હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં ઈરાન સાથેની મિત્રતા ઓમાનને પડશે મોંઘી? ટ્રમ્પે આપી હવાઈ હુમલાની ધમકી
મધ્ય પૂર્વ (Middle East) માં ચાલતી ભૌગોલિક-રાજકીય અસ્થિરતા વચ્ચે અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ફારસની ખાડીમાં પોતાના અતિ મહત્વપૂર્ણ વ્યૂહાત્મક ભાગીદાર દેશ ‘ઓમાન’ ને આકરી ચેતવણી આપી છે. એક ટેલિફોનિક ઇન્ટરવ્યુ દરમિયાન ટ્રમ્પે સ્પષ્ટપણે કહ્યું કે જો હોર્મુઝ જળડમરુમધ્ય (Strait of Hormuz) માં કમર્શિયલ શિપિંગ રૂટ ફરીથી શરૂ કરવાની અમેરિકી પ્રયાસોમાં ઓમાન આડખીલી રૂપ બનશે, તો અમેરિકી વાયુસેના ઓમાન પર ભીષણ હવાઈ હુમલા કરશે.
“જો ઓમાન વચ્ચે આવશે તો બોમ્બમારો કરીશું”: ટ્રમ્પ
ફોક્સ ન્યૂઝ પર પ્રસારિત ઇન્ટરવ્યુની વિગતો આપતાં મીડિયા રિપોર્ટ અનુસાર, ટ્રમ્પે અત્યંત આકરા વલણમાં જણાવ્યું હતું કે, “જો ઓમાન અમારા રસ્તામાં આવશે, તો અમે તેમના પર ભારે બોમ્બમારો કરીશું.” અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિનું આ વિવાદાસ્પદ બયાન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે વોશિંગ્ટન અને તેહરાન વચ્ચે મધ્યસ્થી અને યુદ્ધવિરામ સંબંધિત 60 દિવસની કૂટનીતિક મર્યાદા કોઈપણ કાયમી શાંતિ કરાર વગર પૂર્ણ થઈ ગઈ છે. ફેબ્રુઆરી 2026 માં શરૂ થયેલા સંઘર્ષ બાદથી ઓમાન અને ઈરાન વચ્ચે સમાંતર દ્વિપક્ષીય વાટાઘાટો ચાલી રહી છે, જેણે ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રની નારાજગી વધારી છે.
ટ્રમ્પના ગુસ્સાનું મુખ્ય કારણ શું છે?
અમેરિકાના આ આકરા વલણ પાછળ મસ્કત (ઓમાન) અને તેહરાન (ઈરાન) વચ્ચે ચાલી રહેલી સ્વતંત્ર રાજદ્વારી વાટાઘાટો છે. હોર્મુઝ જળડમરુમધ્યના દક્ષિણ કિનારે સ્થિત ઓમાન, આ દરિયાઈ માર્ગેથી વ્યાપારી જહાજોની અવરજવર સામાન્ય બનાવવા માટે ઈરાની રાજદૂતો સાથે અલગથી નેવિગેશન પ્રોટોકોલ પર ચર્ચા કરી રહ્યું છે. અમેરિકા ઇચ્છે છે કે આ ક્ષેત્ર પર સંપૂર્ણપણે તેનું અને તેના સહયોગીઓનું નિયંત્રણ રહે, તેથી ઓમાનની આ સ્વતંત્ર પહેલથી વોશિંગ્ટન નારાજ છે.
ગયા જૂન મહિનામાં G7 સમિટ દરમિયાન થયેલા કરાર મુજબ બંને પક્ષો વચ્ચે વિવાદ ઉકેલવા 60 દિવસનો સમય આપવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ સમયમર્યાદા પૂરી થવા છતાં કોઈ ઉકેલ આવ્યો નથી. ટ્રમ્પે સ્પષ્ટ કર્યું કે તેઓ કોઈ નવી સમયમર્યાદા નક્કી કરવાની ઉતાવળમાં નથી.
સૈન્ય તાકાત અને સંરક્ષણ બજેટની સરખામણી
જો અમેરિકા અને ઓમાનની સૈન્ય ક્ષમતાઓની સરખામણી કરવામાં આવે તો બંને દેશો વચ્ચે જમીન-આસમાનનો તફાવત છે:
ગ્લોબલ રેન્કિંગ: ગ્લોબલ ફાયરપાવર મિલિટ્રી રેન્કિંગમાં વિશ્વના 145 દેશોમાં અમેરિકા પ્રથમ (1st) ક્રમે આવે છે, જ્યારે ઓમાન 86મા ક્રમે આવે છે.
સંરક્ષણ બજેટ: અમેરિકાનું વાર્ષિક ડિફેન્સ બજેટ $800 અબજ (ડિફેન્સ ગ્લોબલ લીડર) થી પણ વધુ છે. તેની સરખામણીએ ઓમાનનું વાર્ષિક સંરક્ષણ બજેટ માત્ર $8.3 અબજની આસપાસ છે.
હથિયારો અને ટેકનોલોજી: અમેરિકા પાસે વિશ્વના સૌથી આધુનિક ફાઇટર જેટ્સ, એરક્રાફ્ટ કેરિયર્સ અને ન્યુક્લિયર સબમરીનનું વિશાળ નેટવર્ક છે, જેની સામે ઓમાનનું સૈન્ય માત્ર પ્રાદેશિક સુરક્ષા સુધી મર્યાદિત છે.
આ ભારે અસમાનતા છતાં, ઓમાનનું ભૌગોલિક સ્થાન મધ્ય પૂર્વના તેલ વેપાર માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ હોવાથી આ વિવાદ વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર પણ મોટી અસર પાડી શકે છે.
