Gold Jewellery: રેકોર્ડબ્રેક મોંઘા સોનાને પગલે જ્વેલરીની માંગ ઘટી, લાઇટવેઇટ આભૂષણો તરફ વધ્યો ગ્રાહકોનો ઝુકાવ
મોંઘવારીના વર્તમાન સમયગાળામાં સોનાના ભાવમાં સતત વધઘટ જોવા મળી રહી છે. આ દરમિયાન સોનાના ઘરેણાંની ખરીદીને લઈને એક મહત્વપૂર્ણ અહેવાલ સામે આવ્યો છે. વર્લ્ડ ગોલ્ડ કાઉન્સિલ (WGC) દ્વારા જારી કરવામાં આવેલા તાજેતરના અહેવાલ મુજબ, વર્ષ 2026ના એપ્રિલથી જૂન સુધીના બીજા ત્રિમાસિક ગાળા દરમિયાન ભારતમાં સોનાના આભૂષણોની ખરીદીમાં ગત વર્ષની સરખામણીએ 15% નો ઘટાડો નોંધાયો છે અને તે ઘટીને 75 ટન રહી ગઈ છે.
જ્વેલરીની માંગમાં ઘટાડાનું મુખ્ય કારણ
સોનાની ખરીદીમાં આવેલા આ તીવ્ર ઘટાડા પાછળનું સૌથી મોટું કારણ સોનાના આસમાને પહોંચેલા ભાવ છે. રેકોર્ડબ્રેક મોંઘા સોનાના કારણે સામાન્ય અને મધ્યમ વર્ગના ઘણા લોકોએ જ્વેલરી ખરીદવાનું આયોજન હાલ પૂરતું મુલતવી રાખ્યું છે.
જે ગ્રાહકોએ ખરીદી કરી પણ છે, તેમણે ભારે અને વજનદાર આભૂષણોને બદલે હલકા વજન વાળી (Lightweight) જ્વેલરી પસંદ કરવા પર વધુ ભાર મૂક્યો છે. જોકે, વર્ષ 2026ના પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળાની સરખામણીએ બીજા ત્રિમાસિક ગાળામાં ભારતમાં માંગમાં 14% નો સુધારો જોવા મળ્યો હતો, પરંતુ વાર્ષિક સરખામણી (Year-on-Year) માં તે નેગેટિવ જ રહી છે.
ઓછું સોનું ખરીદ્યું, પણ ખર્ચાયા વધુ નાણાં
અહેવાલના આંકડા દર્શાવે છે કે વર્ષ 2026ના પ્રથમ છ મહિના (જાન્યુઆરીથી જૂન) દરમિયાન ભારતમાં ગોલ્ડ જ્વેલરીની કુલ માંગ 141 ટન રહી હતી, જે ગયા વર્ષના સમાન સમયગાળા કરતાં 17% ઓછી છે.
જોકે, અહીં રસપ્રદ વાત એ છે કે સોનાના ઊંચા ભાવને કારણે આ ખરીદીનું કુલ મૂલ્ય 26% થી વધુ વધીને 21 અબજ ડોલર પર પહોંચી ગયું છે. આ પરિસ્થિતિ દર્શાવે છે કે ભારતીય ગ્રાહકોએ વજનની દ્રષ્ટિએ ઓછું સોનું ખરીદ્યું છે, પરંતુ તેના માટે અગાઉ કરતાં વધુ નાણાં ચૂકવ્યા છે.
વૈશ્વિક માંગ અને સેન્ટ્રલ બેંકોની ખરીદી
વૈશ્વિક સ્તરે એપ્રિલ-જૂન ત્રિમાસિક ગાળા દરમિયાન સોનાની એકંદર કુલ માંગ 1,269 ટન રહી હતી, જે ગયા વર્ષના સ્તરની આસપાસ જ છે. જોકે, ગોલ્ડ ETF, ગોલ્ડ બાર અને સિક્કાઓમાં રોકાણ ઘટીને 262 ટન રહ્યું હતું. છતાં, ચાલુ વર્ષના પ્રથમ 6 મહિનામાં બાર અને સિક્કામાં રોકાણ ગત વર્ષ કરતા 21% વધુ રહ્યું છે.
બીજી તરફ, વિશ્વભરની સેન્ટ્રલ બેંકો (કેન્દ્રીય બેંકો) પોતાના અનામત ભંડોળ (Reserves) માં સોનાનો સંગ્રહ સતત વધારી રહી છે:
વૈશ્વિક સેન્ટ્રલ બેંકો: એપ્રિલ-જૂન દરમિયાન વિશ્વની બેંકોએ 289 ટન સોનું ખરીદ્યું, જે ગયા વર્ષ કરતા 62% વધુ છે.
રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI): ભારતીય રિઝર્વ બેંકે પણ આ સમયગાળા દરમિયાન પોતાના સ્ટોકમાં 200 કિલોગ્રામ સોનાનો ઉમેરો કર્યો છે.
ભવિષ્યનું વલણ અને બજારનો આઉટલુક
વર્લ્ડ ગોલ્ડ કાઉન્સિલના મતે, 2026ના બીજા છ મહિનામાં રોકાણના હેતુથી સોનાની માંગ મજબૂત રહેવાની શક્યતા છે. જો સોનાના ભાવ આ જ રીતે ઊંચા સ્તરે જળવાઈ રહેશે, તો દાગીનાની ખરીદી પર દબાણ ચાલુ રહેશે. આવી સ્થિતિમાં આગામી તહેવારોની સીઝનમાં પણ ગ્રાહકો લાઇટવેઇટ જ્વેલરી અથવા સોનાના સિક્કા/બારમાં રોકાણ કરવાને વધુ પ્રાધાન્ય આપી શકે છે.
