Stomach Cancer: ક્રોનિક પેટનો દુખાવો ન લો હળવાશથી: જાણો શું છે દુર્લભ ‘ક્રુકેનબર્ગ ટ્યુમર’ અને તેના લક્ષણો
પેટમાં દુખાવો, વજન ઘટવું કે પિરિયડ્સમાં અનિયમિતતા જેવા લક્ષણોને સામાન્ય રીતે સ્ત્રીરોગ અથવા પાચન સંબંધિત સામાન્ય સમસ્યાઓ ગણવામાં આવે છે. પરંતુ મુંબઈમાં સામે આવેલા બે કેસે તબીબી જગતને પણ ચોંકાવી દીધા છે. અહીં બે મહિલાઓમાં શરૂઆતમાં ઓવેરિયન ટ્યુમર (અંડાશયની ગાંઠ) હોવાની શંકા હતી, પરંતુ ઊંડી તપાસમાં બહાર આવ્યું કે આ અંડાશયનું કેન્સર નહોતું, પરંતુ પેટના એક અત્યંત દુર્લભ કેન્સરના કોષો અંડાશય સુધી ફેલાઈ ગયા હતા.
મુંબઈના બે જટિલ કેસોની વિગત
પહેલો કિસ્સો ૨૫ વર્ષની એક યુવતીનો છે, જે સતત પેટનો દુખાવો, અસામાન્ય પિરિયડ્સ, ભૂખ ન લાગવી અને અચાનક વજન ઘટી જવાની ફરિયાદ સાથે હોસ્પિટલ પહોંચી હતી. તપાસ દરમિયાન તેની જમણી અંડાશયમાં મોટી ગાંઠ જોવા મળી હતી. શરૂઆતમાં તેને ઓવેરિયન કેન્સર માનવામાં આવ્યું, પરંતુ આગળની તપાસમાં જાણવા મળ્યું કે કેન્સરની શરૂઆત તેના પાચનતંત્ર (પેટ)માંથી થઈ હતી અને ત્યાંથી ફેલાઈને અંડાશય સુધી પહોંચી હતી.
બીજો કિસ્સો ૩૭ વર્ષની મહિલાનો છે. તેને પેટનો દુખાવો, ઝાડા-કબ્જિયાતમાં વારંવાર ફેરફાર અને વજન ઘટવા જેવા લક્ષણો હતા. તપાસમાં તેની બંને અંડાશયમાં ગાંઠો મળી આવી હતી, જે પણ પેટના કેન્સરના ફેલાવાને કારણે થઈ હતી.
શું છે આ ‘ક્રુકેનબર્ગ ટ્યુમર’? (Krukenberg Tumor)
તબીબી ભાષામાં આ સ્થિતિને ક્રુકેનબર્ગ ટ્યુમર (Krukenberg Tumor) કહેવામાં આવે છે. આ મેટાસ્ટેટિક ઓવેરિયન કેન્સરનો એક અત્યંત દુર્લભ અને આક્રમક પ્રકાર છે.
આ રોગમાં કેન્સરની શરૂઆત પ્રાથમિક રીતે અંડાશયમાં થતી નથી. મોટે ભાગે કેન્સરના કોષો પેટ (Stomach)માંથી ઉદ્ભવે છે અને લોહી કે લસિકા પ્રવાહી (Lymphatic system) દ્વારા અંડાશય સુધી ફેલાય છે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં મોટા આંતરડા, સ્વાદુપિંડ (Pancreas), એપેન્ડિક્સ કે સ્તનના કેન્સરના કોષો પણ આ રીતે અંડાશય સુધી પહોંચી શકે છે.
આ રોગ કેટલો દુર્લભ છે અને લક્ષણો શું છે?
ક્રુકેનબર્ગ ટ્યુમર એ તમામ ઓવેરિયન ટ્યુમરના માત્ર ૧ થી ૨ ટકા કિસ્સાઓમાં જ જોવા મળે છે. આ સ્થિતિ મોટે ભાગે ૨૫ થી ૪૦ વર્ષની પ્રજનનક્ષમ વય ધરાવતી મહિલાઓમાં વધુ જોવા મળે છે.
નજરઅંદાજ ન કરવા જેવા લક્ષણો:
સતત પેટમાં દુખાવો અથવા અસ્વસ્થતા
પેટ ફૂલવું અને ઓછું ખાવા છતાં પેટ ભરેલું લાગવું
પિરિયડ્સમાં અનિયમિતતા
અચાનક અને વગર કારણે વજન ઘટવું
પાચનક્રિયા અને મલત્યાગની આદતોમાં બદલાવ
આ લક્ષણો સામાન્ય પાચન તકલીફો જેવા જણાતા હોવાથી, મોટાભાગના કિસ્સાઓમાં તેનું નિદાન મોડું થાય છે. જ્યારે આ કેન્સર અંડાશય સુધી પહોંચે છે ત્યારે તે શરીરમાં વ્યાપક રીતે ફેલાઈ ચૂક્યું હોય છે.
નિદાન અને સારવારની પદ્ધતિ
માત્ર સોનોગ્રાફી (Ultrasound) કે સીટી સ્કેન (CT Scan)થી અંડાશયની ગાંઠ દેખાઈ શકે છે, પરંતુ કેન્સરનું મૂળ ઉદ્ગમ સ્થાન જાણવા માટે એન્ડોસ્કોપી (Endoscopy) અને ટીશ્યુ બાયોપ્સી (Biopsy) અત્યંત જરૂરી છે.
સારવાર: જો જરૂર જણાય તો અંડાશયની ગાંઠ દૂર કરવા માટે સર્જરી કરવામાં આવે છે. પરંતુ સારવારનો મુખ્ય આધાર કેન્સર મૂળ ક્યાંથી શરૂ થયું છે તેના પર રહે છે. પેટના કેન્સરના કિસ્સામાં દર્દીને એડવાન્સ ગેસ્ટ્રિક કેન્સરની કીમોથેરેપી (Chemotherapy) આપવામાં આવે છે. ટ્યુમરના રિપોર્ટ અને બાયોમાર્કર્સના આધારે દર્દીને ટાર્ગેટેડ થેરેપી અથવા ઇમ્યુનોથેરેપી પણ આપી શકાય છે.
