Health Care: શું ગળામાં સતત દુખાવો છે? સાવધાન, આ ઓરોફેરિંજિયલ કેન્સરના સંકેતો હોઈ શકે છે
સામાન્ય રીતે ‘હ્યુમન પેપિલોમા વાયરસ’ (HPV) નું નામ સાંભળતા જ લોકોના મનમાં સર્વાઇકલ કેન્સરનો વિચાર આવે છે. જોકે, આ વાયરસ વિશેની એક ખૂબ જ ઓછી જાણીતી પણ ગંભીર હકીકત એ છે કે તે ગળાના ચોક્કસ પ્રકારના કેન્સર માટે પણ જવાબદાર હોઈ શકે છે. ખાસ કરીને, ટોન્સિલ અને જીભના નીચેના ભાગમાં થતા કેન્સર, જેને ‘ઓરોફેરિંજિયલ કેન્સર’ (Oropharyngeal Cancer) કહેવામાં આવે છે, તેનું મુખ્ય કારણ ઘણીવાર HPV વાયરસ હોય છે.
HPV શું છે અને તે કેન્સરનું કારણ કેવી રીતે બને છે?
HPV એ વિશ્વના સૌથી સામાન્ય વાયરલ ઇન્ફેક્શનમાંનું એક છે. મોટાભાગના કિસ્સાઓમાં, વ્યક્તિની રોગપ્રતિકારક શક્તિ (Immune System) આ વાયરસ સામે લડીને તેને કુદરતી રીતે જ નાબૂદ કરી દે છે. પરંતુ, અમુક કિસ્સાઓમાં આ વાયરસ શરીરમાં વર્ષો સુધી ટકી રહે છે અને કોષોમાં અસાધારણ ફેરફાર કરે છે, જે વર્ષો પછી કેન્સરનું સ્વરૂપ ધારણ કરી શકે છે.
આશ્ચર્યજનક વાત એ છે કે, જે લોકો ક્યારેય તમાકુ કે દારૂનું સેવન કરતા નથી, તેમને પણ ઓરોફેરિંજિયલ કેન્સર થવાના કિસ્સાઓ વધ્યા છે. વિશ્વના ઘણા દેશોની સાથે હવે ભારતમાં પણ HPV સંબંધિત ગળાના કેન્સરના કેસોમાં ચિંતાજનક વધારો જોવા મળી રહ્યો છે.
ઓરોફેરિંજિયલ કેન્સરના ચેતવણીરૂપ લક્ષણો
દિલ્હીની એપોલો હોસ્પિટલના હેડ એન્ડ નેક ઓન્કોલોજીના સિનિયર કન્સલ્ટન્ટ ડૉ. અક્ષત મલિક જણાવે છે કે, આ કેન્સરની શરૂઆત ખૂબ જ સામાન્ય લક્ષણો સાથે થાય છે, જેના કારણે દર્દીઓ તેને વારંવાર અવગણે છે. જો તમને નીચે મુજબના લક્ષણો લાંબા સમય સુધી જણાય, તો તેને સામાન્ય ગળાની સમસ્યા સમજવાની ભૂલ ન કરવી જોઈએ:
ગળામાં સતત દુખાવો કે ખરાશ: લાંબા સમય સુધી ગળામાં રહેતી ખરાશ જે દવાઓથી ઠીક ન થતી હોય.
ગળવામાં તકલીફ: ખોરાક કે પાણી ગળતી વખતે સતત દુખાવો થવો કે મુશ્કેલી પડવી.
ગળામાં ગાંઠ: ગળા કે ગરદનના ભાગે કોઈ ગાંઠ જેવું અનુભવવું.
અવાજમાં પરિવર્તન: અવાજ બેસી જવો અથવા અવાજમાં સતત કર્કશતા આવવી.
ગળામાં કંઈક ફસાયું હોય તેવું અનુભવવું: સતત એવું લાગવું કે ગળામાં કોઈ વસ્તુ અટવાયેલી છે.
સકારાત્મક બાબત એ છે કે, જો HPV-પોઝિટિવ ઓરોફેરિંજિયલ કેન્સરનું નિદાન વહેલું થાય, તો દર્દીઓ સારવારને ખૂબ જ સારો પ્રતિસાદ આપે છે અને સાજા થવાની શક્યતા વધી જાય છે.
HPV વેક્સિન: રક્ષણનું શ્રેષ્ઠ માધ્યમ
આ પ્રકારના કેન્સર સામે બચાવ માટે ‘HPV વેક્સિન’ અત્યંત મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. આ રસી ઉચ્ચ જોખમ ધરાવતા HPV પ્રકારો સામે રોગપ્રતિકારક શક્તિ પૂરી પાડે છે, જે કેન્સર માટે જવાબદાર હોય છે.
કોણે રસી લેવી જોઈએ?: આ રસી માત્ર સ્ત્રીઓ માટે જ નહીં, પરંતુ છોકરાઓ અને છોકરીઓ બંને માટે સમાન રીતે જરૂરી છે.
રસીનો સમયગાળો: ૯ થી ૧૪ વર્ષની વયના બાળકો માટે ૬ થી ૧૨ મહિનાના અંતરે ૨ ડોઝ પૂરતા છે. ૧૪ વર્ષથી વધુ વયના લોકો માટે સામાન્ય રીતે ૩ ડોઝ લેવાની સલાહ આપવામાં આવે છે.
રક્ષણ: આ રસી માત્ર સર્વાઇકલ કેન્સર જ નહીં, પરંતુ ગળા અને અન્ય ભાગોમાં થતા HPV સંબંધિત કેન્સરથી પણ રક્ષણ આપે છે.
