Obesity: શું તમે પણ સ્થૂળતાની અવગણના કરો છો? ડાયાબિટીસ અને હૃદયરોગથી બચવા માટે BMI તપાસવી અનિવાર્ય
ભારતમાં સ્થૂળતા (Obesity) હવે માત્ર ખરાબ જીવનશૈલીનું પરિણામ નથી રહી, પરંતુ એક ગંભીર તબીબી કટોકટી બની ગઈ છે. આ લેખમાં ભારતમાં વધતા જતા સ્થૂળતાના આંકડા, તેના કારણો અને બ્લડ પ્રેશરની જેમ તેની નિયમિત તપાસ કેમ જરૂરી છે તેનું વિશ્લેષણ કરવામાં આવ્યું છે.
એક સમય હતો જ્યારે સ્થૂળતાને સમૃદ્ધિની નિશાની માનવામાં આવતી હતી, પરંતુ આજે તે ડાયાબિટીસ, હૃદયરોગ અને હાઈ બ્લડ પ્રેશર જેવી જીવલેણ બીમારીઓનું મૂળ બની ગઈ છે. ભારતમાં સ્થૂળતા જે ઝડપે વધી રહી છે તે જોતા તેને ‘સાઈલન્ટ કિલર’ કહેવું અતિશયોક્તિ નહીં હોય.
ચિંતાજનક આંકડા: નેશનલ ફેમિલી હેલ્થ સર્વેનો રિપોર્ટ
નેશનલ ફેમિલી હેલ્થ સર્વે (NFHS) ના તાજેતરના આંકડા મુજબ, ભારતમાં દર ચોથો પુખ્ત વ્યક્તિ ઓવરવેઈટ અથવા સ્થૂળતાનો શિકાર છે.
રાજ્યવાર સ્થિતિ: કેટલાક રાજ્યોમાં આ આંકડો 50% સુધી પહોંચી ગયો છે.
શહેર અને ગામડા: અગાઉ એવું માનવામાં આવતું હતું કે સ્થૂળતા માત્ર શહેરોની સમસ્યા છે, પરંતુ હવે ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં પણ તે ઝડપથી ફેલાઈ રહી છે. ગ્રામીણ મહિલાઓ અને પુરુષોમાં પણ શારીરિક પ્રવૃત્તિના અભાવ અને ખોટા આહારને કારણે વજન વધી રહ્યું છે.
શા માટે પેટની ચરબી સૌથી વધુ જોખમી છે?
ડોકટરોના મતે, આખા શરીરના વજન કરતા પેટના ભાગે જમા થતી ચરબી (Abdominal Obesity) વધુ ખતરનાક છે. તે સીધી રીતે મેટાબોલિક સિન્ડ્રોમ સાથે જોડાયેલી છે, જે નીચે મુજબની સમસ્યાઓ ઉભી કરે છે:
ટાઈપ-2 ડાયાબિટીસ: ઇન્સ્યુલિન રેઝિસ્ટન્સ વધવાથી લોહીમાં શર્કરાનું પ્રમાણ વધે છે.
હૃદયરોગ: નળીઓમાં કોલેસ્ટ્રોલ જમા થવાથી હાર્ટ એટેકનું જોખમ વધે છે.
હાઈ બ્ડ પ્રેશર: વધારાનું વજન હૃદય પર દબાણ વધારે છે.
આધુનિક જીવનશૈલી: સ્થૂળતાનું મુખ્ય કારણ
આજના યુગમાં સસ્તું, ઝડપથી મળતું અને હાઈ-કેલરી વાળું ‘જંક ફૂડ’ મુખ્ય વિલન છે.
આહાર: મીઠું, ખાંડ અને સંતૃપ્ત ચરબી (Saturated Fat) થી ભરપૂર ખોરાક લેવો અને પૌષ્ટિક આહારનો અભાવ.
શારીરિક પ્રવૃત્તિ: WHO મુજબ, ભારતની મોટી વસ્તી પૂરતી કસરત કરતી નથી. ડિજિટલ યુગમાં લોકોનો બેઠાડુ સમય (Screen time) વધ્યો છે.
બાળકોમાં સ્થૂળતા: ગ્લોબલ બર્ડન ઓફ ડિસીઝ સ્ટડી મુજબ, ભારતમાં 144 લાખથી વધુ બાળકો સ્થૂળતાનો શિકાર છે, જે આવનારી પેઢીના નબળા સ્વાસ્થ્યનો સંકેત છે.
નિયમિત તપાસ કેમ જરૂરી છે?
જ્યારે આપણે ડોક્ટર પાસે જઈએ છીએ, ત્યારે બ્લડ પ્રેશર માપવું સામાન્ય છે, પરંતુ વજન અને BMI (Body Mass Index) ની ઘણીવાર અવગણના કરવામાં આવે છે.
BMI અને કમરનું માપ: આ બે સરળ પદ્ધતિઓ દ્વારા ભવિષ્યના રોગોનું જોખમ અગાઉથી જાણી શકાય છે.
જાગૃતિનો અભાવ: જો સ્થૂળતાને તબીબી સ્થિતિ તરીકે ગણવામાં આવે, તો તેનાથી જોડાયેલ સામાજિક કલંક (Stigma) ઓછું થશે અને લોકો ગંભીરતાથી વજન ઘટાડવા તરફ પ્રેરાશે.
