Skin Care: આ ૫ બ્યુટી પ્રોડક્ટ્સ ત્વચા અને મગજને પહોંચાડી શકે છે ગંભીર નુકસાન, મહારાષ્ટ્ર FDA એ જાહેર કરી પ્રતિબંધિત યાદી
ત્વચાને ગણતરીના દિવસોમાં જ ગોરી અને ચમકદાર બનાવવાનો દાવો કરતી અનેક ફેસ ક્રીમો હવે ગંભીર વિવાદોમાં સપડાઈ છે. મહારાષ્ટ્ર ફૂડ એન્ડ ડ્રગ એડમિનિસ્ટ્રેશન (FDA) દ્વારા કરવામાં આવેલી તપાસમાં કેટલીક લોકપ્રિય બ્યુટી પ્રોડક્ટ્સમાં નિયત મર્યાદા કરતાં અનેક ગણું વધારે પારા (Mercury) અને સીસા (Lead) નું પ્રમાણ મળી આવ્યું છે. આ ચોંકાવનારા ખુલાસા બાદ સરકારે સામાન્ય જનતાને આ પ્રોડક્ટ્સનો ઉપયોગ ન કરવાની કડક ચેતવણી આપી છે.
એફડીએની તપાસમાં એવું પણ બહાર આવ્યું છે કે આમાંથી કેટલીક પ્રોડક્ટ્સ પર મેન્યુફેક્ચરિંગ (ઉત્પાદન) કે એક્સપાયરી ડેટ જેવી અત્યંત અનિવાર્ય વિગતો પણ છાપવામાં આવી ન હતી. આ ગંભીર બેદરકારી બદલ સંબંધિત ઉત્પાદકો સામે કાયદેસરની તપાસ અને વેચાણ પર પ્રતિબંધની કાર્યવાહી શરૂ કરવામાં આવી છે.
કઈ બ્યુટી પ્રોડક્ટ્સને કારણે સ્વાસ્થ્ય પર જોખમ ઊભું થયું છે?
સરકારી લેબોરેટરી ટેસ્ટિંગમાં જે પ્રોડક્ટ્સના સેમ્પલ ફેલ થયા છે અને જેમાં ઝેરી ભારે ધાતુઓ (Heavy Metals) મળી આવી છે, તેમાં નીચેના પાંચ મુખ્ય નામો સામે આવ્યા છે:
૧. Goree Beauty Cream (ગોરી બ્યુટી ક્રીમ)
૨. Goree Beauty Whitening Body Lotion (ગોરી બ્યુટી વ્હાઇટનિંગ બોડી લોશન)
૩. Goree Whitening Soap (ગોરી વ્હાઇટનિંગ સોપ)
૪. Face Fresh Gold Plus (ફેસ ફ્રેશ ગોલ્ડ પ્લસ)
૫. Golden Star Beauty Cream (ગોલ્ડન સ્ટાર બ્યુટી ક્રીમ)
આરોગ્ય નિષ્ણાતોના મતે, આ કોસ્મેટિક્સમાં વપરાયેલા કેમિકલ્સ ત્વચાના ઉપરના પડને નુકસાન પહોંચાડીને લોહીના પ્રવાહમાં ભળી જાય છે, જે લાંબા ગાળે જીવલેણ રોગોનું કારણ બની શકે છે.
મરકરી (પારો) ત્વચાને કેવી રીતે નુકસાન પહોંચાડે છે?
તબીબી નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, આ ગેરકાયદેસર સ્કીન વ્હાઇટનિંગ ક્રીમમાં મરકરીનો ઉપયોગ ખાસ હેતુ માટે કરવામાં આવે છે. મરકરી ત્વચામાં કુદરતી રીતે બનતા ‘મેલાનિન’ (Melanin) નામના તત્વની પ્રક્રિયાને અટકાવી દે છે. મેલાનિન ઓછું થવાને કારણે વ્યક્તિ ૧૦ થી ૧૫ દિવસની અંદર જ અતિશય ગોરી દેખાવા લાગે છે. પરંતુ આ કામચલાઉ ગોરાપણું મોટી આફત નોતરે છે.
જો ક્રીમમાં મરકરીની માત્રા ખૂબ જ વધારે હોય, તો માત્ર ૧૦ થી ૧૨ દિવસના સતત વપરાશથી જ કિડની પર તેની સીધી નકારાત્મક અસર શરૂ થઈ જાય છે. ભલે તેમાં કેમિકલ ઓછું હોય, પણ જો કોઈ વ્યક્તિ મહિનાઓ સુધી તેનો નિયમિત ઉપયોગ કરે, તો શરીરમાં ધીમે-ધીમે ઝેર એકઠું થતું જાય છે.
ત્વચા સિવાય શરીરના અન્ય કયા અંગો ફેઈલ થઈ શકે?
આ ક્રીમની આડઅસર માત્ર કાળા ડાઘ કે ખીલ થવા પૂરતી મર્યાદિત નથી રહેતી. ત્વચાના રોમછિદ્રો દ્વારા મરકરી શરીરમાં પ્રવેશીને કિડની અને બોન મેરો (અસ્થિમજ્જા) માં જમા થવા લાગે છે:
કિડની ફેલ્યોર: ક્રીમનો વધુ પડતો ઉપયોગ કિડનીની ફિલ્ટર કરવાની ક્ષમતાને નષ્ટ કરે છે. ગંભીર કિસ્સાઓમાં દર્દીની કિડની સંપૂર્ણ ફેલ થઈ જાય છે અને તેને ડાયાલિસિસ પર જીવવાની નોબત આવે છે.
ન્યુરોલોજીકલ સમસ્યાઓ: મગજની નસો પર અસર થવાને કારણે હાથ-પગ ધ્રૂજવા, યાદશક્તિ નબળી પડવી, અતિશય ચિંતા (Anxiety), અનિદ્રા (Insomnia), ચિડચિડાપણું અને એકાગ્રતાનો અભાવ જેવી માનસિક બીમારીઓ ઘર કરી જાય છે.
દ્રષ્ટિ અને શ્રવણ શક્તિ પર અસર: કેટલાક કિસ્સાઓમાં ઝેરી કેમિકલ્સને કારણે આંખોની રોશની ઓછી થવા અને સાંભળવાની ક્ષમતા નબળી પડવાનું પણ જોખમ રહે છે.
લેડ (સીસું) ની હાજરી અને સ્કીન એક્સપર્ટ્સની સલાહ
FDA ની તપાસમાં આ ક્રીમોમાં કાયદાકીય મર્યાદા કરતાં વધુ પ્રમાણમાં લેડ (Lead) પણ મળી આવ્યું છે. ત્વચા વિજ્ઞાન અનુસાર, ચામડીને ગોરી કરવામાં લેડનો કોઈ જ વૈજ્ઞાનિક ઉપયોગ નથી. ક્રીમમાં તેની હાજરી એ સાબિત કરે છે કે પ્રોડક્ટ બનાવવા માટે અત્યંત હલકી ગુણવત્તાવાળા કાચા માલનો ઉપયોગ થયો છે અથવા ફેક્ટરીમાં સુરક્ષાના નિયમો નેવે મૂકાયા છે.
લેડ શરીરમાં એકઠું થઈને લોહી બનાવતા અંગો, સેન્ટ્રલ નર્વસ સિસ્ટમ અને પ્રજનન ક્ષમતા (Reproductive System) ને ભારે નુકસાન પહોંચાડે છે. તબીબો સ્પષ્ટપણે માને છે કે લેડની અલ્પ માત્રા પણ માનવ શરીર માટે ક્યારેય સુરક્ષિત હોઈ શકે નહીં.
