Parenting Challenges: કામ અને બાળકોની જવાબદારીઓ વચ્ચે ફસાયેલા પેરેન્ટ્સ: એક ગંભીર સર્વેક્ષણ
આજના ઝડપી યુગમાં કામ અને પરિવાર વચ્ચે સંતુલન (Work-Life Balance) જાળવવું એ લાખો માતા-પિતા માટે એક મોટી કસોટી બની ગયું છે. એક તરફ કારકિર્દીની સ્પર્ધા અને ઓફિસની જવાબદારીઓ છે, તો બીજી તરફ બાળકોનો ઉછેર અને ઘરની જરૂરિયાતો. ટેકનોલોજી અને ‘વર્ક ફ્રોમ હોમ’ જેવી સુવિધાઓથી એવી આશા હતી કે જીવન સરળ બનશે, પરંતુ વાસ્તવિકતા કંઈક અલગ જ ચિત્ર રજૂ કરે છે. પ્યુ રિસર્ચ સેન્ટર દ્વારા કરાયેલા તાજેતરના સર્વેમાં આ મુદ્દા પર ગંભીર ખુલાસા થયા છે. 2,242 વર્કિંગ પેરેન્ટ્સ પર કરાયેલા આ અભ્યાસ મુજબ, મોટાભાગના માતા-પિતા દરરોજ માનસિક તણાવ અને સમયના અભાવનો સામનો કરી રહ્યા છે.
વધતું જતું માનસિક દબાણ અને અસ્પષ્ટ સીમાઓ
આજના ડિજિટલ યુગમાં કામ અને ઘર વચ્ચેની સીમાઓ ધૂંધળી થઈ ગઈ છે. સર્વેના ચોંકાવનારા આંકડા દર્શાવે છે કે 70% ફુલ-ટાઈમ કામ કરતા પેરેન્ટ્સ ઓફિસના સમય દરમિયાન પણ બાળકો કે ઘરના કામોમાં વ્યસ્ત રહે છે, જ્યારે 59% લોકો બાળકો સાથે હોવા છતાં ઓફિસના ઈમેલ કે ફોન કોલ્સમાં વ્યસ્ત રહે છે. મોબાઈલ અને ઓનલાઈન પ્લેટફોર્મ્સને કારણે ઓફિસનું કામ હવે ગમે ત્યાં પહોંચી ગયું છે. આ સતત ‘કનેક્ટેડ’ રહેવાની સ્થિતિ પેરેન્ટ્સને એક જ સમયે બે અલગ-અલગ દુનિયામાં ખેંચી રહી છે, જેના કારણે તેમની માનસિક સ્થિતિ પર ઘેરી અસર પડી રહી છે.
‘અદ્રશ્ય’ જવાબદારીઓ અને જેન્ડર ગેપ
ઘણીવાર એવી જવાબદારીઓ હોય છે જે દેખાતી નથી પણ તે ઊર્જાનો મોટો હિસ્સો ખાઈ જાય છે. જેમ કે, બાળકોના શાળાના પ્રોજેક્ટ્સ, ડૉક્ટરની એપોઇન્ટમેન્ટ, ઘરનું આયોજન અને મહત્વના ડોક્યુમેન્ટ્સનું સંચાલન. આ રિપોર્ટમાં એક સ્પષ્ટ જેન્ડર ગેપ પણ જોવા મળ્યો છે. 62% વર્કિંગ મધર્સનું માનવું છે કે બેલેન્સ બનાવવું અત્યંત મુશ્કેલ છે, જેની સામે માત્ર 47% પિતા જ આવું અનુભવે છે. ડબલ-ઈન્કમ ધરાવતા પરિવારોમાં પણ 52% કિસ્સાઓમાં બાળકોની મુખ્ય જવાબદારી માતા પર જ રહે છે, જ્યારે માત્ર 10% કિસ્સાઓમાં પિતા આ જવાબદારી મુખ્યત્વે સંભાળતા જોવા મળે છે.
કારકિર્દી વિરુદ્ધ પિતૃત્વ: એક કાયમી દ્વંદ્વ
52% પેરેન્ટ્સે સ્વીકાર્યું કે તેમની નોકરી તેમને એક આદર્શ માતા-પિતા બનવામાં અવરોધરૂપ બને છે. લગભગ 60% લોકો પાસે બાળકો માટે પૂરતો સમય નથી. રમતના મેદાન કે શાળાના વાર્ષિક ઉત્સવોમાં હાજરી ન આપી શકવાનો રંજ ઘણા માતા-પિતા અનુભવે છે. આ સાથે 45% લોકો એવું પણ માને છે કે બાળકોની જવાબદારીઓ તેમના કરિયરમાં પ્રગતિની તકોને પણ અસર કરી રહી છે. આ દ્વંદ્વ સતત એક અપરાધભાવ (Guilt) પેદા કરે છે, જે માનસિક શાંતિ હણી લે છે.
સ્વ-સંભાળ (Self-Care) નો અભાવ
વર્કિંગ પેરેન્ટ્સ માટે પોતાની વ્યક્તિગત જરૂરિયાતો હવે ગૌણ બની ગઈ છે. કસરત, આરામ, મિત્રો સાથે મુલાકાત કે પોતાના શોખ માટે સમય કાઢવો એ એક લક્ઝરી બની ગઈ છે. ખાસ કરીને માતાઓ માટે આ સ્થિતિ વધુ ગંભીર છે. લાંબા ગાળાના આ થાક અને તણાવને કારણે માત્ર વ્યક્તિગત જીવન જ નહીં, પરંતુ વૈવાહિક સંબંધો અને પરિવારની ખુશીઓ પણ જોખમમાં મુકાઈ શકે છે.
વર્ક ફ્રોમ હોમ: શું ખરેખર ઉકેલ છે?
જોકે, મોટાભાગના માતા-પિતા સ્વીકારે છે કે ઘરેથી કામ કરવાની સુવિધા (WFA) વરદાન સમાન છે. આ સુવિધા તેમને પરિવારની થોડી નજીક લાવે છે. પરંતુ, વાસ્તવિકતા એ છે કે ઓફિસની ડેડલાઈન અને મીટિંગ્સનો દબાણ ઘરે પણ એટલું જ રહે છે. આમ, ઘરે રહેવું એનો અર્થ એ નથી કે કામનો ભાર ઘટ્યો છે.
