ફાર્મા ક્ષેત્રે હલચલ: ગેરમાર્ગે દોરતી જાહેરાત મામલે સિપ્લાના ગોડાઉનનું લાયસન્સ રદ્દ, કંપની પહોંચી કોર્ટમાં
મહારાષ્ટ્રના પુણેમાં ખાદ્ય અને ઔષધ પ્રશાસન (FDA) એ એક મોટું પગલું ભરતાં સિપ્લા ફાર્મા એન્ડ લાઈફ સાયન્સિસ લિમિટેડના દવા ભંડારણ (Storage) અને વિતરણ (Distribution) લાયસન્સને રદ્દ કરી દીધું છે. FDA ના જણાવ્યા અનુસાર, આ કેસમાં ડૉક્ટરના પ્રિસ્ક્રિપ્શનથી જ મળતી નિયંત્રિત દવાની પેકેજિંગ પર ગેરમાર્ગે દોરતી જાહેરાત કરવામાં આવી હતી. આ ઉપરાંત પોલીસ તપાસ દરમિયાન પણ દવાના વિતરણને લઈને ગંભીર અનિયમિતતાઓ સામે આવી હતી.
જૂન ૨૦૨૬ માં પુણેના વડકી ખાતે આવેલા કંપનીના મુખ્ય વેરહાઉસ (ગોડાઉન) પર એફડીએ દ્વારા દરોડો પાડવામાં આવ્યો હતો. આ કાર્યવાહી દરમિયાન ‘રિયાક્ટીન પ્લસ’ (Reactin Plus) નામની ગોળીઓના પેકિંગ અને વેચાણને લઈને સરકારી નિયમોનો સ્પષ્ટ ભંગ થયેલો જોવા મળ્યો હતો.
શેડ્યૂલ H દવાનું ગેરકાયદેસર વિજ્ઞાપન અને જાહેર આરોગ્ય પર જોખમ
‘રિયાક્ટીન પ્લસ’ દવા મેડિકલ નિયમો મુજબ શેડ્યૂલ H (Schedule H) કેટેગરીમાં આવે છે. નિયમ અનુસાર, આ શ્રેણીની દવાઓને ડૉક્ટરની સલાહ કે પ્રિસ્ક્રિપ્શન વગર વેચવી અથવા તેનો ઉપયોગ કરવો કાયદાકીય રીતે ગુનો છે.
તપાસ દરમિયાન FDA એ સ્થળ પરથી આશરે ₹૯૯.૯૯ લાખની કિંમતનો દવાનો જથ્થો જપ્ત કર્યો હતો. અધિકારીઓએ સ્પષ્ટ કર્યું કે, દવાના પેકેટ પર આ પ્રકારની લોભામણી કે ગેરમાર્ગે દોરતી જાહેરાતો છાપવાથી સામાન્ય લોકોમાં ડૉક્ટરની સલાહ વિના જાતે જ દવા લેવાની (Self-Medication) જોખમી ટેવ વધી શકે છે, જે જાહેર આરોગ્ય માટે અત્યંત ગંભીર સવાલ ઊભો કરે છે.
આદેશનું અનાદર અને લાયસન્સ રદ્દ કરવાની કાર્યવાહી
આ ગંભીર ભૂલ સામે આવ્યા બાદ પ્રશાસને ગેરમાર્ગે દોરતું લેબલ અથવા ખોટી માહિતી ધરાવતી આ ‘મિસબ્રાન્ડેડ’ દવાનો તમામ જથ્થો બજારમાંથી તાત્કાલિક પાછો ખેંચી લેવા (Stock Recall) આદેશ આપ્યો હતો.
જોકે, કંપનીએ સરકારી તંત્ર દ્વારા આપવામાં આવેલા આ મહત્વપૂર્ણ નિર્દેશોનું સંપૂર્ણ પાલન કર્યું ન હતું. આ અનાદર અને બેદરકારીને ગંભીરતાથી લઈને એફડીએ દ્વારા કંપનીના આ મુખ્ય ગોડાઉનનું દવા ભંડારણ અને સપ્લાય લાયસન્સ રદ્દ કરી દેવામાં આવ્યું છે. FDA ની આ કડક કાર્યવાહીથી સમગ્ર ફાર્માસ્યુટિકલ ઉદ્યોગ અને દવાની સપ્લાય ચેઈન સાથે જોડાયેલી કંપનીઓમાં નિયમોના કડક પાલનને લઈને સ્પષ્ટ અને સખત સંદેશ ગયો છે.
સિપ્લા કંપનીનું સ્પષ્ટટીકરણ અને વલણ
આ સમગ્ર મામલે સિપ્લા ફાર્મા એન્ડ લાઈફ સાયન્સિસ (CPLS) એ પોતાનો પક્ષ રજૂ કરતા જણાવ્યું છે કે, તેમણે પુણે FDA ના આ આદેશને સક્ષમ ઓથોરિટી સમક્ષ પડકાર્યો છે. આ કેસ કંપની દ્વારા સંચાલિત C&F (કેરી એન્ડ ફોરવર્ડિંગ) ગોડાઉનની કામગીરી સાથે સંબંધિત છે.
કંપનીના પ્રવક્તાએ ઉમેર્યું કે, આ મામલો હાલમાં ન્યાયાલયના વિચારાધીન (Sub-judice) હોવાથી ન્યાયિક પ્રક્રિયા પૂર્ણ ન થાય ત્યાં સુધી આ અંગે વધુ ટિપ્પણી કરવી યોગ્ય રહેશે નહીં.
ગુણવત્તા અને દર્દીઓની સુરક્ષા પર કંપનીનો દાવો
સિપ્લાએ પોતાના નિવેદનમાં ભારપૂર્વક સ્પષ્ટ કર્યું છે કે, FDA ના આદેશમાં તેમની પ્રોડક્ટ્સની સુરક્ષા (Safety), ગુણવત્તા (Quality) કે તેની અસરકારકતા (Efficacy) અંગે કોઈ આશંકા કે ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી નથી. આ ઉપરાંત, આ આદેશમાં દર્દીઓની સુરક્ષાને લગતી કોઈ ખામીનો પણ કોઈ ઉલ્લેખ નથી.
કંપનીએ યાદ અપાવ્યું કે તેઓ છેલ્લા નવ દાયકા (૯૦ વર્ષ) થી આરોગ્ય ક્ષેત્રે એક અત્યંત સન્માનિત અને ભરોસાપાત્ર સંસ્થા તરીકે કાર્ય કરી રહ્યા છે. તેઓ ભવિષ્યમાં પણ પોતાની ઉત્પાદન ગુણવત્તા, સરકારી નિયમોનું સંપૂર્ણ પાલન અને દર્દીઓની સુરક્ષાના ઉચ્ચ ધોરણો જાળવી રાખવા માટે કટિબદ્ધ છે.
