અંતરિક્ષનું બરમુડા ટ્રાયન્ગલ: સાઉથ એટલાન્ટિક એનોમલીનો વધતો ખતરો
રહસ્યમય બરમુડા ટ્રાયન્ગલ હવે માત્ર પૃથ્વી સુધી મર્યાદિત નથી. વૈજ્ઞાનિકોએ અવકાશમાં એક એવા વિસ્તારની ઓળખ કરી છે જે બરાબર બરમુડા ટ્રાયન્ગલની જેમ જ અજીબ પણ વૈજ્ઞાનિક રીતે જોખમી છે. આ વિસ્તારને ‘સાઉથ એટલાન્ટિક એનોમલી’ (SAA) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, જે દક્ષિણ અમેરિકા અને દક્ષિણ એટલાન્ટિક મહાસાગરની ઉપર સ્થિત છે. જોકે આ વિસ્તાર જહાજોને ગાયબ નથી કરતો, પરંતુ તે અતિશય રેડિયેશનના કારણે સેટેલાઇટ, અવકાશયાત્રીઓ અને અવકાશ ટેકનોલોજી માટે ગંભીર ખતરો પેદા કરે છે.
સાઉથ એટલાન્ટિક એનોમલી એક એવો વિસ્તાર છે જ્યાં પૃથ્વીનું ચુંબકીય ક્ષેત્ર અસામાન્ય રીતે નબળું છે. સામાન્ય રીતે પૃથ્વીની આસપાસ રેડિયેશન બેલ્ટ હોય છે જે સૂર્યના હાનિકારક કણોથી આપણું રક્ષણ કરે છે, પરંતુ આ ચોક્કસ વિસ્તારમાં આ રક્ષણાત્મક પડ પૃથ્વીની ખૂબ નજીક આવી જાય છે. પરિણામે જ્યારે સેટેલાઇટ આ વિસ્તારમાંથી પસાર થાય છે ત્યારે રેડિયેશનના કારણે તેમાં ટેકનિકલ ખામીઓ સર્જાય છે અને ક્યારેક ઇલેક્ટ્રોનિક સિસ્ટમ સંપૂર્ણપણે બંધ થઈ જાય છે. નાસા જેવી સંસ્થાઓ હબલ સ્પેસ ટેલિસ્કોપ જેવા સંવેદનશીલ ઉપકરણોને આ વિસ્તારમાંથી પસાર કરતી વખતે નુકસાનથી બચવા માટે થોડા સમય માટે બંધ કરી દે છે.
ઇન્ટરનેશનલ સ્પેસ સ્ટેશન પર હાજર અવકાશયાત્રીઓએ પણ આ વિસ્તારમાં વિચિત્ર અનુભવો કર્યા છે. તેઓ જ્યારે અહીંથી પસાર થાય છે ત્યારે અચાનક આંખો સામે તેજ પ્રકાશના ઝબકારા જુએ છે, જેને ‘ફોસ્ફેન્સ’ કહેવામાં આવે છે. આ ઘટના ત્યારે બને છે જ્યારે ઊર્જાવાન કણો સીધા રેટિના સાથે અથડાય છે. આ વિસ્તારમાં રેડિયેશન એટલું શક્તિશાળી હોય છે કે તે કોમ્પ્યુટર મેમરી અને ડિજિટલ ડેટાને પણ બગાડી શકે છે. પૃથ્વીનું ચુંબકીય ક્ષેત્ર બધે સમાન ન હોવાને કારણે ‘વેન એલન રેડિયેશન બેલ્ટ’ અહીં પૃથ્વીની સપાટીથી માત્ર 200 થી 800 કિમી સુધી નજીક આવી જાય છે.
