Trump tariffs: ટ્રમ્પના ટેરિફ પણ ભારતની નિકાસને રોકવામાં નિષ્ફળ ગયા, જેમાં 2026 માં વૃદ્ધિના સંકેતો છે.
2025 માં અમેરિકા દ્વારા ભારતીય નિકાસ પર 50 ટકા સુધીના વધારાના ટેરિફ લાદવામાં આવ્યા હોવા છતાં, ભારતની નિકાસે અપેક્ષા કરતાં ઘણું સારું પ્રદર્શન કર્યું છે. ભારતીય નિકાસકારોએ બજાર વૈવિધ્યકરણ અને વ્યૂહાત્મક તૈયારીઓ દ્વારા ટ્રમ્પ ટેરિફની અસરને મોટાભાગે ઓછી કરી. નિષ્ણાતો કહે છે કે જે નુકસાનનો ભય હતો તેટલો ગંભીર નહોતો. તેનાથી વિપરીત, ભારતની નિકાસમાં મજબૂતાઈ જોવા મળી છે, જેનું મુખ્ય કારણ લાંબા ગાળાની તૈયારી અને વૈશ્વિક બજારોમાં ભારતીય ઉત્પાદનોની વધતી જતી સ્વીકૃતિ છે.
નિષ્ણાતો માને છે કે આ વલણ 2026 સુધી ચાલુ રહી શકે છે. વાણિજ્ય મંત્રાલયના એક વરિષ્ઠ અધિકારીના શબ્દોમાં, “વેપાર પાણી જેવું છે; તે પોતાનો રસ્તો શોધે છે.” આ ફિલસૂફી સાથે, ભારતીય વેપારી માલની નિકાસ ઝડપથી COVID-19 રોગચાળો, રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ, ઇઝરાયલ-હમાસ સંઘર્ષ, લાલ સમુદ્ર શિપિંગ કટોકટી, સેમિકન્ડક્ટર સપ્લાય વિક્ષેપો અને હવે, ઉચ્ચ યુએસ ટેરિફ જેવા પડકારોનો સામનો કરી રહી છે.
ભારતની નિકાસમાં વર્ષોથી કેવી રીતે વધારો થયો છે
ભારતની નિકાસ 2020 માં આશરે $276.5 બિલિયન હતી, જે 2021 માં વધીને $395.5 બિલિયન અને 2022 માં $453.3 બિલિયન થઈ. 2023 માં તે ઘટીને $389.5 બિલિયન થઈ ગઈ, પરંતુ 2024 માં તે ફરી $443 બિલિયન થઈ ગઈ. 2025 માં જાન્યુઆરીથી નવેમ્બર સુધી ભારતની નિકાસ આશરે $407 બિલિયન સુધી પહોંચવાનો અંદાજ છે.
વાણિજ્ય સચિવ રાજેશ અગ્રવાલના જણાવ્યા અનુસાર, 2024-25 નાણાકીય વર્ષમાં ભારતની કુલ માલ અને સેવાઓની નિકાસ $825.25 બિલિયનની ઐતિહાસિક ઊંચી સપાટીએ પહોંચી, જે વાર્ષિક ધોરણે 6 ટકાથી વધુની વૃદ્ધિ દર્શાવે છે. દરમિયાન, ચાલુ નાણાકીય વર્ષ 2025-26 માં, એપ્રિલ અને નવેમ્બર વચ્ચે નિકાસ $562 બિલિયન હતી, જે વૈશ્વિક પડકારો વચ્ચે ભારતની આર્થિક શક્તિ અને સ્થિતિસ્થાપકતા દર્શાવે છે.
૨૦૨૬ માં ચાલુ રહેવાની અપેક્ષા
અધિકારીઓ કહે છે કે વર્તમાન વલણોને જોતાં, ૨૦૨૬ માં ભારતનો નિકાસ વિકાસ મજબૂત રહેવાની અપેક્ષા છે. ત્રણ મુક્ત વેપાર કરારો, ખાસ કરીને યુકે, ઓમાન અને ન્યુઝીલેન્ડ સાથે, આવતા વર્ષે અમલમાં આવવાના છે, જે ભારતીય માલ અને સેવાઓને નવા બજારોમાં વધુ સારી પહોંચ પ્રદાન કરશે.
જોકે ૨૦૨૫ માં યુએસ દ્વારા લાદવામાં આવેલા ઊંચા ટેરિફને કારણે સપ્ટેમ્બર અને ઓક્ટોબરમાં યુએસમાં નિકાસ પર અસર પડી હતી, તેમ છતાં, નવેમ્બર ૨૦૨૫ માં ભારતની યુએસમાં નિકાસ ૨૨.૬૧ ટકા વધીને $૬.૯૮ બિલિયન થઈ ગઈ. નિકાસકારો માટે આને સકારાત્મક સંકેત તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે. તેમ છતાં, નિકાસકારો વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતાઓ અંગે સાવધ રહે છે અને યુએસ સાથે દ્વિપક્ષીય વેપાર કરાર અને યુરોપિયન યુનિયન સાથે FTA વહેલા પૂર્ણ થવાની આશા રાખી રહ્યા છે.
નિકાસકારો માટે સરકારી સમર્થન
વિશ્વ વેપાર સંગઠન (WTO) એ ચેતવણી આપી છે કે ૨૦૨૫ માં વૈશ્વિક વેપાર વૃદ્ધિ માત્ર ૨.૪ ટકા સુધી પહોંચી શકે છે, જ્યારે ૨૦૨૬ માટે આગાહી ઘટીને ૦.૫ ટકા થઈ ગઈ છે. આ વિકસિત અર્થતંત્રોમાં વેપાર અને ઉત્પાદન પ્રવૃત્તિમાં મંદી દર્શાવે છે. આ વાતાવરણમાં, સરકારે નિકાસકારોને ટેકો આપવા માટે ઘણા પગલાં લીધાં છે. આમાં ₹25,060 કરોડનું નિકાસ પ્રમોશન મિશન, પાત્ર નિકાસકારોને ₹20,000 કરોડ સુધીની અસુરક્ષિત ક્રેડિટ સુવિધા, દેવા રાહત અને નવા વેપાર કરારોનો અસરકારક ઉપયોગ શામેલ છે.
2026 માં ભારતની નિકાસ વધશે
નિકાસ નિષ્ણાતોના મતે, 2026 માં ભારતની નિકાસ વધતી રહેશે. સ્થાનિક ઉત્પાદનો અને સેવાઓની સ્પર્ધાત્મકતા, અને બજારો અને ઉત્પાદનોનું વૈવિધ્યકરણ આ વૃદ્ધિને આગળ ધપાવશે. ખાસ કરીને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ નિકાસમાં લગભગ 39 ટકાનો વધારો નોંધાયો છે, જે વિદેશી સીધા રોકાણ, ક્ષમતા વિસ્તરણ અને વૈશ્વિક પુરવઠા શૃંખલામાં ભારતની વધતી ભૂમિકાને પ્રતિબિંબિત કરે છે. આ ઉપરાંત, એન્જિનિયરિંગ માલ, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ અને વાહન નિકાસ પણ સ્થિર ગતિએ આગળ વધી રહી છે.
