સોનું થશે સસ્તું: તસ્કરી રોકવા આયાત જકાત ઘટાડવા અંગે સરકારની ગંભીર વિચારણા
કેન્દ્ર સરકાર સોના અને ચાંદી પર વધારવામાં આવેલી ઈમ્પોર્ટ ડ્યુટી (આયાત જકાત) ને પાછી ખેંચવા અંગે ગંભીરતાથી વિચારણા કરી રહી છે, જેથી સોનાની તસ્કરી રોકી શકાય અને જ્વેલરી કારોબારને સરળ બનાવી શકાય. સર્રાફા વેપારીઓ અને જ્વેલર્સ એસોસિએશન દ્વારા સરકાર સમક્ષ સતત માંગ કરવામાં આવી રહી છે કે સોના પરની આયાત જકાત ઘટાડીને ફરી 6% કરવામાં આવે, જેથી દેશનો બુલિયન બિઝનેસ ઔપચારિક (ઓફિશિયલ) માળખામાં જળવાઈ રહે. આ દરમિયાન સરકારી અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ, નાણા મંત્રાલય અને સંબંધિત વિભાગો એ બાબતનું આકલન કરી રહ્યા છે કે શું ટેક્સ ઘટાડવાથી તસ્કરી અટકશે અને કાયદેસર આયાતમાં વધારો થશે કે નહીં.
સરકાર કેમ લઈ રહી છે ‘યુ-ટર્ન’?
જુલાઈ 2024ના બજેટમાં સરકારે સોના પરની ઈમ્પોર્ટ ડ્યુટી 15% થી ઘટાડીને 6% કરી દીધી હતી. જોકે, ત્યારબાદ મે 2026માં વિદેશી કમાણી અને ફોરેક્સ રિઝર્વ પર વધતા દબાણને કારણે આયાત બિલ અંકુશમાં લેવા સરકારે તેને ફરીથી વધારીને 15% કરી દીધી હતી. હવે આ નિર્ણય પર સરકાર પુનઃવિચાર કરી રહી છે.
ઈમ્પોર્ટ ડ્યુટી વધુ હોવાને કારણે દેશમાં સોનાની ગેરકાયદેસર તસ્કરી અને ગ્રે માર્કેટને મોટું પ્રોત્સાહન મળ્યું છે. કાયદેસર અને બ્લેક માર્કેટના સોનાના ભાવ વચ્ચે મોટો તફાવત ઊભો થયો છે. સરકારે ભલે ડોલર રિઝર્વ બચાવવા ટેક્સ વધાર્યો હતો, પરંતુ તસ્કરી વધતાં ખુલ્લા બજારમાં અનૌપચારિક રીતે ડોલરની માંગ વધી ગઈ છે, જે આર્થિક રીતે નુકસાનકારક સાબિત થઈ રહ્યું છે.
જ્વેલરી ઉદ્યોગ અને તસ્કરીનું સંકટ
જ્વેલરી ઉદ્યોગના પ્રતિનિધિઓનું કહેવું છે કે ઊંચા કરમાળખાને કારણે સોનાની તસ્કરીમાં અભૂતપૂર્વ ઉછાળો આવ્યો છે. ભારત સામાન્ય રીતે દર વર્ષે 700 થી 800 ટન સોનાની આયાત કરે છે અને યુએઈ (UAE), થાઈલેન્ડ તથા સિંગાપોર જેવા દેશોમાં તૈયાર સોનાના દાગીનાની નિકાસ કરે છે. આયાત જકાત વધુ હોવાથી ભારતીય નિકાસકારો આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં સ્પર્ધાત્મકતા ગુમાવી રહ્યા હતા.
સ્થાનિક બજાર અને કિંમતો પર શું અસર પડશે?
જો કેન્દ્ર સરકાર સોના પરની ઈમ્પોર્ટ ડ્યુટી 15% થી ઘટાડીને ફરી 6% કરવાનો આખરી નિર્ણય લે છે, તો પ્રતિ 10 ગ્રામ સોના પર ટેક્સનો બોજ નોંધપાત્ર રીતે ઘટી જશે.
કિંમતમાં ઘટાડો: આયાત જકાતમાં 9% નો સીધો ઘટાડો થવાથી સ્થાનિક બજારમાં સોનાના ભાવમાં તુરંત જ મોટો ઘટાડો જોવા મળશે.
બજારમાં ડિસ્કાઉન્ટ: ડ્યુટીમાં સંભવિત કાપના અહેવાલોને કારણે સર્રાફા બજારોમાં પહેલાથી જ સોના પર ડિસ્કાઉન્ટ જોવા મળી રહ્યું છે.
ગ્રાહકોને રાહત: આગામી તહેવારો અને લગ્નસરાની સીઝન પહેલાં જો ટેક્સ ઘટશે, તો સામાન્ય ગ્રાહકો માટે સોનું ખરીદવું સસ્તું બનશે અને જ્વેલરી ક્ષેત્રે લેવાલી વધશે.
