Trump Tariffs: ગ્લોબલ ટ્રેડ વોરની દહેશત: અમેરિકાએ જબરદસ્તીના શ્રમ મુદ્દે લીધો કડક નિર્ણય
તાજેતરમાં અમેરિકાના વ્યાપાર પ્રતિનિધિ કાર્યાલય (USTR) દ્વારા લેવામાં આવેલા એક કડક નિર્ણયે વૈશ્વિક વેપાર જગતમાં હલચલ મચાવી દીધી છે. અમેરિકાએ ભારત સહિત કુલ ૬૦ દેશો અને અર્થવ્યવસ્થાઓ સામે મોટી વ્યાપારી કાર્યવાહીનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. આ વિવાદનું મુખ્ય કારણ ‘જબરદસ્તીના શ્રમ’ (Forced Labor) દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવેલી ચીજવસ્તુઓ છે. અમેરિકાનો આરોપ છે કે આ દેશોમાં બનેલી પ્રોડક્ટ્સના આયાત પર અસરકારક પ્રતિબંધો નથી, જેના કારણે અમેરિકન બજાર અને ત્યાંના ઉદ્યોગોને ભારે નુકસાન થઈ રહ્યું છે.
સમસ્યાનું મૂળ અને યુએસટીઆરનો તર્ક
અમેરિકન વ્યાપાર કાયદાની કલમ ૩૦૧ (Section 301) હેઠળ કરવામાં આવેલી લાંબી તપાસ બાદ આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. અમેરિકાનું કહેવું છે કે જે દેશો જબરદસ્તીના શ્રમથી બનેલી વસ્તુઓને રોકવામાં નિષ્ફળ રહે છે, તેમની નીતિઓ અમેરિકાના વેપારી હિતોની વિરુદ્ધ છે. યુએસટીઆરના પ્રતિનિધિ જેમીસન ગ્રીરના મતે, આ અનૈતિક પદ્ધતિઓથી વૈશ્વિક બજારમાં અસમાન સ્પર્ધા ઊભી થાય છે, જ્યાં અમેરિકન શ્રમિકોને અન્યાયી સ્થિતિનો સામનો કરવો પડે છે.
સૂચિત કાર્યવાહી અને વધારાના ટેરિફ
આ તપાસના આધારે, અમેરિકાએ આ દેશોમાંથી આવતી આયાતો પર ૧૦ થી ૧૨.૫ ટકા સુધીનો વધારાનો ટેરિફ (વધારાની ફી) લાદવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. ખાસ કરીને કાપડ અને ગાર્મેન્ટ સેક્ટર માટે અલગ નિયમો બનાવવાની યોજના છે. આ પગલાં પાછળનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય વૈશ્વિક સ્તરે શ્રમ શોષણની પ્રક્રિયાને અટકાવવાનો અને સ્થાનિક ઉદ્યોગોને સુરક્ષિત કરવાનો છે. જોકે, આ ટેરિફ આપમેળે લાગુ થશે નહીં; ૬ જુલાઈ સુધી તમામ દેશો પાસે તેમના મંતવ્યો રજૂ કરવાની તક છે, ત્યારબાદ ૭ જુલાઈના રોજ જાહેર સુનાવણી યોજાશે.
ભારત માટે સ્થિતિ અને દ્વિપક્ષીય વાટાઘાટો
આ ઘટનાક્રમ એવા સમયે સામે આવ્યો છે જ્યારે ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે દ્વિપક્ષીય વેપાર કરારના પ્રથમ તબક્કાને આખરી ઓપ આપવા માટે સઘન ચર્ચાઓ ચાલી રહી છે. ભારત અને અમેરિકા હાલમાં વર્ષે ૧૨૦ અબજ ડોલરથી વધુનો દ્વિપક્ષીય વેપાર ધરાવે છે અને અમેરિકા ભારતનો સૌથી મોટો વ્યાપારી ભાગીદાર છે. આવામાં, અમેરિકાનું આ પગલું બંને દેશોની આર્થિક ભાગીદારી માટે એક નવો પડકાર બની શકે છે.
ભારત હંમેશા એવો પક્ષ રાખતું આવ્યું છે કે તે તેના સંવેદનશીલ ઘરેલું ક્ષેત્રોને સુરક્ષિત રાખીને સંતુલિત વેપાર કરાર માટે કટિબદ્ધ છે. ભૂતકાળમાં ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રની પરસ્પર ટેરિફ નીતિ બાદ પણ વેપારી તણાવ સર્જાયો હતો, જેને બાદમાં વાતચીત દ્વારા અંકુશમાં લેવામાં આવ્યો હતો. આ વખતે પણ મુત્સદ્દીગીરીના માર્ગે ઉકેલ આવવાની આશા છે.
