Health Care: તાવની સાથે ધ્રુજારી અને થાકને ન ગણો સામાન્ય; ઉનાળામાં આ લક્ષણો હોઈ શકે છે જોખમી
ઉનાળાની ઋતુ શરૂ થતાની સાથે જ ઘરે-ઘરે તાવ, માથાનો દુખાવો અને નબળાઈના કિસ્સાઓ જોવા મળે છે. સામાન્ય રીતે લોકો તેને ‘વાયરલ ફીવર’ માનીને અવગણે છે અથવા ઘરગથ્થુ ઉપચાર કરીને છોડી દે છે. મોટાભાગના કિસ્સાઓમાં આ સાચું હોઈ શકે છે, પરંતુ દરેક વખતે તાવ સામાન્ય હોય તે જરૂરી નથી. નિષ્ણાતો ચેતવણી આપે છે કે તાવને હળવાશથી લેવો ક્યારેક ભારે પડી શકે છે.
નિષ્ણાતોનો મત: સાવધાની કેમ જરૂરી છે?
ડો. સંદીપ રેડ્ડી કોપ્પુલાએ એક અહેવાલમાં જણાવ્યું છે કે, ઉનાળામાં આવતા તાવને સીધો વાયરલ માની લેવો એ મોટી ભૂલ સાબિત થઈ શકે છે. તેની પાછળ કોઈ ગંભીર ચેપ છુપાયેલો હોઈ શકે છે. અસલ ચિંતા ત્યારે ઊભી થાય છે જ્યારે મેલેરિયા કે ડેન્ગ્યુ જેવા ચેપને સામાન્ય તાવ સમજી લેવામાં આવે છે. આનાથી સારવારમાં વિલંબ થાય છે અને દર્દીની સ્થિતિ ધીમે-ધીમે ગંભીર બની શકે છે. સામાન્ય વાયરલ તાવ સામાન્ય રીતે આરામ અને પ્રવાહી લેવાથી ૩-૪ દિવસમાં મટી જાય છે, પરંતુ જો તેમ ન થાય તો ચેતી જવું જોઈએ.
કયા લક્ષણો પર ખાસ ધ્યાન આપવું જોઈએ?
નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, તાવના પ્રકાર અને તેના આવવાની રીત પર નજર રાખવી ખૂબ જરૂરી છે:
ધ્રુજારી અને પરસેવો: જો તાવની સાથે ખૂબ ઠંડી લાગે (ધ્રુજારી આવે) અને તાવ ઉતરે ત્યારે પુષ્કળ પરસેવો વળે, તો આ મેલેરિયાના પ્રારંભિક સંકેતો હોઈ શકે છે.
તાવનું પુનરાવર્તન: જો તાવ એકવાર ઉતરી ગયા પછી ફરીથી આવતો હોય અથવા લાંબા સમય સુધી જળવાઈ રહેતો હોય, તો તે સામાન્ય વાયરલ નથી.
અસામાન્ય થાક: વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા (WHO) ના મતે, મેલેરિયા જેવા રોગો લાલ રક્તકણો (RBC) ને અસર કરે છે, જેના કારણે શરીરમાં અસાધારણ નબળાઈ અનુભવાય છે. જો તમને નાના કામ કરવામાં પણ ભારે થાક લાગે, તો તે ગંભીર સંકેત છે.
રોગ કેવી રીતે ફેલાય છે અને ભ્રમ કેમ થાય છે?
ઉનાળા અને ચોમાસાના સંક્રમણ કાળમાં મેલેરિયા, ડેન્ગ્યુ અને ટાઈફોઈડ જેવા અનેક રોગો એકસાથે ફેલાય છે. આ બધાના શરૂઆતના લક્ષણો લગભગ સમાન હોય છે – હળવો તાવ, માથાનો દુખાવો અને શરીરમાં કળતર. આ સમાનતા જ ભ્રમ પેદા કરે છે. લોકો માની લે છે કે આ માત્ર ગરમીને કારણે છે, પરંતુ વાસ્તવમાં તે મચ્છરજન્ય અથવા પાણીજન્ય રોગ હોઈ શકે છે.
બચાવ અને સાવચેતીના ઉપાયો
૧. ત્વરિત તપાસ: જો તાવ ૨-૩ દિવસથી વધુ સમય સુધી રહે, તો તરત જ લોહીની તપાસ (Blood Test) કરાવો. સાદી લોહીની તપાસથી મેલેરિયા કે અન્ય સંક્રમણની વહેલી ખબર પડી શકે છે.
૨. પાણીનો ભરાવો અટકાવો: ઘરની આસપાસ ક્યાંય પણ પાણી જમા ન થવા દો, કારણ કે તે મચ્છરોનું સંવર્ધન કેન્દ્ર બને છે.
૩. મચ્છરોથી રક્ષણ: સૂતી વખતે મચ્છરદાનીનો ઉપયોગ કરો અથવા મચ્છર ભગાડતી ક્રીમ અને કોઈલનો ઉપયોગ કરો.
૪. સ્વચ્છતા: ઉનાળામાં ખોરાક અને પાણીની સ્વચ્છતાનું ખાસ ધ્યાન રાખો જેથી ટાઈફોઈડ જેવા રોગોથી બચી શકાય.
તાવને માત્ર શરીરના તાપમાન સાથે ન જોડો, પરંતુ શરીર જે અન્ય સંકેતો આપે છે તેના પર ધ્યાન આપો. સમયસર નિદાન અને સારવાર જ ગંભીર ગૂંચવણોથી બચાવી શકે છે.
