમય-સમય પર બર્નરને સાફ કરતા રહેવું જરૂરી છે. સામાન્ય રીતે વાદળી રંગની અને સ્થિર જ્યોત એ સારા દહનનું લક્ષણ છે. જો જ્યોતનો રંગ કે પેટર્ન અસામાન્ય દેખાય, તો બર્નરની તાત્કાલિક તપાસ કરાવો.
૪. દરેક વાનગી માટે તેજ આંચનો ઉપયોગ ટાળો
ઘણા લોકોને એવું માનવાની ટેવ હોય છે કે મોટી આંચ પર રસોઈ કરવાથી કામ ઝડપથી પૂરું થશે અને ગેસ બચશે, પરંતુ દરેક વાનગી માટે આ પદ્ધતિ યોગ્ય નથી. દાળ, શાક કે ગ્રેવી જેવી ચીજોને જરૂરિયાત મુજબ ધીમી કે મધ્યમ આંચ પર જ પકાવવી જોઈએ. તેજ આંચનો ઉપયોગ માત્ર ત્યાં જ કરવો જ્યાં ખરેખર તેની જરૂર હોય.
૫. એકસાથે અને આયોજનપૂર્વક તૈયારી કરો
જો તમારે દિવસ દરમિયાન વારંવાર ખાવાનું ગરમ કરવું પડતું હોય કે નાની-નાની ચીજો બનાવવી પડતી હોય, તો થોડું આયોજન કરવાથી ગેસની મોટી બચત થઈ શકે છે. શક્ય હોય તો એકસાથે વધારે માત્રામાં રસોઈ તૈયાર કરી લો અને જરૂરિયાત મુજબ તેનો ઉપયોગ કરો. વારંવાર ગેસ ચાલુ કરવા અને વાનગીઓ ફરીથી ગરમ કરવાથી ગેસનો બગાડ વધુ થાય છે.
૬. ભોજન સંપૂર્ણ પૂરું થતા પહેલા ગેસ બંધ કરી દો
કેટલીક વાનગીઓમાં ગેસ બંધ કરી દીધા બાદ પણ વાસણમાં સચવાયેલી ગરમીથી ભોજન થોડીવાર સુધી પકતું રહે છે. ભાત કે અન્ય ધીમા તાપે રસોઈ થતી હોય તેવી ચીજોમાં, ખાવાનું લગભગ તૈયાર થઈ જાય ત્યારે ગેસ બંધ કરીને તેને થોડીવાર ઢાંકીને રાખી શકાય છે. જો કે, આ રીત દરેક વાનગી માટે યોગ્ય નથી હોતી, તેથી કાચું ખાવાનું ન રહે તેની ખાસ કાળજી રાખવી.
૭. ગેસ લીકેજ અને સાધનોની તપાસ કરાવો
જો તમારો સિલિન્ડર અગાઉની સરખામણીમાં અચાનક ખૂબ વહેલો ખાલી થઈ રહ્યો છે, તો તેના માટે માત્ર તમારી રસોઈની પદ્ધતિ જવાબદાર નથી. ગેસની પાઇપ, રેગ્યુલેટર કે કનેક્શનમાં લીકેજ પણ તેનું મોટું કારણ હોઈ શકે છે. પાઇપમાં તિરાડ કે ઢીલા જોડાણ દેખાય તો જાતે સુધારો કરવાને બદલે અધિકૃત ગેસ એજન્સી કે પ્રશિક્ષિત ટેકનિશિયન પાસે તપાસ કરાવો. ગેસની વાસ આવે તો આગ, માચિસ કે ઇલેક્ટ્રિક સ્વીચથી દૂર રહી સુરક્ષિત પગલાં લો.
૮. યોગ્ય આકાર અને તળિયાવાળા વાસણ વાપરો
વાસણનું તળિયું જો સપાટ (ફ્લેટ) હોય અને તે બર્નર પર બરાબર બેસતું હોય, તો ગરમી વધુ અસરકારક રીતે ભોજન સુધી પહોંચે છે. ટેઢા-મેઢા કે ખૂબ પાતળા વાસણોમાં રસોઈ બનાવવામાં વધુ સમય અને ગેસ બંને બગડે છે. તેથી હંમેશા સારી ગુણવત્તાના અને યોગ્ય આકારના વાસણોનો જ ઉપયોગ કરો.
૯. વારંવાર ખાવાનું ગરમ કરવાનું ટાળો
આખા વાસણને ફ્રિજમાંથી કાઢીને વારંવાર ગરમ કરવાને બદલે, જેટલી જરૂર હોય તેટલું જ ભોજન અલગ કાઢીને ગરમ કરો. આનાથી દર વખતે આખું વાસણ ગેસ પર મૂકવાની જરૂર નહીં પડે અને ગેસની બચત થશે.
૧૦. સિલિન્ડરની વપરાશ પર સતત નજર રાખો
ઘરમાં ગેસ કેટલી ઝડપથી ખર્ચ થઈ રહ્યો છે તેનો હિસાબ રાખવો પણ બહુ જરૂરી છે. જો અચાનક ગેસની વપરાશ અસામાન્ય રીતે વધી જાય, તો તમારા બર્નર, પાઇપ અને રસોઈની પદ્ધતિઓની સમીક્ષા કરો. સતત સમસ્યા રહે તો ગેસ એજન્સીનો સંપર્ક કરવો હિતાવહ છે.
