NCPI માં વિલયનો વિવાદ: ૨૦ સાંસદોને અયોગ્ય ઠેરવવા ટીએમસીની સુપ્રીમ કોર્ટમાં અરજી કરવાની તૈયારી
પશ્ચિમ બંગાળના રાજકારણમાં એક નવો અને અભૂતપૂર્વ મોટો વળાંક આવ્યો છે. રાજ્યના મુખ્યમંત્રી મમતા બેનર્જીની પાર્ટી તૃણમૂલ કોંગ્રેસ (TMC) એ પાર્ટીમાંથી બળવો કરીને ‘નેશનાલિસ્ટ સિટિઝન્સ પાર્ટી ઓફ ઇન્ડિયા’ (NCPI) માં જોડાનારા ૨૦ લોકસભા સાંસદો સામે અત્યંત કડક વલણ અપનાવ્યું છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, તૃણમૂલ કોંગ્રેસ આગામી ૭ થી ૧૦ દિવસની અંદર આ ૨૦ બળવાખોર સાંસદોને અયોગ્ય ઠેરવવા (ડિસ્ક્વોલિફાય કરવા) માટે સુપ્રીમ કોર્ટમાં અરજી દાખલ કરવાની સંપૂર્ણ તૈયારી કરી ચૂકી છે. આ નિર્ણય ટીએમસી નેતા અતિશય પ્રભાવશાળી નેતા અભિષેક બેનર્જીની લોકસભા સ્પીકર ઓમ બિરલા સાથે થયેલી મહત્વપૂર્ણ બેઠકના બીજા જ દિવસે સામે આવ્યો છે.
સ્પીકર સમક્ષ અયોગ્યતા અંગે વારંવાર રજૂઆત
પીટીઆઈ (PTI) ના અહેવાલ મુજબ, અભિષેક બેનર્જીએ લોકસભા સ્પીકર સમક્ષ બળવાખોર સાંસદો સામે દાખલ કરવામાં આવેલી અલગ-અલગ અયોગ્યતા અરજીઓ પર ઝડપથી આખરી નિર્ણય લેવાની માંગ કરી હતી. તેમણે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું હતું કે જો સ્પીકર કાયદા અને અદાલતી માર્ગદર્શિકા મુજબ નક્કી કરાયેલા સમયગાળામાં કોઈ આખરી નિર્ણય નહીં લે, તો તેમની પાર્ટી પાસે દેશની સર્વોચ્ચ અદાલત સુપ્રીમ કોર્ટના દરવાજા ખટખટાવવા સિવાય બીજો કોઈ વિકલ્પ રહેશે નહીં.
ટીએમસીએ સૌથી પહેલા જૂન મહિનામાં સ્પીકર સમક્ષ આ મુદ્દો ઉઠાવ્યો હતો અને ૨૦ સાંસદોની સભ્યપદ રદ કરવાની માંગ કરી હતી. સંસદના મોનસૂન સત્ર દરમિયાન અભિષેક બેનર્જીએ પાર્ટીના વરિષ્ઠ સાંસદો સૌગત રોય, કીર્તિ આઝાદ અને પ્રતિમા મંડલ સાથે મળીને ફરીથી સ્પીકર ઓમ બિરલાને આ બાબતે રજૂઆત કરી હતી. જોકે, વારંવારની અપીલો છતાં સત્ર દરમિયાન કોઈ આખરી નિર્ણય લેવાયો ન હતો.
૨૦ વરિષ્ઠ સાંસદોનો બળવો અને NCPI સાથે વિલય
પશ્ચિમ બંગાળની તાજેતરની ચૂંટણીઓ પછી ટીએમસીના ૨૦ સાંસદોએ પક્ષના નેતૃત્વ સામે ખુલ્લેઆમ બળવો પોકાર્યો હતો. આ સાંસદોએ ભાજપના નેતૃત્વ હેઠળના એનડીએ (NDA) ને પોતાનું સમર્થન જાહેર કર્યું અને એનસીપીઆઈ (NCPI) માં વિલય કરી લીધો હતો. આ બળવાખોર જૂથમાં સુદીપ બંદ્યોપાધ્યાય, કાકોલી ઘોષ દસ્તીદાર, શતાબ્દી રોય અને મિતાલી બાગ જેવા વરિષ્ઠ અને પ્રભાવશાળી નેતાઓનો સમાવેશ થાય છે.
બળવાખોર સાંસદોનો દાવો: આ સાંસદોનો મુખ્ય તર્ક એ છે કે તેઓ ટીએમસીના એકંદર ૨૮ લોકસભા સભ્યોમાંથી બે-તૃતિયાંશ (૨/૩) થી વધુ બહુમતી ધરાવે છે, તેથી તેમના પર પક્ષપલટા વિરોધી કાયદો લાગુ પડતો નથી.
સંવિધાનની ૧૦મી અનુસૂચિ અને કાનૂની ગૂંચવણ
ભારતીય સંવિધાનની ૧૦મી અનુસૂચિ (પક્ષપલટા વિરોધી કાયદો) મુજબ, જ્યારે કોઈ રાજકીય પક્ષના બે-તૃતિયાંશ સભ્યો અન્ય કોઈ પક્ષમાં વિલય માટે સહમતી દર્શાવે છે, ત્યારે તેમને સભ્યપદ રદ થવામાંથી છૂટ મળે છે. પરંતુ ટીએમસીએ આ વિલયની વૈધતાને સુપ્રીમ કોર્ટમાં પડકારવાની જાહેરાત કરી છે. ટીએમસીનો દાવો છે કે સાંસદો માત્ર વિલયની જાહેરાત કરીને કાનૂની અયોગ્યતાથી બચી શકે નહીં.
સુપ્રીમ કોર્ટનું વલણ અને આગળનો માર્ગ
સુપ્રીમ કોર્ટે અગાઉના અનેક ચુકાદાઓમાં સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આવી અરજીઓ પર નિર્ણય લેતી વખતે સ્પીકર એક ન્યાયિક સંસ્થા કે ટ્રિબ્યુનલ તરીકે કામ કરે છે, અને તેમના નિર્ણયોની ન્યાયિક સમીક્ષા (Judicial Review) થઈ શકે છે. સર્વોચ્ચ અદાલતે પુનરોચ્ચાર કર્યો છે કે સ્પીકર જ બંધારણીય રીતે પ્રથમ નિર્ણય લેવા માટે જવાબદાર છે, પરંતુ તેમણે આ કામગીરી નિષ્પક્ષ અને તટસ્થ રીતે કરવી જોઈએ. હવે ટીએમસી આ મામલે સીધી સુપ્રીમ કોર્ટમાં હસ્તક્ષેપની માંગ કરશે.
