GDP: વૈશ્વિક મંદી વચ્ચે પણ ભારત સુપરફાસ્ટ: IMF એ જાહેર કર્યો દેશનો નવો આર્થિક વિકાસ દરનો અંદાજ
આંતરરાષ્ટ્રીય નાણા ભંડોળ (IMF) દ્વારા ભારતના આર્થિક વિકાસ દરના અંદાજમાં નજીવો ઘટાડો કરવામાં આવ્યો છે, પરંતુ આ સુધારા છતાં વૈશ્વિક મંચ પર ભારત વિશ્વની સૌથી ઝડપથી વિકસતી મોટી અર્થવ્યવસ્થાઓમાં મોખરાનું સ્થાન જાળવી રાખવામાં સફળ રહ્યું છે. આઈએમએફના જુલાઈ ૨૦૨૬ ના ‘વર્લ્ડ ઇકોનોમિક આઉટલુક’ (WEO) ના અદ્યતન અહેવાલ અનુસાર, નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ (FY27) માં ભારતનો જીડીપી (GDP) ગ્રોથ દર ૬.૪ ટકા રહેવાનો અંદાજ છે. આ અગાઉ એપ્રિલ મહિનાના રિપોર્ટમાં આઈએમએફ દ્વારા ૬.૫ ટકા વૃદ્ધિની ધારણા વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી. જોકે, મધ્યમ ગાળાના લાંબા આયોજન માટે સારા સમાચાર એ છે કે નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૭-૨૮ (FY28) માટે વિકાસ દરનો અંદાજ ૬.૫ ટકાથી વધારીને ૬.૭ ટકા કરવામાં આવ્યો છે.
મજબૂત સ્થાનિક માંગ અને સર્વિસ સેક્ટર બનશે અર્થતંત્રની તાકાત
વૈશ્વિક સ્તરે આર્થિક અને ભૌગોલિક પડકારો વધવા છતાં ભારતની અર્થવ્યવસ્થા સુરક્ષિત સ્થિતિમાં છે. આઈએમએફના મતે, ભારતની આર્થિક પ્રગતિ પાછળ દેશની મજબૂત આંતરિક બજાર વ્યવસ્થા, ખાનગી વપરાશ (Private Consumption) અને સર્વિસ સેક્ટરનું સતત ઉત્કૃષ્ટ પ્રદર્શન જવાબદાર રહેશે. રિપોર્ટમાં સ્પષ્ટપણે જણાવવામાં આવ્યું છે કે સ્થાનિક ગ્રાહકો દ્વારા થતો ખર્ચ અને સેવા ક્ષેત્રની મજબૂતી આગામી સમયમાં પણ દેશની આર્થિક રફતારને ધીમી પડવા નહીં દે.
પરંતુ તેની સાથે જ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલ અને કમોડિટીના વધતા ભાવ, રશિયા-યુક્રેન અને મધ્ય પૂર્વના દેશો વચ્ચેનો ભૌગોલિક તણાવ તેમજ વૈશ્વિક વ્યાપારમાં જોવા મળી રહેલી સુસ્તી જેવા પરિબળો ભારત સહિત દુનિયાના તમામ દેશો માટે ચિંતાનો વિષય બનેલા રહેશે.
વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર યુદ્ધની નકારાત્મક અસરો અને AI ની સંજીવની
વૈશ્વિક આર્થિક મોરચે આઈએમએફના આંકડા દર્શાવે છે કે વર્ષ ૨૦૨૬ માં વૈશ્વિક આર્થિક વૃદ્ધિ દર ઘટીને માત્ર ૩ ટકા રહેવાની આશંકા છે, જે વર્ષ ૨૦૨૪ અને ૨૦૨૫ માં સરેરાશ ૩.૫ ટકાના સ્તરે હતો. જોકે, વર્ષ ૨૦૨૭ માં વૈશ્વિક ગ્રોથ ફરી થોડો રિકવર થઈને ૩.૪ ટકા સુધી પહોંચી શકે છે.
રિપોર્ટ અનુસાર, મધ્ય પૂર્વ (Middle East) માં ચાલી રહેલા સૈન્ય સંઘર્ષો અને યુદ્ધની સ્થિતિ સીધી રીતે વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઈનને પ્રભાવિત કરી રહી છે. બીજી તરફ, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) અને આધુનિક ડિજિટલ ટેક્નોલોજીના ઝડપી સ્વીકારને કારણે આઈટી ક્ષેત્રે નવી માંગ ઊભી થઈ છે, જેણે વૈશ્વિક અર્થતંત્રને મંદીમાંથી ઉગારવા માટે સંજીવની જેવું કામ કર્યું છે. ભવિષ્યમાં દેશોની આર્થિક સ્થિતિ એ બાબત પર નિર્ભર કરશે કે તેઓ ગ્લોબલ ટેક્નોલોજી વેલ્યુ ચેઈન સાથે કેટલા જોડાયેલા છે.
ભારતીય રિઝર્વ બેંકે (RBI) પણ પોતાના અંદાજમાં કર્યો સુધારો
સરકારી સત્તાવાર આંકડાઓ પર નજર કરીએ તો, નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬ માં ભારતની અર્થવ્યવસ્થા ૭.૭ ટકાના શાનદાર દરે આગળ વધી હતી, જે તેની અગાઉના વર્ષના ૭.૧ ટકા કરતાં ઘણી વધારે હતી. એટલું જ નહીં, જાન્યુઆરી-માર્ચ ૨૦૨૬ ની છેલ્લી ત્રિમાસિકમાં પણ જીડીપી વૃદ્ધિ દર ૭.૮ ટકા જેટલો ઊંચો નોંધાયો હતો.
બીજી તરફ, ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) એ પણ જૂન ૨૦૨૬ ની નાણાકીય નીતિની સમીક્ષા (Monetary Policy) માં નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ માટે દેશનો જીડીપી ગ્રોથ રેટ ૬.૯ ટકાથી સહેજ ઘટાડીને ૬.૬ ટકા કર્યો છે. આરબીઆઈએ આ ઘટાડા પાછળ પશ્ચિમ એશિયાનો તણાવ, ઉર્જાના મોંઘા ભાવ, વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઈનમાં અવરોધ અને ચોમાસા સંબંધિત અનિશ્ચિતતાઓને મુખ્ય કારણો ગણાવ્યા છે. છતાં, આઈએમએફ અને આરબીઆઈ બંને સહમત છે કે ભારત પોતાની આંતરિક તાકાત પર દુનિયાનું પાવરહાઉસ બની રહેશે.
