બ્રેકઅપ પછી પુરુષ પર યૌન શોષણનો આરોપ લગાવી શકાય? સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પષ્ટ કરી કાયદાની સ્થિતિ
સુપ્રીમ કોર્ટે સહમતિથી બનેલા શારીરિક સંબંધો અને સંબંધ તૂટ્યા બાદ થતા કાયદાકીય વિવાદ અંગે મહત્ત્વપૂર્ણ ટિપ્પણી કરી છે. અદાલતે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જ્યારે બે પુખ્ત વ્યક્તિઓ પોતાની ઇચ્છાથી શારીરિક સંબંધ બનાવે અને સમય જતાં તેમનો સંબંધ ખરાબ થઈ જાય, ત્યારે માત્ર બ્રેકઅપના આધારે અગાઉના સંબંધને યૌન શોષણ ગણાવી શકાય નહીં. જોકે, દરેક કેસમાં સંમતિ અને સંબંધોની પરિસ્થિતિઓનું મૂલ્યાંકન જરૂરી છે.
સંબંધોમાં મતભેદ થાય તો દરેક વખતે ફોજદારી કેસ યોગ્ય નથી
અદાલતે જણાવ્યું હતું કે સંબંધ પૂરો થયા પછી ભૂતકાળની ઘટનાઓને અલગ દૃષ્ટિકોણથી જોવી દુર્ભાગ્યપૂર્ણ હોઈ શકે છે. પરંતુ માત્ર સંબંધ નિષ્ફળ ગયો હોવાના કારણે અગાઉથી સહમતિથી બનેલા શારીરિક સંબંધને ગુનાહિત કૃત્યમાં ફેરવી શકાય નહીં. ફોજદારી ન્યાય વ્યવસ્થાનો ઉપયોગ વ્યક્તિને દબાણમાં લાવવા અથવા તેની સ્વતંત્રતા અને પ્રતિષ્ઠાને નુકસાન પહોંચાડવા માટે ન થવો જોઈએ. કાયદાનો હેતુ ખરેખર થયેલા ગુનાને ન્યાય આપવાનો છે.
શું પુરુષને પોતાની ઇચ્છાથી સંબંધ પૂરો કરવાનો અધિકાર નથી?
સુપ્રીમ કોર્ટે પોતાની ટિપ્પણીમાં એક મહત્ત્વપૂર્ણ પ્રશ્ન પણ ઉઠાવ્યો હતો કે શું કોઈ વ્યક્તિને પોતાની ઇચ્છાથી સંબંધમાંથી બહાર નીકળવાનો અધિકાર નથી? અદાલતના જણાવ્યા અનુસાર, માત્ર એટલા માટે કે કોઈ પુરુષ અગાઉ સહમતિથી બનેલા સંબંધમાં હતો, તેને આખી જિંદગી એ સંબંધમાં બંધાઈ રહેવા માટે મજબૂર કરી શકાય નહીં. બ્રેકઅપનો નિર્ણય લેવો પોતે કોઈ ગુનો નથી અને તેને આપમેળે છેતરપિંડી પણ કહી શકાય નહીં.
નિષ્ફળ સંબંધોને ફોજદારી કેસમાં ફેરવવા અંગે ચિંતા
અદાલતે નોંધ્યું હતું કે ઘણી વખત નિષ્ફળ ગયેલા સંબંધો બાદ પક્ષો વચ્ચે વિવાદ ઊભો થાય છે અને ત્યારબાદ ગંભીર ફોજદારી આરોપો લગાવવામાં આવે છે. આવા કિસ્સાઓમાં તપાસ એ જરૂરી છે કે શરૂઆતથી જ સંબંધ બનાવતી વખતે કોઈ ખોટી ખાતરી, છેતરપિંડી કે દબાણ હતું કે નહીં. માત્ર સંબંધ તૂટી જવાથી શરૂઆતની સંમતિ ખોટી સાબિત થતી નથી. દરેક ફરિયાદની હકીકતો અને પુરાવાના આધારે તપાસ થવી જોઈએ.
યૌન શોષણના આરોપો માટે કઈ પરિસ્થિતિઓ જરૂરી?
સુપ્રીમ કોર્ટે યૌન શોષણ જેવા ગંભીર ગુનાઓના આરોપો અંગે સાવચેતી રાખવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો. અદાલતના મતે, આવા આરોપો ત્યારે જ યોગ્ય રીતે લાગુ પડવા જોઈએ જ્યારે હકીકતમાં યૌન હિંસા, બળજબરી અથવા સંમતિ મેળવવા માટે છેતરપિંડી જેવી પરિસ્થિતિઓ હાજર હોય. દરેક નિષ્ફળ પ્રેમસંબંધને યૌન શોષણના કેસમાં ફેરવી દેવામાં આવે તો ખરેખર પીડિતોને ન્યાય આપવાની વ્યવસ્થાની ગંભીરતા અને વિશ્વસનીયતા પર અસર થઈ શકે છે.
સંમતિ, સ્વતંત્રતા અને કાયદાની મર્યાદા અંગે મહત્ત્વપૂર્ણ સંદેશ
સુપ્રીમ કોર્ટની આ ટિપ્પણીનો મુખ્ય સંદેશ એ છે કે પુખ્ત વ્યક્તિઓ વચ્ચેના સહમતિપૂર્ણ સંબંધો અને યૌન ગુનાના આરોપો વચ્ચેનો તફાવત સમજવો જરૂરી છે. સંબંધમાં જોડાવાની જેમ તેમાંથી બહાર નીકળવાનો નિર્ણય લેવાની પણ વ્યક્તિને સ્વતંત્રતા હોવી જોઈએ. જોકે, શરૂઆતથી જ લગ્ન કે સંબંધના નામે ખોટી ખાતરી આપીને સંમતિ મેળવવામાં આવી હોય અથવા બળજબરી થઈ હોય તો કાયદો અલગ રીતે લાગુ પડી શકે છે. તેથી દરેક કેસમાં સંમતિ, ઇરાદો અને ઉપલબ્ધ પુરાવાઓનું નિષ્પક્ષ મૂલ્યાંકન કરવું જરૂરી છે.
