Smartwatch Cause Cancer Risk: શું તમારો ફિટનેસ બેન્ડ જીવલેણ છે? રેડિયેશન અને કેમિકલ એક્સપોઝરનું અસલી સત્ય
આજના સમયમાં સ્માર્ટવોચ અને ફિટનેસ બેન્ડ આપણી જીવનશૈલીનો અભિન્ન હિસ્સો બની ગયા છે. લોકો હવે માત્ર સમય જોવા માટે જ નહીં, પરંતુ હાર્ટ રેટ, ઊંઘની ગુણવત્તા, ડગલાંની ગણતરી અને કેલરી બર્ન જેવી સ્વાસ્થ્ય સંબંધિત માહિતી મેળવવા માટે તેને ૨૪ કલાક કાંડા પર પહેરી રાખે છે. જોકે, આ વધતા ઉપયોગની સાથે એક ગંભીર પ્રશ્ન પણ ઉભો થયો છે: શું સ્માર્ટવોચ પહેરવાથી કેન્સર થઈ શકે છે?
ઇન્ટરનેટ પર આ વિષયને લઈને ઘણી ચર્ચાઓ અને અફવાઓ ચાલે છે, જેના કારણે યુઝર્સ મૂંઝવણમાં છે. ચાલો જાણીએ આ પાછળનું વૈજ્ઞાનિક સત્ય અને નિષ્ણાતોનો મત.
શું સ્માર્ટવોચનું રેડિયેશન ખતરનાક છે?
સ્માર્ટવોચ અને ફિટનેસ ટ્રેકર્સ બ્લૂટૂથ અને વાઇફાઇ જેવા વાયરલેસ સિગ્નલ પર કામ કરે છે. આ ઉપકરણોમાંથી નીકળતું રેડિયેશન અત્યંત ઓછી શક્તિ ધરાવતું હોય છે, જેને વિજ્ઞાનની ભાષામાં ‘નોન-આયોનાઇઝિંગ રેડિયેશન’ (Non-ionizing Radiation) કહેવામાં આવે છે.
DNA ને નુકસાન નથી: આ પ્રકારનું રેડિયેશન એક્સ-રે કે ગામા કિરણો જેવું શક્તિશાળી હોતું નથી જે કોષોના DNA ને નુકસાન પહોંચાડી શકે. કેન્સર થવા માટે DNA માં ફેરફાર થવો જરૂરી છે, જે આ સ્માર્ટવોચ દ્વારા શક્ય નથી.
મોબાઇલ કરતા ઓછું જોખમ: સ્માર્ટવોચમાંથી નીકળતા રેડિયો સિગ્નલ સ્માર્ટફોન કરતા પણ ઘણા ઓછા હોય છે અને તે આંતરરાષ્ટ્રીય સુરક્ષાના તમામ માપદંડો હેઠળ હોય છે. અત્યાર સુધીના કોઈપણ વૈજ્ઞાનિક સંશોધનમાં સ્માર્ટવોચ અને કેન્સર વચ્ચે સીધો સંબંધ જોવા મળ્યો નથી.
નવો પડકાર: રેડિયેશન નહીં પણ ‘સ્ટ્રેપ’ નો કેમિકલ ખતરો
તાજેતરમાં એક નવો મુદ્દો સામે આવ્યો છે જે રેડિયેશન સાથે નહીં પણ ઘડિયાળના પટ્ટા (સ્ટ્રેપ) સાથે જોડાયેલો છે. કેટલાક ફિટનેસ બેન્ડના સ્ટ્રેપ બનાવવામાં સિન્થેટિક રબર (fluoroelastomers) નો ઉપયોગ થાય છે. આ મટીરિયલમાં PFAS (Per- and Polyfluoroalkyl Substances) નામના કેમિકલ હોઈ શકે છે.
PFHxA અને ફોરેવર કેમિકલ્સ: PFAS સમૂહના કેમિકલ્સને ‘ફોરેવર કેમિકલ્સ’ કહેવામાં આવે છે કારણ કે તે પર્યાવરણમાં કે શરીરમાં જલ્દીથી ઓગળતા નથી. લાંબા સમય સુધી આ કેમિકલ્સના સીધા સંપર્કથી સ્વાસ્થ્ય પર માઠી અસરો થઈ શકે છે, જોકે તેનાથી કેન્સર થાય જ છે તેવું હજુ પણ સાબિત થયું નથી.
સ્માર્ટવોચથી થતી સામાન્ય સમસ્યાઓ
સ્માર્ટવોચથી કેન્સર થવાના પુરાવા નથી, પરંતુ તેનાથી બીજી કેટલીક સામાન્ય સમસ્યાઓ ચોક્કસ થઈ શકે છે:
ત્વચાની એલર્જી (Contact Dermatitis): સ્ટ્રેપના મટીરિયલ અથવા પસીનાને કારણે ત્વચા પર લાલાશ, ખંજવાળ કે રેશિસ થઈ શકે છે.
ત્વચામાં બળતરા: જો ઘડિયાળ લાંબા સમય સુધી અને ખૂબ જ ટાઈટ પહેરવામાં આવે, તો તે ત્વચા પર દબાણ લાવે છે અને બળતરા પેદા કરી શકે છે.
બેક્ટેરિયલ ઈન્ફેક્શન: ઘડિયાળની નીચે જમા થતો પસીનો અને ધૂળ બેક્ટેરિયાના ઉછેર માટે અનુકૂળ જગ્યા બનાવે છે, જેનાથી ત્વચામાં ચેપ લાગી શકે છે.
સાવચેતીના પગલાં: કેવી રીતે સુરક્ષિત રહેવું?
નિષ્ણાતો સૂચવે છે કે ગભરાવાની જરૂર નથી, પરંતુ કેટલીક સાવચેતી રાખવી હિતાવહ છે:
બ્રેક લો: ૨૪ કલાક સતત ઘડિયાળ પહેરી રાખવાને બદલે રાત્રે સૂતી વખતે તેને ઉતારી દેવી જોઈએ.
સ્વચ્છતા રાખો: અઠવાડિયામાં એકવાર ઘડિયાળના સ્ટ્રેપ અને પાછળના ભાગને સાફ કરો.
યોગ્ય ફિટિંગ: ઘડિયાળને બહુ ટાઈટ ન પહેરો જેથી ત્વચાને શ્વાસ લેવાની જગ્યા મળે.
મટીરિયલની પસંદગી: જો તમને રબરના સ્ટ્રેપથી એલર્જી થતી હોય, તો તમે લેધર, નાયલોન અથવા મેટલના સ્ટ્રેપનો ઉપયોગ કરી શકો છો.
