Eye Cancer: ધૂંધળી દ્રષ્ટિને નજરઅંદાજ ન કરો: આઈ કેન્સરના પ્રકારો અને તેનાથી બચવાના અસરકારક ઉપાયો
આંખોમાં સતત દુખાવો રહેવો, ધૂંધળું દેખાવું અથવા દ્રષ્ટિ નબળી પડવી જેવી સમસ્યાઓને આપણે ઘણીવાર સામાન્ય થાક કે વધુ પડતા સ્ક્રીન ટાઈમનું પરિણામ માનીને નજરઅંદાજ કરીએ છીએ. પરંતુ નિષ્ણાતો માને છે કે કેટલાક કિસ્સાઓમાં આ લક્ષણો ‘આઈ કેન્સર’ (Eye Cancer) ના સંકેત હોઈ શકે છે. જોકે આ બીમારી બહુ સામાન્ય નથી, પરંતુ જો સમયસર તેની ઓળખ ન થાય, તો તે માત્ર આંખની રોશની જ નહીં પરંતુ જીવ માટે પણ જોખમી બની શકે છે.
કેવી રીતે થાય છે આંખનું કેન્સર?
આંખો વિશેની સંસ્થા Centreforsight ના જણાવ્યા અનુસાર, જ્યારે આંખની અંદરના કોષો (Cells) અનિયંત્રિત રીતે વધવા લાગે છે ત્યારે આઈ કેન્સર થાય છે. આ સમસ્યા આંખના વિવિધ ભાગો જેમ કે રેટિના, આઈરિસ અથવા યુવિયામાં થઈ શકે છે. સંશોધનો દર્શાવે છે કે જો આ બીમારીની શરૂઆતના તબક્કે ખબર પડી જાય, તો સારવાર વધુ અસરકારક બને છે અને આંખની રોશની બચાવવાની શક્યતા પણ ઘણી વધી જાય છે.
આઈ કેન્સરના મુખ્ય પ્રકારો
આંખના કેન્સરના અનેક પ્રકાર છે, પરંતુ બે પ્રકાર સૌથી વધુ જોવા મળે છે:
ઇન્ટ્રાઓક્યુલર મેલાનોમા: આ પ્રકાર પુખ્ત વયના લોકોમાં (Adults) સૌથી વધુ જોવા મળે છે. તેના લક્ષણોમાં ધૂંધળું દેખાવું, આંખની કીકી પર કાળા ડાઘ પડવા અથવા કીકીના આકારમાં ફેરફાર થવો વગેરે સામેલ છે.
રેટિનોબ્લાસ્ટોમા: આ કેન્સર ખાસ કરીને નાના બાળકોમાં વધુ જોવા મળે છે. ઘણીવાર ફોટામાં બાળકની આંખની કીકી સફેદ દેખાવી એ રેટિનોબ્લાસ્ટોમાનું લક્ષણ હોઈ શકે છે.
કયા લક્ષણો પર ધ્યાન આપવું?
નિષ્ણાતોના મતે નીચેના ફેરફારોને ક્યારેય હળવાશથી ન લેવા જોઈએ:
દ્રષ્ટિમાં સતત ધૂંધળાપણું અનુભવવું.
સીધી રેખાઓ વાંકી દેખાવા લાગવી.
આંખની આસપાસ સોજો, ગાંઠ અથવા સતત લાલાશ રહેવી.
જોવાનો વિસ્તાર (Field of vision) ઓછો થવો.
સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે આઈ કેન્સર શરૂઆતના તબક્કામાં હંમેશા દુખાવો નથી આપતું. આ જ કારણ છે કે ઘણા લોકો ડૉક્ટર પાસે પહોંચવામાં મોડું કરે છે.
જોખમી પરિબળો અને સાવચેતી
આંખના કેન્સરનું જોખમ કોને વધુ છે?
જેમની આંખોનો રંગ આછો (Light colored eyes) હોય.
જેમના પરિવારમાં કેન્સરનો ઇતિહાસ (Genetic history) રહ્યો હોય.
લાંબા સમય સુધી સૂર્યના તેજ અલ્ટ્રાવાયોલેટ (UV) કિરણોના સંપર્કમાં રહેવું.
ધૂમ્રપાન, વધુ પડતો દારૂ અને હાનિકારક કેમિકલવાળા વાતાવરણમાં કામ કરવું.
વધતી જતી ઉંમર સાથે પણ આ જોખમ વધે છે.
નિયમિત આંખની તપાસ (Eye Check-up) આ બીમારીને વહેલી તકે પકડવાનો સૌથી શ્રેષ્ઠ માર્ગ છે. જો દ્રષ્ટિમાં થોડો પણ અસામાન્ય ફેરફાર જણાય, તો વિલંબ કર્યા વિના નેત્રરોગ નિષ્ણાતની સલાહ લેવી જોઈએ.
