ખાંડ મોંઘી થવાની ભીતિ! શેરડીમાંથી ખાંડ બનવાનો દર ઘટ્યો, જાણો શું પડશે અસર?
ભારતમાં તહેવારોની મોસમ શરૂ થતાં જ ખાંડના ભાવમાં વધારો જોવા મળી રહ્યો છે. સામાન્ય રીતે દિવાળી સહિતના તહેવારો દરમિયાન મીઠાઈઓ અને અન્ય ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓની માગ વધતી હોવાથી ખાંડનો વપરાશ પણ વધી જાય છે. આવી સ્થિતિમાં બજારમાં ખાંડની અછત ઊભી ન થાય અને ભાવ કાબૂમાં રહે તે માટે સરકારે અગાઉથી પગલાં લેવાનું શરૂ કર્યું હતું. ખાંડ મિલોને વહેલું પિલાણ શરૂ કરવાની સૂચના આપવામાં આવી હતી. આ પ્રયાસોના પરિણામે ઓક્ટોબરના અંત સુધીમાં દેશની 152 ખાંડ મિલોમાં શેરડીનું પિલાણ શરૂ થઈ ગયું હતું. આ મિલોએ ઓક્ટોબર મહિનામાં અંદાજે 8.5 લાખ ટન ખાંડનું ઉત્પાદન કર્યું હતું. જોકે, વહેલું પિલાણ શરૂ થવા છતાં ઉત્પાદન સાથે જોડાયેલા કેટલાક આંકડા ચિંતાજનક સંકેત આપી રહ્યા છે.
ગયા વર્ષની સરખામણીએ ખાંડની રિકવરીમાં ઘટાડો
રાષ્ટ્રીય સહકારી ખાંડ મિલ મહાસંઘ (NFCSF) દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા આંકડા અનુસાર, ચાલુ ખાંડની મોસમમાં શેરડીમાંથી ખાંડ મેળવવાનો સરેરાશ દર 8.01 ટકા નોંધાયો છે. જ્યારે ગયા વર્ષે આ જ સમયગાળા દરમિયાન રિકવરીનો દર 8.44 ટકા હતો. એટલે કે ગયા વર્ષની સરખામણીએ આ વખતે શેરડીમાંથી ખાંડ મેળવવાની ક્ષમતામાં ઘટાડો થયો છે. સરકાર દ્વારા મિલોને વહેલું પિલાણ શરૂ કરવા પાછળનો મુખ્ય હેતુ નવી સિઝનની ખાંડ બજારમાં ઝડપથી ઉપલબ્ધ કરાવવાનો હતો. જોકે, ઉત્પાદનની શરૂઆતમાં જ રિકવરી ઘટતાં સમગ્ર સિઝનના અંતિમ ઉત્પાદન અંગે ચર્ચા શરૂ થઈ છે. જો આ સ્થિતિ લાંબા સમય સુધી ચાલુ રહેશે તો દેશના કુલ ખાંડ ઉત્પાદન પર તેની અસર જોવા મળી શકે છે.
મહારાષ્ટ્રમાં નવેમ્બરને બદલે ઓક્ટોબરમાં જ પિલાણ શરૂ
ભારતમાં ખાંડના ઉત્પાદનની વાત કરવામાં આવે ત્યારે મહારાષ્ટ્રનું યોગદાન ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. સામાન્ય રીતે રાજ્યમાં શેરડીનું પિલાણ 15 નવેમ્બરની આસપાસ શરૂ થતું હોય છે. પરંતુ આ વખતે બજારમાં ખાંડની ઉપલબ્ધતા જાળવી રાખવા માટે અનેક મિલોએ ઓક્ટોબર મહિનામાં જ કામગીરી શરૂ કરી દીધી હતી. આ નિર્ણય પાછળનો હેતુ નવી શેરડીમાંથી તૈયાર થતી ખાંડને વહેલી તકે બજાર સુધી પહોંચાડવાનો છે. ખાસ કરીને તહેવારો દરમિયાન મીઠાઈ, બિસ્કિટ, પીણાં અને અન્ય ખાદ્ય ઉત્પાદનો બનાવતી કંપનીઓમાં ખાંડની માગ વધે છે. આવી સ્થિતિમાં પુરવઠો પૂરતો રહે તો બજારમાં અચાનક અછત સર્જાવાની અને ભાવમાં વધુ ઉછાળો આવવાની શક્યતા ઘટાડી શકાય છે.
