Personal Loan: લોન અરજી રિજેક્ટ થવાથી બચવું છે? માત્ર પગાર નહીં, બેંકો લોન આપતા પહેલાં જુએ છે આ જરૂરી બાબતો
સામાન્ય રીતે એવું માનવામાં આવે છે કે એક જ કંપનીમાં કામ કરતા અને સરખો પગાર ધરાવતા બે વ્યક્તિઓને સમાન રકમની લોન સરળતાથી મળી રહે. જોકે, વાસ્તવિકતામાં બેંકિંગ ક્ષેત્રના નિયમો સાવ અલગ હોય છે. એક જ સરખો માસિક પગાર હોવા છતાં અને સમાન રકમની લોનની અરજી કરવા છતાં બેંક બંને અરજદારો સાથે જુદો વ્યવહાર કરી શકે છે. કોઈ એક વ્યક્તિની લોન તુરંત મંજૂર થઈ જાય છે અને ઓછું વ્યાજ મળે છે, તો બીજી વ્યક્તિની અરજી લંબાઈ શકે છે, ઓછી રકમની મંજૂરી મળે છે અથવા વ્યાજ દર વધુ ચૂકવવો પડે છે. અમુક કિસ્સામાં તો લોન રદ (Reject) પણ થઈ શકે છે.
આવું કેમ થાય છે અને બેંકો લોન આપતા પહેલા કયા કયા મહત્વપૂર્ણ પાસાઓ ચકાસે છે, તે અંગેની વિસ્તૃત માહિતી નીચે મુજબ છે.
સિબિલ સ્કોર અને જૂનો પેમેન્ટ રિકોર્ડ: સૌથી પહેલું માપદંડ
કોઈપણ બેંક કે નાણાકીય સંસ્થા પાસે જ્યારે લોનની અરજી આવે છે, ત્યારે તેઓ સૌથી પહેલાં અરજદારનો CIBIL Score (ક્રેડિટ સ્કોર) અને ભૂતકાળનો ચુકવણીનો રિકોર્ડ તપાસે છે.
સમયસર ચુકવણી: જો તમે અગાઉ લીધેલી કોઈપણ લોનની EMI અથવા ક્રેડિટ કાર્ડના બિલ હંમેશા સમયસર ભર્યા હશે, તો બેંકની નજરમાં તમારો ક્રેડિટ સ્કોર ઉત્તમ રહેશે. આવા ગ્રાહકોને બેંકો ‘ઓછા જોખમી’ (Low Risk) ગણે છે અને તેમને ઝડપી મંજૂરી, વધુ રકમ અને ઓછા વ્યાજ દરે લોન ઓફર કરે છે.
ચુકવણીમાં મોડું કે ડિફોલ્ટ: જો ભૂતકાળમાં ક્યારેય હપ્તો ભરવામાં વિલંબ થયો હોય અથવા લોન ડિફોલ્ટ કરી હોય, તો CIBIL સ્કોર ખરાબ થાય છે. આવી સ્થિતિમાં બેંકો લોન આપતાં અચકાય છે અથવા તો ઊંચા વ્યાજ દરે જ લોન મંજૂર કરે છે.
પહેલાંથી ચાલતી EMI અને FOIR નો પ્રભાવ
બેંકો માત્ર તમારી આવક નથી જોતી, પરંતુ એ પણ જુએ છે કે તમારી આવકમાંથી દર મહિને કેટલી રકમ પહેલેથી જ અન્ય લોનના હપ્તામાં જઈ રહી છે.
ઉદાહરણ:
ધારો કે બે વ્યક્તિઓ – ‘A’ અને ‘B’ બંનેનો માસિક પગાર ₹૬૦,૦૦૦ છે. હવે વ્યક્તિ ‘A’ અગાઉની લોન પેટે દર મહિને ₹૨૦,૦૦૦ની EMI ભરી રહ્યો છે, જ્યારે વ્યક્તિ ‘B’ પર એકપણ લોનનું દેવું નથી. આ પરિસ્થિતિમાં બેંક વ્યક્તિ ‘B’ ની લોન ચૂકવવાની ક્ષમતા વધુ ગણશે અને તેને સરળતાથી મોટી રકમની નવી લોન આપશે, કારણ કે વ્યક્તિ ‘A’ ની આવકનો મોટો હિસ્સો પહેલેથી જ રોકાયેલો છે.
નોકરીની સ્થિરતા અને કંપનીની પ્રોફાઈલ
બેંકો માટે અરજદારની આવક સતત અને સ્થિર રહે તે ખૂબ જ જરૂરી છે. આથી જ તેઓ તમારી નોકરીના રિકોર્ડની પણ બારીકાઈથી તપાસ કરે છે.
૧. સ્થિર નોકરી: જો તમે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી એક જ કંપનીમાં કામ કરી રહ્યા છો, તો બેંક તમને વધુ ભરોસાપાત્ર ગણે છે. વારંવાર નોકરી બદલતા લોકો પ્રત્યે બેંકો સાવચેતી રાખે છે.
૨. રોજગારનો પ્રકાર: સરકારી કર્મચારીઓને સૌથી વધુ નાણાકીય સુરક્ષા ધરાવતા ગણવામાં આવે છે, જેથી તેમને ઝડપથી લોન મળી જાય છે. આ ઉપરાંત મલ્ટીનેશનલ કંપનીઓ (MNC) અથવા નામાંકિત કોર્પોરેટ ગ્રાહકોને પણ સમયસર પગાર મળતો હોવાથી બેંકો તેમની અરજીને પ્રાધાન્ય આપે છે.
ક્રેડિટ કાર્ડનો ઉપયોગ અને CUR (Credit Utilization Ratio)
ગ્રાહક પોતાના ક્રેડિટ કાર્ડનો ઉપયોગ કેવી રીતે કરે છે, તે પણ લોનની મંજૂરીમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. બેંકો આ માટે ક્રેડિટ યુટિલાઇઝેશન રેશિયો (CUR) ધ્યાને લે છે.
જો તમારી ક્રેડિટ કાર્ડની લિમિટ ₹૧ લાખ હોય અને તમે દર મહિને ₹૯૦,૦૦૦ કે તેથી વધુ રકમ વાપરી નાખો છો, તો તમારો CUR ૯૦% ગણાય. આ પરિસ્થિતિ દર્શાવે છે કે તમે નાણાકીય રીતે ખૂબ જ નિર્ભર છો, જેનાથી CIBIL સ્કોર ઘટે છે. જે લોકો પોતાની કાર્ડ લિમિટનો માત્ર ૩૦% થી ૪૦% હિસ્સો જ વાપરે છે, તેમનો સ્કોર મજબૂત રહે છે અને તેમને બેંકમાંથી નવી લોન ખૂબ જ સરળતાથી અને આકર્ષક દરે મળી જાય છે.
