Microwave Food Safety Tips: શું તમે પણ માઇક્રોવેવમાં ચોખા કે ઈંડા ગરમ કરો છો? જાણી લો વિજ્ઞાન શું કહે છે
આજના વ્યસ્ત જીવનમાં માઇક્રોવેવ ઓવન એક વરદાન સમાન સાબિત થયું છે. સવારે ઓફિસ જવાની ઉતાવળમાં નાસ્તો બનાવવો હોય કે રાતનું વધેલું ભોજન ગરમ કરવું હોય, માઇક્રોવેવ મિનિટોમાં કામ પતાવી દે છે. પરંતુ વિજ્ઞાન કહે છે કે માઇક્રોવેવમાં થતી ‘ઇલેક્ટ્રોમેગ્નેટિક વેવ્સ’ની પ્રક્રિયા દરેક ખોરાક માટે અનુકૂળ હોતી નથી. કેટલીક વસ્તુઓને ફરીથી ગરમ કરવાથી તેમાં રાસાયણિક ફેરફારો થાય છે જે પાચનતંત્ર અને લાંબા ગાળે ગંભીર બીમારીઓનું કારણ બની શકે છે.
કઈ વસ્તુઓને માઇક્રોવેવમાં ગરમ કરવાનું ટાળવું જોઈએ?
1. બાફેલા ઈંડા (Boiled Eggs): ઘણીવાર લોકો સવારે બાફેલા ઈંડા વધે તો તેને ફરી ગરમ કરવા માઇક્રોવેવમાં મૂકે છે. આવું કરવું જોખમી છે. માઇક્રોવેવની ગરમી ઈંડાની અંદર અચાનક ખૂબ જ વરાળ પેદા કરે છે. ઈંડાનું પડ આ વરાળને રોકી શકતું નથી, જેના કારણે તે માઇક્રોવેવની અંદર અથવા બહાર કાઢતી વખતે ફટાકડાની જેમ ફૂટી શકે છે. આનાથી દાઝી જવાનો ભય રહે છે અને ઈંડાના પ્રોટીનનું બંધારણ પણ બગડી જાય છે.
2. રાંધેલા ચોખા (Cooked Rice): ચોખાને ગરમ કરવા બાબતે ખૂબ સાવધ રહેવું જોઈએ. કાચા ચોખામાં ‘બેસિલસ સેરિયસ’ (Bacillus cereus) નામના બેક્ટેરિયાના અંશ હોઈ શકે છે જે રાંધ્યા પછી પણ જીવિત રહી શકે છે. જો ચોખા લાંબા સમય સુધી રૂમ ટેમ્પરેચર પર રાખ્યા હોય અને પછી તેને માઇક્રોવેવમાં ગરમ કરવામાં આવે, તો આ બેક્ટેરિયા ઝડપથી વધે છે. માઇક્રોવેવ ઘણીવાર ખોરાકને બધી બાજુથી એકસરખો ગરમ કરતું નથી, પરિણામે બેક્ટેરિયા નાશ પામતા નથી અને ફૂડ પોઈઝનિંગ થઈ શકે છે.
3. પાલક અને લીલા પાંદડાવાળા શાકભાજી: પાલક, મેથી અથવા અન્ય લીલા શાકભાજીમાં કુદરતી રીતે ‘નાઈટ્રેટ્સ’ હોય છે. જ્યારે આ શાકભાજીને માઇક્રોવેવમાં ફરીથી ગરમ કરવામાં આવે છે, ત્યારે આ નાઈટ્રેટ્સ ‘નાઈટ્રોસેમાઈન્સ’ (Nitrosamines) માં ફેરવાઈ શકે છે. વિજ્ઞાન મુજબ આ તત્વો કેન્સર પેદા કરવા માટે જવાબદાર હોઈ શકે છે. આ શાકભાજીને હંમેશા તાજી જ ખાવી જોઈએ અથવા જો ગરમ કરવી હોય તો ગેસ પર ધીમી આંચે કરવી જોઈએ.
4. લાલ અને લીલા મરચાં: જો તમે મરચાં અથવા ખૂબ જ તીખી વાનગી માઇક્રોવેવમાં ગરમ કરો છો, તો તેમાં રહેલું ‘કેપ્સાસીન’ (Capsaicin) નામનું તત્વ વરાળ બનીને હવામાં ફેલાય છે. જેવું તમે માઇક્રોવેવનું બારણું ખોલશો, તે તીખો ધુમાડો તમારી આંખો, નાક અને ગળામાં તીવ્ર બળતરા પેદા કરી શકે છે. તે લગભગ ‘પેપર સ્પ્રે’ જેવું કામ કરે છે.
5. પ્રોસેસ્ડ મીટ (Processed Meat): સૉસેજ, સલામી કે પેકેજ્ડ મીટમાં પ્રિઝર્વેટિવ્સ (Preservatives) ઉમેરવામાં આવે છે જેથી તે લાંબો સમય ટકી રહે. જ્યારે આ પ્રોસેસ્ડ મીટને માઇક્રોવેવના રેડિયેશનમાં ગરમ કરવામાં આવે છે, ત્યારે તેમાં રહેલા કેમિકલ્સ ઓક્સિડેશન પામે છે. આ પ્રક્રિયા હૃદયની બીમારીઓ અને કોલેસ્ટ્રોલ વધારવા માટે જવાબદાર બની શકે છે.