ગયા વર્ષે કેટલું થયું હતું ખાંડનું ઉત્પાદન?
દેશમાં અગાઉની 2025-26ની સમગ્ર ખાંડ સિઝન દરમિયાન અંદાજે 2.8 કરોડ ટન ખાંડનું ઉત્પાદન નોંધાયું હતું. હવે નવી સિઝનમાં ઉત્પાદનની શરૂઆત વહેલી કરવામાં આવી છે, જેથી બજારમાં નવી ખાંડનો પુરવઠો સમયસર પહોંચી શકે. ઓક્ટોબર મહિનામાં જ 152 મિલો દ્વારા પિલાણ શરૂ થવું આ દિશામાં મહત્વપૂર્ણ પગલું માનવામાં આવે છે. જોકે, માત્ર મિલોની સંખ્યા વધવાથી ખાંડનું કુલ ઉત્પાદન પણ વધશે તેની ખાતરી આપી શકાય નહીં. કારણ કે ઉત્પાદનનો આધાર શેરડીની ઉપલબ્ધતા, તેની ગુણવત્તા, હવામાન અને ખાંડની રિકવરી જેવા પરિબળો પર રહે છે. તેથી ચાલુ સિઝન દરમિયાન દર મહિને કેટલું ઉત્પાદન થાય છે તેના પર બજારના નિષ્ણાતોની નજર રહેશે.
શું છે શુગર રિકવરી રેટ અને કેમ છે તે મહત્વનો?
શેરડીમાંથી ખાંડ બનાવવાની પ્રક્રિયામાં સૌથી મહત્વનો આંકડો રિકવરી રેટ છે. સરળ ભાષામાં સમજીએ તો 100 કિલો શેરડીમાંથી કેટલા કિલો ખાંડ મળે તેને રિકવરી રેટ કહેવામાં આવે છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો રિકવરી રેટ 8 ટકા હોય તો 100 કિલો શેરડીમાંથી સરેરાશ 8 કિલો ખાંડ મળે છે. ચાલુ સિઝનમાં આ દર 8.01 ટકા રહ્યો છે, જ્યારે ગયા વર્ષે તે 8.44 ટકા હતો. એટલે કે સમાન માત્રામાં શેરડીનું પિલાણ કરવા છતાં આ વખતે ખાંડનું ઉત્પાદન પ્રમાણમાં ઓછું મળી રહ્યું છે. આ ઘટાડો શેરડીની ગુણવત્તા, પાકની સ્થિતિ અને અન્ય ખેતીલક્ષી પરિબળોને કારણે હોઈ શકે છે. જોકે, ચોક્કસ કારણો જાણવા માટે વધુ આંકડાઓનું વિશ્લેષણ જરૂરી છે.
ખાંડના ભાવ અને આગામી ઉત્પાદન પર રહેશે નજર
હવે સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે આગામી મહિનાઓમાં ખાંડના ભાવમાં કેટલી રાહત મળશે. એક તરફ સરકારે વહેલું પિલાણ શરૂ કરાવીને બજારમાં પુરવઠો વધારવાનો પ્રયાસ કર્યો છે, તો બીજી તરફ રિકવરી રેટમાં ઘટાડો ઉત્પાદન સામે પડકાર ઊભો કરી રહ્યો છે. જો આગામી મહિનાઓમાં શેરડીનું પિલાણ વધે અને રિકવરી રેટમાં સુધારો થાય તો ખાંડની ઉપલબ્ધતા વધવાની શક્યતા છે. પરંતુ જો રિકવરીનો દર સતત નીચો રહે તો સમગ્ર સિઝનના ઉત્પાદન પર દબાણ આવી શકે છે. તેની અસર બજારના ભાવ અને ખાદ્ય ઉદ્યોગ પર પણ પડી શકે છે. હવે દેશની ખાંડ મિલોનું ઉત્પાદન, શેરડીની આવક અને બજારમાં પુરવઠાની સ્થિતિ આગામી દિવસોમાં મહત્વપૂર્ણ બની રહેશે.
