Cross-border inflation: પાકિસ્તાન અને ચીન કરતા ભારતમાં પેટ્રોલ કેટલું સસ્તું છે?
મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા ભૌગોલિક રાજકીય તણાવમાં ઘટાડો થવાનું નામ નથી લઈ રહ્યો, જેની સીધી અસર કાચા તેલની વૈશ્વિક કિંમતો પર જોવા મળી રહી છે. ઈરાને અમેરિકા સાથે બીજા રાઉન્ડની વાટાઘાટો કરવાનો ઇનકાર કરી દીધો છે, જેને કારણે બ્રેન્ટ ક્રૂડની કિંમતોમાં પ્રતિ બેરલ 5.51 ડોલરનો મોટો ઉછાળો આવ્યો છે અને તે વધીને આશરે 95.89 ડોલર પ્રતિ બેરલ પર પહોંચી ગયું છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં તેલના ભાવ વધવા છતાં ભારતની સરકારી ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓએ આજે પેટ્રોલ અને ડીઝલના દરો સ્થિર રાખ્યા છે, જે સામાન્ય જનતા માટે મોટી રાહત સમાન છે.
વૈશ્વિક સ્તરે અનિશ્ચિતતા હોવા છતાં દેશમાં ઇંધણના ભાવ સ્થિર રહેવા પાછળનું એક મુખ્ય કારણ આગામી સમયમાં વિવિધ રાજ્યોમાં યોજાનારી ચૂંટણીઓ હોવાનું માનવામાં આવે છે. સરકાર સામાન્ય લોકોને મોંઘવારીમાંથી બચાવવા માટે હાલમાં કિંમતોમાં વધારો કરવાનું ટાળી રહી છે, જોકે કેટલીક ખાનગી તેલ કંપનીઓએ દરોમાં વધારો કરવાનું શરૂ કરી દીધું છે. હાલમાં દિલ્હીમાં પેટ્રોલ ₹94.77 અને અમદાવાદમાં ₹94.68 પ્રતિ લિટરના ભાવે મળી રહ્યું છે, જ્યારે મુંબઈમાં કિંમત ₹103.50 સુધી પહોંચી ગઈ છે.
ભારતના પાડોશી દેશોની સરખામણીએ ઇંધણના ભાવમાં ઘણો તફાવત જોવા મળે છે. બાંગ્લાદેશમાં પેટ્રોલ આશરે ₹90.95 પ્રતિ લિટર છે, જ્યારે પાકિસ્તાનમાં તે ₹122.42 અને ચીનમાં ₹130.11 પર પહોંચી ગયું છે. નેપાળ અને શ્રીલંકામાં સ્થિતિ વધુ કફોડી છે, જ્યાં ગ્રાહકોએ એક લિટર પેટ્રોલ માટે અનુક્રમે ₹136.86 અને ₹134.38 ચૂકવવા પડી રહ્યા છે. મ્યાનમારમાં તો પેટ્રોલનો ભાવ ₹146.82 સુધી પહોંચી ગયો છે. આ આંકડા દર્શાવે છે કે વૈશ્વિક સંકટ છતાં ભારત તેના પાડોશી દેશોની સરખામણીએ ઇંધણના ભાવને નિયંત્રિત કરવામાં વધુ સફળ રહ્યું છે.
મુખ્ય સમજૂતી (Points to Understand)
વૈશ્વિક તણાવ: ઈરાન-અમેરિકા વચ્ચેની મંત્રણા નિષ્ફળ જવાથી કાચા તેલના પુરવઠા પર જોખમ વધ્યું છે.
ક્રૂડ ઓઈલનો ઉછાળો: આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં તેલના ભાવ 95 ડોલર પ્રતિ બેરલને પાર કરી ગયા છે.
સ્થિર ભાવ: વૈશ્વિક તેજી છતાં ભારતીય સરકારી કંપનીઓએ હજુ સુધી ભાવમાં વધારો કર્યો નથી.
ચૂંટણીલક્ષી રાહત: અનેક રાજ્યોમાં ચૂંટણી હોવાથી સરકાર ભાવ વધારો રોકી રહી હોવાની શક્યતા છે.
પાડોશી દેશો સાથે તુલના: ભારત કરતા નેપાળ, ચીન અને પાકિસ્તાન જેવા દેશોમાં પેટ્રોલ ઘણું મોંઘું છે.
આજના પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ (20 એપ્રિલ)
| શહેર | પેટ્રોલ (પ્રતિ લિટર) | ડીઝલ (પ્રતિ લિટર) |
| અમદાવાદ | ₹94.68 | ₹90.35 |
| દિલ્હી | ₹94.77 | ₹87.67 |
| મુંબઈ | ₹103.50 | ₹90.03 |
| કોલકાતા | ₹105.45 | ₹92.02 |
| હૈદરાબાદ | ₹107.46 | ₹95.70 |
| ચેન્નાઈ | ₹100.90 | ₹92.48 |
