Asthma: ગભરાશો નહીં, અસ્થમાને કરો કંટ્રોલ: જાણો હવામાન બદલાતા કયા લક્ષણોને નજરઅંદાજ ન કરવા જોઈએ
હાલમાં બદલાતા જતા હવામાન અને પ્રદૂષણના સ્તરમાં થતા વધારાને કારણે અસ્થમા (દમ) ના દર્દીઓની મુશ્કેલીઓમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. તાપમાનમાં અચાનક આવતા ઉતાર-ચઢાવ અને હવામાં ભેજનું બદલાતું પ્રમાણ શ્વાસની નળીઓમાં સોજો લાવી શકે છે, જે અસ્થમાના હુમલાનું કારણ બને છે.
હવામાનમાં સતત થતા ફેરફારની સૌથી વધુ અસર અસ્થમાના દર્દીઓ પર જોવા મળે છે. જ્યારે પણ ઋતુ બદલાય છે, ત્યારે હવામાં પરાગરજ (Pollen), ધૂળના રજકણો અને પ્રદૂષણનું પ્રમાણ વધે છે. અસ્થમાના દર્દીઓ માટે આ બદલાવ માત્ર અગવડતા નથી, પરંતુ તે જીવલેણ પણ સાબિત થઈ શકે છે. ખાસ કરીને વહેલી સવારે અને મોડી સાંજે વહેતી ઠંડી કે ભેજવાળી હવા શ્વાસની નળીઓને સંકોચી દે છે, જેનાથી ફેફસાં સુધી પૂરતો ઓક્સિજન પહોંચતો નથી.
શરીર આપે છે આ ચેતવણીરૂપ સંકેતો
અસ્થમાના લક્ષણો દરેક વ્યક્તિમાં અલગ હોઈ શકે છે, પરંતુ નીચે મુજબના સંકેતો દેખાય ત્યારે સતર્ક થઈ જવું જોઈએ:
શ્વાસ લેવામાં તકલીફ: સામાન્ય કામ કરવા છતાં પણ શ્વાસ ફૂલવો અથવા હાંફ ચઢવો.
છાતીમાં જકડન: એવું અનુભવવું જાણે છાતી પર કોઈ ભારે વજન રાખ્યું હોય અથવા છાતી ભીંસાતી હોય.
રાત્રિ દરમિયાન તકલીફ: રાત્રે શ્વાસ લેવામાં તકલીફ પડવાને કારણે વારંવાર ઊંઘ ઉડી જવી.
સતત ઉધરસ: ખાસ કરીને રાત્રે અથવા વહેલી સવારે સૂકી ઉધરસ આવવી જે બંધ ન થતી હોય.
ઇન્હેલરની નિષ્ફળતા: જો નિયમિત ઇન્હેલર લીધા પછી પણ રાહત ન મળે, તો તે ગંભીર સ્થિતિનો સંકેત છે.
બદલાતા હવામાનમાં રાખવાની ખાસ સાવચેતીઓ
અસ્થમાના પ્રભાવને ઘટાડવા માટે તમારી જીવનશૈલીમાં કેટલાક ફેરફાર કરવા અત્યંત જરૂરી છે:
ઇન્હેલર અને દવાઓનું નિયમિત સેવન: ડૉક્ટરે સૂચવેલી દવાઓ અને ઇન્હેલર હંમેશા તમારી સાથે રાખો. મુસાફરી દરમિયાન કે ઘરની બહાર હોવ ત્યારે પણ દવા લેવામાં બેદરકારી ન રાખો.
માસ્કનો ઉપયોગ: જ્યારે પણ ઘરની બહાર નીકળો, ત્યારે માસ્ક જરૂર પહેરો. માસ્ક માત્ર પ્રદૂષણથી જ નહીં, પણ હવામાં રહેલા એલર્જી પેદા કરતા રજકણોથી પણ તમારું રક્ષણ કરે છે.
ઘરની સફાઈ: ઘરમાં ધૂળ જમા ન થવા દો. પડદા, ચાદર અને કાર્પેટને નિયમિત ગરમ પાણીથી સાફ કરો. બને ત્યાં સુધી ઘરમાં ધૂપ કે અગરબત્તીનો ધુમાડો કરવાનું ટાળો.
હાઈડ્રેશન: પુષ્કળ પ્રમાણમાં પાણી પીવો. શરીર હાઈડ્રેટેડ રહેવાથી શ્વાસની નળીઓમાં રહેલો કફ પાતળો રહે છે અને શ્વાસ લેવામાં સરળતા રહે છે.
યોગ અને પ્રાણાયામ: ડૉક્ટરની સલાહ મુજબ હળવી કસરત અને પ્રાણાયામ કરો. અનુલોમ-વિલોમ અને ભસ્ત્રિકા જેવા પ્રાણાયામ ફેફસાંની કાર્યક્ષમતા વધારવામાં મદદરૂપ થાય છે.
ક્યારે લેવી ડૉક્ટરની સલાહ?
જો તમને બોલવામાં તકલીફ પડી રહી હોય, નખ કે હોઠ વાદળી પડવા લાગે અથવા ઇન્હેલરના વારંવાર ઉપયોગ છતાં રાહત ન મળતી હોય, તો વિલંબ કર્યા વગર નજીકની હોસ્પિટલનો સંપર્ક કરવો જોઈએ. બદલાતી મોસમમાં બેદરકારી ભારે પડી શકે છે, તેથી શરીરના સંકેતોને ઓળખો અને સમયસર સારવાર લો.
તમારી આસપાસનું વાતાવરણ ચોખ્ખું રાખીને અને યોગ્ય આહાર-વિહાર દ્વારા અસ્થમા હોવા છતાં પણ તમે સ્વસ્થ જીવન જીવી શકો છો.
