Truecaller પર ભારે પડશે TRAI: 140 અને 1600 નંબરને સ્પામ બતાવવા બદલ થઈ શકે છે મોટી કાર્યવાહી, જાણો નવો નિયમ
જો તમે પણ ૧૪૦ અથવા ૧૬૦૦ સીરીઝ (140 or 1600 Series) થી શરૂ થતા ફોન કોલ્સને માત્ર સ્પામ (Spam) સમજીને કાપી નાખો છો અથવા બ્લોક કરી દો છો, તો હવે સાવધાન થઈ જવાની જરૂર છે. ટેલિકોમ રેગ્યુલેટરી ઓથોરિટી ઓફ ઇન્ડિયા (TRAI) એ સત્તાવાર રીતે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ ખાસ નંબર સીરીઝનો ઉપયોગ વિવિધ મહત્વપૂર્ણ કાર્યો અને નાણાકીય વ્યવહારો માટે કરવામાં આવે છે. આ નંબરોને કોઈપણ યોગ્ય કારણ વિના મનસ્વી રીતે સ્પામ તરીકે ટેગ કે બ્લોક કરી શકાય નહીં.
નીચે ટ્રાઈ (TRAI) દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલી નવી માર્ગદર્શિકા, વિવિધ એપ્સ સામેની કાનૂની કાર્યવાહી અને ગ્રાહકોની જાગૃતિ વિશે વિગતવાર માહિતી રજૂ કરવામાં આવી છે.
ટ્રાઈ (TRAI) એ આપી આ મહત્વની માહિતી
ટ્રાઈના જણાવ્યા અનુસાર, ૧૬૦૦ સીરીઝના નંબરો ખાસ કરીને દેશની પ્રતિષ્ઠિત બેંકો, વીમા કંપનીઓ, ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI), સેબી (SEBI), ઇરડા (IRDAI), અને PFRDA જેવી સરકારી સંસ્થાઓ તથા વિવિધ સરકારી વિભાગોની આવશ્યક સેવાઓ અને ટ્રાન્ઝેક્શન સંબંધિત કોલ્સ માટે અનામત રાખવામાં આવ્યા છે.
જ્યારે પણ તમારા ફોન પર કોઈ ઓટીપી (OTP), બેંક એલર્ટ, કેવાયસી (KYC) અપડેટ અથવા સરકાર તરફથી કોઈ સત્તાવાર યોજનાની માહિતી માટે કોલ આવે છે, ત્યારે તે ૧૬૦૦ સીરીઝમાંથી જ કરવામાં આવે છે. આથી, આવા અત્યંત મહત્વપૂર્ણ નંબરોને સ્પામ કહીને બ્લોક કરવા અથવા તેના પર પ્રતિબંધ મૂકવો એ ટેલિકોમ નિયમોની વિરુદ્ધ છે.
૧૪૦ સીરીઝના નંબરનું અસલી કામ શું છે?
આ ઉપરાંત, ૧૪૦ સીરીઝના નંબરો વિશે વાત કરીએ તો, ટેલિકોમ વિભાગે તેને ખાસ કરીને પ્રમોશનલ (Promotional) અથવા માર્કેટિંગ કોલ્સ માટે નિયત કર્યા છે.
જો કોઈ ગ્રાહકે પોતાના મોબાઈલ નંબરમાં ડીએનડી (DND – Do Not Disturb) ની સેવા સક્રિય કરી હોય, પરંતુ તેમાં કોઈ ચોક્કસ સેક્ટર (જેમ કે બેન્કિંગ કે રિયલ એસ્ટેટ) ના પ્રમોશનલ કોલ્સ મેળવવાની સ્વેચ્છાએ મંજૂરી આપી હોય, તો તે સેક્ટરની ૧૪૦ સીરીઝ વાળી કૉલ ગ્રાહકને મળી શકે છે. આ પ્રકારના નંબરોને પણ કોઈપણ ઠોસ પુરાવા વિના થર્ડ پارٹی એપ્સ દ્વારા સ્પામ ફિલ્ટરમાં નાખી શકાય નહીં.
નિયમનકારે કેમ જાહેર કરવી પડી આ સ્પષ્ટતા?
