Income Tax Refund: નવો નિયમ અને ટેકનિકલ ભૂલ: શું તમારું રિફંડ પણ નામની મર્યાદામાં ફસાયું છે?
નાણાકીય વર્ષ 2026 થી ટેક્સ રિફંડ મેળવવાની પ્રક્રિયામાં એક નવો નિયમ અમલમાં આવ્યો છે, જે અંતર્ગત રિફંડ મેળવવા માટે બેંક એકાઉન્ટનું વેલિડેશન (Validation) ફરજિયાત બનાવવામાં આવ્યું છે. આ પ્રક્રિયાને નેશનલ પેમેન્ટ્સ કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયા (NPCI) ના નવા રિયલ-ટાઇમ વેરિફિકેશન સિસ્ટમ સાથે જોડવામાં આવી છે. જોકે, આ નવી સિસ્ટમની શરૂઆતમાં જ એક વિચિત્ર અને આશ્ચર્યજનક ટેકનિકલ ખામી સામે આવી છે, જેના કારણે કરોડો રૂપિયાનું ટેક્સ રિફંડ અટવાઈ પડ્યું છે. આ કોઈ મોટી આર્થિક ગેરરીતિ નથી, પરંતુ બેંક ખાતામાં નોંધાયેલા નામની લંબાઈને કારણે સર્જાયેલી એક નાની ટેકનિકલ સમસ્યા છે.
સિસ્ટમ વચ્ચે ફસાયેલો ટેકનિકલ પેચ
આ સમગ્ર વિવાદ બે અલગ-અલગ સિસ્ટમની મર્યાદાઓને કારણે ઉભો થયો છે. એક તરફ, ભારતીય બેંકો તેમના ગ્રાહકોના અધિકૃત ખાતાના નામમાં 100 અક્ષરો (Characters) સુધીની મંજૂરી આપે છે. બીજી તરફ, NPCI નું નવું વેરિફિકેશન સિસ્ટમ માત્ર 50 અક્ષરો સુધીના જ નામને સપોર્ટ કરે છે.
જ્યારે ટેક્સ વિભાગ રિફંડ માટે બેંક એકાઉન્ટને વેરિફાય કરે છે, ત્યારે સિસ્ટમ આપોઆપ નામનું મેચિંગ કરે છે. નામની લંબાઈમાં રહેલા આ તફાવતને કારણે સિસ્ટમ તેને ‘મિસમેચ’ (Mismatch) તરીકે ઓળખાવે છે. પરિણામે, ખાતાનું વેલિડેશન પૂર્ણ થઈ શકતું નથી અને રિફંડની પ્રક્રિયા અધવચ્ચે જ અટકી જાય છે.
વિદેશી રોકાણકારો (FPIs) પર સૌથી મોટી અસર
આ નવી વ્યવસ્થાનો સૌથી વધુ માર વિદેશી પોર્ટફોલિયો રોકાણકારો (FPIs) પર પડી રહ્યો છે. આંકડા મુજબ, આશરે 10 ટકા જેટલા FPIs એવા છે કે જેમનું અધિકૃત નામ 50 અક્ષરો કરતાં ઘણું વધારે લાંબું છે. આ સંસ્થાઓનું કરોડો રૂપિયાનું રિફંડ આ ટેકનિકલ ખામીને કારણે ફસાયેલું છે. નવા નિયમો મુજબ, જ્યાં સુધી બેંક એકાઉન્ટ સંપૂર્ણ રીતે વેલિડેટ ન થાય, ત્યાં સુધી ટેક્સ વિભાગ રિફંડની રકમ ટ્રાન્સફર કરી શકતું નથી.
નામ આટલા લાંબા કેમ હોય છે?
સામાન્ય વ્યક્તિનું નામ ટૂંકું હોઈ શકે છે, પરંતુ વિદેશી ફંડ્સ અથવા પેન્શન ફંડ્સના નામ રાખવા માટે કાયદાકીય માળખું ખૂબ જ જટિલ હોય છે. તેમના નામમાં પહેલા મુખ્ય ફંડનું નામ, ત્યારબાદ ફંડ મેનેજરનું નામ અને અંતે સંસ્થાનું માળખું (જેમ કે Sicav, LLP વગેરે) લખવું પડે છે. આ ફોર્મેટિંગને કારણે તેમના નામ સરળતાથી 50 અક્ષરોની મર્યાદા ઓળંગી જાય છે. જ્યારે આ રોકાણકારો NPCI સિસ્ટમમાં પોતાના નામ દાખલ કરે છે, ત્યારે શરૂઆતના 50 અક્ષરો બેંકમાં રહેલા સંપૂર્ણ નામ સાથે મેળ ખાતા નથી, જેનાથી એરર આવે છે.
નાણામંત્રાલય પાસેથી રાહતની અપેક્ષા
આ ગંભીર સમસ્યાને ઉકેલવા માટે કસ્ટોડિયન બેંકો અને NPCI એ હવે સીધા ભારત સરકારના નાણામંત્રાલયનો સંપર્ક કર્યો છે. મંત્રાલય સમક્ષ એક વિશેષ પ્રસ્તાવ મૂકવામાં આવ્યો છે, જેમાં વિદેશી રોકાણકારોને બેંક એકાઉન્ટ વેલિડેશનના આ નિયમમાં ખાસ છૂટછાટ આપવા અથવા મર્યાદા વધારવાની માંગ કરવામાં આવી છે.
અત્યારે સમગ્ર ઉદ્યોગ જગત સરકારના નિર્ણયની રાહ જોઈ રહ્યું છે. એવી પૂરી શક્યતા છે કે ભારતમાં વિદેશી રોકાણના પ્રવાહને સુગમ બનાવવા માટે સરકાર ટૂંક સમયમાં આ બાબતે કોઈ ‘એક્સેપ્શન’ (Exception) નક્કી કરશે, જેથી ફસાયેલું કરોડો રૂપિયાનું રિફંડ મુક્ત થઈ શકે. આ કિસ્સો ફરી એકવાર યાદ અપાવે છે કે ટેકનોલોજીના અમલીકરણ દરમિયાન તેની વ્યાપક અસરને સમજવી કેટલી જરૂરી છે.
