Supreme Court: સુપ્રીમ કોર્ટની કડકાઈ: 20 વર્ષ જૂના છેતરપિંડીના કેસમાં તપાસમાં વિલંબ બદલ ગુજરાત પોલીસને ફટકાર
સુપ્રીમ કોર્ટે ગુજરાતના ૨૦ વર્ષથી પણ વધુ જૂના એક જમીન કૌભાંડ અને છેતરપિંડીના કેસમાં તપાસમાં થઈ રહેલા અતિશય વિલંબ પર ગંભીર નારાજગી વ્યક્ત કરી છે. જે કેસમાં કાયદેસર રીતે ૬૦ દિવસ અને છ અઠવાડિયામાં તપાસ પૂર્ણ કરીને અહેવાલ સોંપવાનો હતો, તેમાં દાયકાઓ વીતી જવા છતાં પોલીસ કોઈ નક્કર પરિણામ સુધી પહોંચી શકી નથી. આ મામલે સુપ્રીમ કોર્ટે હવે ગુજરાત પોલીસને સ્પષ્ટ આદેશ આપ્યો છે કે આગામી છ અઠવાડિયામાં મહેસૂલી રેકોર્ડ સાથે છેડછાડ અને છેતરપિંડીના આ કેસની તપાસ પૂર્ણ કરવામાં આવે.
બંધારણીય ફરજ અને ન્યાયમાં વિલંબ
જસ્ટિસ સંજય કરોલ અને જસ્ટિસ ઓગસ્ટિન જ્યોર્જ મસીહની બેન્ચે આ કેસની સુનાવણી દરમિયાન મહત્વપૂર્ણ અવલોકન કર્યું હતું. કોર્ટે કહ્યું કે, જ્યારે લાંબા સમયથી પેન્ડિંગ તપાસનો મુદ્દો ન્યાયિક સંજ્ઞાનમાં આવે, ત્યારે બંધારણીય અદાલતો મૂક પ્રેક્ષક બનીને રહી શકે નહીં. બેન્ચે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે, ઝડપી સુનાવણીનો અધિકાર ભારતીય બંધારણના અનુચ્છેદ ૨૧ (જીવન અને વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતાનો અધિકાર) સાથે સીધો જોડાયેલો છે. તપાસમાં વિલંબ એ ન્યાયના મૂળભૂત સિદ્ધાંતોનું ઉલ્લંઘન છે.
કેસની પૃષ્ઠભૂમિ: હજ યાત્રાનો ગેરલાભ ઉઠાવ્યો
ફરિયાદીએ આક્ષેપ કર્યો છે કે ૧૯૭૫માં તેમણે પોતાની મહેનતથી એક મિલકત ખરીદી હતી. જ્યારે તેઓ ૫ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૦૨ થી ૨૧ માર્ચ, ૨૦૦૨ દરમિયાન હજ યાત્રા પર ગયા હતા, ત્યારે પાછળથી ચાર વ્યક્તિઓએ આ સમયનો ગેરલાભ ઉઠાવ્યો હતો. ફરિયાદીની ગેરહાજરીમાં, આરોપીઓએ તેમના નકલી હસ્તાક્ષર કરીને મિલકતના ખોટા દસ્તાવેજો, જેમાં બનાવટી વિભાજન ખત (Partition Deed) અને વેચાણ ખત (Sale Deed)નો સમાવેશ થાય છે, તે તૈયાર કર્યા હતા. આ ગેરકાયદેસર રીતે તૈયાર કરાયેલા દસ્તાવેજોના આધારે, આરોપીઓએ મહેસૂલી રેકોર્ડમાં પોતાના નામ પણ દાખલ કરાવી દીધા હતા.
ભિલોડાના જ્યુડિશિયલ મેજિસ્ટ્રેટ સમક્ષ આ ચાર વ્યક્તિઓ વિરુદ્ધ ભારતીય દંડ સંહિતા (IPC) ની કલમ ૧૨૦-બી (ગુનાહિત કાવતરું), ૪૦૬ (ગુનાહિત વિશ્વાસઘાત), ૪૨૦ (છેતરપિંડી) અને ૪૬૩ (બનાવટી દસ્તાવેજો બનાવવા) હેઠળ ફરિયાદ દાખલ કરવામાં આવી હતી.
તપાસના પુરાવા પણ ગાયબ!
વર્ષ ૨૦૧૪માં જ્યારે પોલીસે મેજિસ્ટ્રેટ સમક્ષ રિપોર્ટ રજૂ કર્યો, ત્યારે અદાલતે તેને નકારી કાઢીને વિગતવાર તપાસનો આદેશ આપ્યો હતો. તે સમયે ૬૦ દિવસની મર્યાદા નક્કી કરવામાં આવી હતી. ત્યારબાદ ૨૦૧૭માં ગુજરાત હાઈકોર્ટે છ અઠવાડિયામાં તપાસ પૂર્ણ કરવાનો આદેશ આપ્યો હતો. ચોંકાવનારી વાત એ છે કે, રેકોર્ડ પર એ પણ નોંધવામાં આવ્યું હતું કે તપાસ દરમિયાન એકત્રિત કરવામાં આવેલી કેટલીક મહત્વપૂર્ણ સામગ્રી પોલીસ સ્ટેશનમાંથી જ ગાયબ થઈ ગઈ હતી.
સુપ્રીમ કોર્ટે પોતાના ચુકાદામાં ટીકા કરતા જણાવ્યું હતું કે, હાઈકોર્ટે આ કેસમાં તપાસના રિપોર્ટ દાખલ કરવામાં થયેલા વિલંબ પર ગંભીરતાથી નોંધ લેવી જોઈતી હતી અને વહેલી તકે દખલગીરી કરવી જોઈતી હતી. પોલીસ તંત્રની આ પ્રકારની કામગીરી ન્યાય પ્રક્રિયા પર પ્રશ્નાર્થ ચિન્હ મૂકે છે. હવે સુપ્રીમ કોર્ટના કડક વલણ બાદ પોલીસ પર છ અઠવાડિયામાં તપાસ પૂર્ણ કરવાનું મોટું દબાણ છે. આ કેસ ન્યાય પ્રણાલીમાં વિલંબને કારણે સામાન્ય નાગરિકોને પડતી મુશ્કેલીઓનું એક ઉત્તમ ઉદાહરણ બની રહ્યો છે.
