Fat In Slim People: પાતળા હોવાનો અર્થ ફિટ હોવો એવો નથી: સ્કીની ફેટથી બચવાના ઉપાયો
ઘણીવાર આપણે એવા લોકોને જોઈએ છીએ જેઓ દેખાવમાં એકદમ પાતળા, સ્લિમ અને ફિટ લાગે છે. પરંતુ, શું પાતળા હોવાનો અર્થ એ છે કે તમે સંપૂર્ણ રીતે સ્વસ્થ છો? હેલ્થ એક્સપર્ટ્સનું માનવું છે કે આ એક મોટી ગેરસમજ છે. મેડિકલ ભાષામાં તેને “થિન આઉટસાઇડ, ફેટ ઇનસાઇડ” (Thin Outside, Fat Inside) અથવા ‘સ્કીની ફેટ’ કહેવામાં આવે છે. આવા લોકોના શરીરની બહાર ચરબીના કોઈ ચિહ્નો હોતા નથી, પરંતુ તેમના શરીરના આંતરિક અંગોની આસપાસ જોખમી ચરબી જમા થયેલી હોય છે, જેને ‘વિસરલ ફેટ’ (Visceral Fat) કહેવાય છે.
શું છે આ ‘વિસરલ ફેટ’?
વિસરલ ફેટ એ પેટના ભાગમાં આપણા મહત્વના અંગો જેવા કે લીવર, પેનક્રિયાસ અને આંતરડાની આસપાસ જમા થતી ચરબી છે. વ્યક્તિનું BMI (બોડી માસ ઇન્ડેક્સ) સામાન્ય હોઈ શકે છે, પરંતુ જો તેની જીવનશૈલી ખરાબ હોય – જેમ કે પ્રોસેસ્ડ ફૂડનું સેવન, ખાંડયુક્ત પીણાં, શારીરિક પ્રવૃત્તિનો અભાવ, ઊંઘની કમી અને ધૂમ્રપાન કે દારૂનું સેવન – તો શરીરની અંદર છૂપી રીતે ચરબી એકઠી થવા લાગે છે. ડાયેટિશિયન એલિસન ક્લાર્કના જણાવ્યા અનુસાર, ઘણીવાર પાતળા લોકોમાં પણ ‘બિયર બેલી’ (પેટ બહાર નીકળવું) જેવી સમસ્યા જોવા મળે છે, જે સ્પષ્ટપણે વિસરલ ફેટનો સંકેત છે.
સબક્યુટેનીયસ ફેટ વિરુદ્ધ વિસરલ ફેટ
આપણે જે ચરબીને ચામડીની નીચે અનુભવી શકીએ છીએ, તેને ‘સબક્યુટેનીયસ ફેટ’ (Subcutaneous Fat) કહેવાય છે. ઈમ્યુનોલોજિસ્ટ ડૉ. જેન્ના મેકિઓચી તેમની પુસ્તક ‘યોર બ્લૂપ્રિન્ટ ફોર સ્ટ્રોંગ ઈમ્યુનિટી’માં સમજાવે છે કે આ ચરબી અંદરના અંગોની આસપાસ જમા થતી વિસરલ ફેટની સરખામણીમાં ઘણી ઓછી જોખમી છે. વિસરલ ફેટ એટલી ખતરનાક છે કારણ કે તે સીધી રીતે અંગોની કાર્યક્ષમતાને અસર કરે છે અને શરીરની અંદર દાહક પ્રતિક્રિયાઓ (Inflammation) પેદા કરે છે.
હિડન ફેટના ગંભીર પરિણામો
આ છુપાયેલી ચરબી માત્ર દેખાવ સુધી મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે શરીરની આંતરિક રાસાયણિક પ્રક્રિયાઓને પણ ખોરવી નાખે છે. તે ઇન્સ્યુલિન રેઝિસ્ટન્સમાં વધારો કરે છે, જેના કારણે ટાઇપ-૨ ડાયાબિટીસ, હાઈ બ્લડ પ્રેશર અને હાઈ કોલેસ્ટ્રોલ જેવી સમસ્યાઓ જન્મે છે. અમેરિકન હાર્ટ એસોસિએશનના ૨૦૨૧ના રિપોર્ટ મુજબ, વિસરલ ફેટ ‘ફેટી લીવર ડિસીઝ’ (Fatty Liver Disease) માટે પણ મુખ્યત્વે જવાબદાર છે. તે શરીરના હોર્મોન્સના સંતુલનને પણ બગાડી શકે છે, જે લાંબા ગાળે હૃદયના રોગોનું કારણ બને છે.
કેવી રીતે ઓળખવું કે તમે પણ જોખમમાં છો?
માત્ર વજન કાંટા પર જોવાથી તમે સ્વસ્થ છો તેવું માની લેવું ભૂલભરેલું છે. તમારા સ્વાસ્થ્યની સાચી સ્થિતિ જાણવા માટે નીચેના મુદ્દાઓ પર ધ્યાન આપો:
કમરનું માપ (Waist Circumference): જો તમારું વજન ઓછું હોવા છતાં પેટનો ઘેરાવો વધી રહ્યો હોય, તો તે સાવચેત રહેવાનો સંકેત છે.
શારીરિક પ્રવૃત્તિ: જો તમે કલાકો સુધી એક જગ્યાએ બેસીને કામ કરતા હોવ અને કોઈ કસરત ન કરતા હોવ.
જીવનશૈલી: સતત તણાવ, ઊંઘનો અભાવ અને વધુ પડતા જંક ફૂડનું સેવન.
