Women Alcohol Tolerance: મહિલાઓમાં કેમ જલ્દી વધે છે બ્લડ આલ્કોહોલ લેવલ? જાણો બોડી સ્ટ્રક્ચર અને ADH એન્ઝાઇમનું કનેક્શન
આજના આધુનિક સમયમાં બદલાતી લાઇફસ્ટાઇલ, લેટ-નાઇટ પાર્ટીઓ અને સોશિયલ ગેધરિંગ કલ્ચરના કારણે માત્ર પુરુષો જ નહીં, પરંતુ મહિલાઓમાં પણ દારૂ (આલ્કોહોલ)નું સેવન સામાન્ય બનવા લાગ્યું છે. જોકે, આવી પાર્ટીઓમાં અવારનવાર એક વાત જોવા અને સાંભળવા મળે છે કે પુરુષોની સરખામણીમાં મહિલાઓને દારૂ ખૂબ જ ઝડપથી ચડી જાય છે એટલે કે તેઓ જલ્દી નશો અનુભવવા લાગે છે.
મોટાભાગના લોકો આ બાબતને માત્ર સહનશક્તિ (Stamina) અથવા આદત સાથે જોડીને જુએ છે. પરંતુ વિજ્ઞાન કહે છે કે આની પાછળનું અસલી કારણ આદત નહીં, પરંતુ સ્ત્રી અને પુરુષના શરીરની કુદરતી રચના અને બાયોલોજી છે. એક સરખી માત્રામાં દારૂ પીવા છતાં મહિલાઓ પર તેની અસર કેમ ઝડપી અને વધુ થાય છે, તેના વૈજ્ઞાનિક કારણો નીચે મુજબ છે:
1. શરીરની રચના અને પાણીની માત્રા (Body Composition)
વૈજ્ઞાનિકોના જણાવ્યા અનુસાર, પુરુષો અને મહિલાઓના શરીરની આંતરિક સંરચના સંપૂર્ણપણે અલગ હોય છે.
પુરુષોના શરીરમાં સ્નાયુઓ (Muscles) વધુ હોય છે અને તેના કારણે તેમના શરીરમાં પાણીનું પ્રમાણ (Water Content) પણ વધારે હોય છે.
બીજી તરફ, મહિલાઓના શરીરમાં કુદરતી રીતે જ ફેટી ટિશ્યુ (Fat Percentage) વધારે હોય છે અને પાણીની માત્રા ઓછી હોય છે.
અસર: આલ્કોહોલની એક ખાસિયત છે કે તે શરીરમાં ગયા પછી પાણીમાં ઝડપથી ઓગળી જાય છે. મહિલાઓના શરીરમાં પાણી ઓછું હોવાને કારણે, આલ્કોહોલ યોગ્ય રીતે ડાયલ્યુટ (પાતળો) થઈ શકતો નથી અને લોહીમાં તેની સાંદ્રતા (Concentration) ઝડપથી વધી જાય છે. આ જ કારણે ઓછી માત્રામાં દારૂ પીવા છતાં મહિલાઓના બ્લડમાં આલ્કોહોલનું લેવલ તરત જ હાઈ થઈ જાય છે.
2. ADH એન્ઝાઇમની ઉણપ (Lack of Alcohol Dehydrogenase)
આપણા શરીરમાં દારૂને પચાવવા અથવા તેને તોડવા માટે એક ખાસ એન્ઝાઇમ કામ કરે છે, જેને Alcohol Dehydrogenase (ADH) કહેવામાં આવે છે. આ એન્ઝાઇમ મુખ્યત્વે પેટ અને લીવરમાં જોવા મળે છે, જે આલ્કોહોલને મેટાબોલાઇઝ કરે છે.
અનેક તબીબી સંશોધનોમાં સામે આવ્યું છે કે પુરુષોની સરખામણીમાં મહિલાઓના શરીરમાં આ ADH એન્ઝાઇમ ઘણો ઓછો સક્રિય હોય છે. એન્ઝાઇમ ઓછો હોવાને કારણે મહિલાઓનું શરીર આલ્કોહોલને ઝડપથી તોડી શકતું નથી, જેથી તેનો મોટો હિસ્સો સીધો જ ફિલ્ટર થયા વગર લોહીમાં ભળી જાય છે. એક રિસર્ચમાં જ્યારે સ્ત્રી અને પુરુષને તેમના વજન પ્રમાણે એકસરખી માત્રામાં આલ્કોહોલ આપવામાં આવ્યો, ત્યારે પણ મહિલાઓના લોહીમાં આલ્કોહોલનું સ્તર વધુ ઝડપથી વધેલું જોવા મળ્યું હતું.
3. નાનું શરીર અને ઓછું વજન (Body Size and Weight)
શરીરનું કદ અને વજન પણ નશાની પ્રક્રિયાને સીધી અસર કરે છે. સામાન્ય રીતે મહિલાઓનું શારીરિક કદ અને વજન પુરુષો કરતાં નાનું અને ઓછું હોય છે. જ્યારે સમાન માત્રામાં કેમિકલ અથવા આલ્કોહોલ બે અલગ-અલગ કદના શરીરમાં જાય છે, ત્યારે નાના શરીરમાં તેની ઘનતા વધી જાય છે. પુરુષોનું મોટું શરીર દારૂના પ્રભાવને વહેંચી દે છે, જ્યારે મહિલાઓનું શરીર આલ્કોહોલને એટલી ઝડપથી શોષી શકતું નથી.
4. મગજ પર સીધી અને ઝડપી અસર (Neurological Response)
દારૂની અસર માત્ર લીવર કે બ્લડ સુધી સીમિત નથી રહેતી, તે બ્લડ સર્ક્યુલેશન દ્વારા સીધી મગજ (Brain) પર અટેક કરે છે. ન્યુરોલોજીકલ રિસર્ચ અનુસાર, મહિલાઓની સેન્ટ્રલ નર્વસ સિસ્ટમ આલ્કોહોલ પ્રત્યે વધુ સંવેદનશીલ હોય છે. જેમ જ આલ્કોહોલ લોહી દ્વારા મગજ સુધી પહોંચે છે, મહિલાઓ પુરુષો કરતાં ઘણી વહેલી ‘ટિપ્સી’ અનુભવવા લાગે છે. આ જ કારણે તેમના મૂડ, બોલવાની શૈલી અને સંતુલન પર તેની અસર જલ્દી દેખાય છે.