ટ્રાઈના ધ્યાનમાં આવ્યું હતું કે છેલ્લા કેટલાક સમયથી સામાન્ય જનતામાં ૧૪૦ અને ૧૬૦૦ સીરીઝના નંબરોને લઈને ભારે ગેરસમજ અને અફવાઓ ફેલાઈ રહી હતી. લોકો અજાણતામાં જરૂરી અને ઈમરજન્સી કોલ્સ પણ મિસ કરી રહ્યા હતા.
જનતાના મનમાંથી આ ભ્રમ દૂર કરવા અને નાણાકીય છેતરપિંડીના યુગમાં સાચા અને ખોટા કોલ વચ્ચેનો તફાવત સમજાવવા માટે નિયમનકારે આ સત્તાવાર સ્પષ્ટતા બહાર પાડી છે, જેથી કોઈ નાગરિક બેંકિંગ કટોકટીના સમયે મહત્વની માહિતીથી વંચિત ન રહી જાય.
ટ્રુકોલર (Truecaller) અને અન્ય એપ્સ સામે કાનૂની ગાળિયો
આઈટી એક્ટ હેઠળ કાર્યવાહી: હાલમાં Truecaller, Hiya અને Whoscall જેવી લોકપ્રિય કોલ મેનેજમેન્ટ એપ્સ ૧૪૦ અને ૧૬૦૦ સીરીઝના સત્તાવાર નંબરોને પણ સ્પામ તરીકે દર્શાવી રહી છે, જેના કારણે મૂંઝવણ વધી છે.
આ બાબતને ગંભીરતાથી લઈને ટ્રાઈએ ઈલેક્ટ્રોનિક્સ અને ઈન્ફોર્મેશન ટેક્નોલોજી મંત્રાલય (MeitY) પાસે આઈટી એક્ટ (IT Act) અંતર્ગત ‘ઓથોરાઈઝ્ડ એજન્સી’ (Authorized Agency) નો દરજ્જો આપવા માગ કરી છે. કેન્દ્રીય મંત્રાલયે આ માગને સૈદ્ધાંતિક મંજૂરી આપી દીધી છે. આ મંજૂરી મળ્યા બાદ, હવે ટ્રાઈ આવી પ્રાઈવેટ એપ્સને સત્તાવાર નોટિસ મોકલી શકશે અને ટેલિકોમ નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરવા બદલ તેમની સામે કડક દંડાત્મક કાનૂની કાર્યવાહી કરી શકશે.
ટ્રુકોલરે રજૂ કર્યો પોતાનો આંકડાકીય પક્ષ
આ સમગ્ર વિવાદ વચ્ચે લોકપ્રિય એપ ટ્રુકોલરે પણ પોતાનો બચાવ પક્ષ રજૂ કર્યો છે. કંપનીનું કહેવું છે કે માત્ર કોઈ નંબર ૧૪૦ કે ૧૬૦૦ સીરીઝનો હોવા માત્રથી તે સંપૂર્ણપણે ભરોસાપાત્ર સાબિત થતો નથી, કારણ કે છેતરપિંડી કરનારાઓ પણ આ સિસ્ટમનો દુરુપયોગ કરી શકે છે.
કંપનીએ ચોંકાવનારા આંકડા જાહેર કરતા જણાવ્યું છે કે, આ બંને સીરીઝમાંથી ભારતમાં દરરોજ આવતા આશરે ૫ કરોડ કોલ્સનો લોકો જવાબ જ આપતા નથી. છેલ્લા ૮ મહિનાના ટ્રેકિંગ ડેટા અનુસાર, યુઝર્સે ૧૪૦ સીરીઝના ૮૧% કોલ્સ અને ૧૬૦૦ સીરીઝના ૭૯% કોલ્સને સંપૂર્ણપણે ઈગ્નોર (કટ) કરી દીધા હતા. કંપનીના મતે, કોલ કરનાર કોણ છે તેની સચોટ ઓળખ અને માહિતી છુપાવવાના કારણે જ લોકો દરેક અજાણ્યા કોલને શંકાસ્પદ માનીને કાપી રહ્યા છે.
