ન્યુટ્રાસ્યુટિકલ્સ અને હેલ્થ સપ્લીમેન્ટ્સ પર FDA ની નજર: જીમ જનારાઓ માટે એલર્ટ
મહારાષ્ટ્ર ફૂડ એન્ડ ડ્રગ એડમિનિસ્ટ્રેશન (FDA) દ્વારા ન્યુટ્રાસ્યુટિકલ્સ અને હેલ્થ સપ્લીમેન્ટ્સ જેવા પ્રોડક્ટ્સની ચકાસણીનો વ્યાપ વધારવાની તકેદારી લેવામાં આવી રહી છે. જો તમે પણ જિમ જાવ છો અને પ્રોટીન પાવડર કે હેલ્થ સપ્લીમેન્ટ્સનો ઉપયોગ કરો છો, તો આ મહત્વપૂર્ણ બાબત તમારા માટે જાણવી ખૂબ જ જરૂરી છે. હવે માત્ર પેકેજિંગ કે લેબલ જ નહીં, પરંતુ પ્રોડક્ટમાં ઉપયોગમાં લેવાયેલી સામગ્રી અને તેના વેચાણ સાથે જોડાયેલા તમામ પાસાઓની પણ ઝીણવટભરી તપાસ કરવામાં આવશે.
મહારાષ્ટ્ર ફૂડ એન્ડ ડ્રગ એડમિનિસ્ટ્રેશન (FDA) હવે ન્યુટ્રાસ્યુટિકલ્સ, પ્રોટીન પાવડર અને હેલ્થ સપ્લીમેન્ટ્સ જેવા સ્વાસ્થ્ય સંબંધિત ઉત્પાદનોની ગુણવત્તા તપાસવા માટે સઘન અભિયાન ચલાવવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. જો તમે નિયમિતપણે જીમ જાઓ છો અને બોડી બિલ્ડિંગ કે ફિટનેસ માટે આ પ્રકારના સપ્લીમેન્ટ્સનું સેવન કરો છો, તો આ સમાચાર તમારા માટે ચેતવણીરૂપ છે. અગાઉ માત્ર લેબલ કે બોક્સની ડિઝાઇન તપાસવામાં આવતી હતી, પરંતુ હવે પ્રોડક્ટની અંદર રહેલા અસલી ઘટકો અને તેની સાચી ગુણવત્તાની પારદર્શિતા પર વિશેષ ભાર મૂકવામાં આવશે.
મહારાષ્ટ્ર FDA ના કમિશનર તુકારામ મુંધેએ બજારમાં વેચાતા આવા ઉત્પાદનોની ગુણવત્તા સામે ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. તેમનું સ્પષ્ટ કહેવું છે કે બજારમાં ઉપલબ્ધ કેટલાક પ્રોડક્ટ્સના પેકેટ પર એવા તત્વો હોવાનો દાવો કરવામાં આવે છે, જે વાસ્તવમાં તે પ્રોડક્ટની અંદર હોતા જ નથી. આ પ્રકારના ગ્રાહકો સાથે થતા છેતરપિંડીના કિસ્સાઓને અટકાવવા માટે FDA હવે સપ્લીમેન્ટ્સના જાહેરાતી દાવાઓ અને તેની વાસ્તવિક સામગ્રી વચ્ચેની સચ્ચાઈ તપાસશે.
જાહેરાતોમાં ગેરમાર્ગે દોરતા દાવાઓ અને ASCI ના ચોંકાવનારા આંકડા
ન્યુટ્રાસ્યુટિકલ્સ અને હેલ્થ સપ્લીમેન્ટ્સની જાહેરાતો લાંબા સમયથી વિવાદોના ઘેરામાં રહી છે. એડવર્ટાઈઝિંગ સ્ટાન્ડર્ડ્સ કાઉન્સિલ ઓફ ઈન્ડિયા (ASCI) ના નિયમો અનુસાર, ભારતમાં ન્યુટ્રાસ્યુટિકલ્સને ખાદ્ય પદાર્થોની શ્રેણીમાં ગણવામાં આવે છે, છતાં તેમની જાહેરાતોમાં ગંભીર બીમારીઓ મટાડવાના મોટા દાવા કરવામાં આવે છે. ASCI ના તાજેતરના અહેવાલો મુજબ, ખાદ્ય અને પેય પદાર્થોની જાહેરાતોમાં સૌથી વધુ ફરિયાદો આ જ ક્ષેત્રમાંથી મળી છે. મોટાભાગની જાહેરાતોમાં વજન ઘટાડવા, ત્વચાની ચમક, ક્રોનિક બીમારીઓ, બાળકોની વૃદ્ધિ અને શારીરિક ક્ષમતા વધારવા જેવા અતિશયોક્તિભર્યા દાવાઓ કરવામાં આવે છે, જેમાં સુધારો કરવાની સખત જરૂરિયાત જણાઈ છે.
FSSAI ના નિયમો અને પેકેટ પર કઈ માહિતી હોવી અનિવાર્ય છે?
ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા (FSSAI) ના નિયમો મુજબ, ગ્રાહકોએ કોઈપણ સપ્લીમેન્ટ ખરીદતા પહેલા તેના પર આપેલી માહિતી ખાસ ચકાસવી જોઈએ:
પ્રોડક્ટ કઈ શ્રેણીમાં આવે છે, જેમ કે તે ‘હેલ્થ સપ્લીમેન્ટ’ છે કે ‘ન્યુટ્રાસ્યુટિકલ’, તેનો સ્પષ્ટ ઉલ્લેખ હોવો જોઈએ.
તેમાં ઉપયોગમાં લેવાયેલી મુખ્ય સામગ્રી અને તેની ચોક્કસ માત્રાની વિગતો લખેલી હોવી જોઈએ.
પ્રોડક્ટના સેવન કરવાની સાચી રીત અને તેની ભલામણ કરેલ માત્રા દર્શાવવી આવશ્યક છે.
લેબલ પર ‘તબીબી ઉપયોગ માટે નથી’ (Not for medicinal use) જેવી જરૂરી ચેતવણી સ્પષ્ટપણે છાપેલી હોવી જોઈએ.
ઉત્પાદનનો જરૂરિયાત કરતાં વધુ ઉપયોગ ન કરવા અંગેની ચેતવણી પણ સામેલ હોવી જોઈએ.
સંભવિત સાઈડ ઈફેક્ટ્સ અને સાવચેતીઓની માહિતી તેમજ પ્રોડક્ટને બાળકોની પહોંચથી દૂર રાખવાની ચેતવણી પણ અવશ્ય હોવી જોઈએ.
જીમ જનારાઓ માટે સાવચેતીનો સંદેશ
આ તમામ બાબતોને ધ્યાનમાં રાખીને, ફિટનેસના શોખીનો અને જીમ જનારા યુવાનોએ કોઈપણ નવું પ્રોટીન પાવડર કે હેલ્થ સપ્લીમેન્ટ ખરીદતા પહેલા ખૂબ જ સતર્ક રહેવું જોઈએ. કોઈપણ સપ્લીમેન્ટ ખરીદતી વખતે તેના ઘટકો, લેબલ પરની ચેતવણીઓ અને તેની પ્રમાણભૂતતાની સંપૂર્ણ ખાતરી કરી લેવી હિતાવહ છે, જેથી સ્વાસ્થ્ય સાથે કોઈપણ પ્રકારનું જોખમ ન સર્જાય.
