તલાક બાદ જોઈન્ટ હોમ લોનમાંથી નામ કેવી રીતે હટાવવું? EMI ન ભરવાથી CIBIL સ્કોર પર પડશે મોટી અસર
દંપતીઓ ઘણીવાર નાણાકીય સરળતા, વધુ લોન પાત્રતા અને કરવેરાના ફાયદા મેળવવા માટે સાથે મળીને જોઈન્ટ હોમ લોન (Joint Home Loan) લેતા હોય છે. પરંતુ જ્યારે લગ્નજીવનમાં તિરાડ પડે અને વાત ડિવોર્સ (તલાક) સુધી પહોંચે, ત્યારે સૌથી મોટો યક્ષપ્રશ્ન એ ઊભો થાય છે કે મકાન અને તેની દર મહિનાની EMI નું શું થશે?
તલાક લીધા પછી કાયદાકીય રીતે બે વ્યક્તિઓ ભલે અલગ થઈ જાય, પરંતુ તેનો અર્થ એ બિલકુલ નથી કે બેંક કે નાણાકીય સંસ્થા સાથેનો તમારો નાણાકીય કરાર (Financial Contract) આપોઆપ રદ થઈ જશે.
બેંકની નજરમાં ડિવોર્સ પછી પણ બંને જવાબદાર
જોઈન્ટ હોમ લોનમાં પતિ અને પત્ની બંને સહ-કરજદાર (Co-borrowers) હોય છે. બેંકને તમારા અંગત સંબંધો કે કોર્ટમાં ચાલી રહેલા તલાકના કેસથી કોઈ લેવાદેવા હોતી નથી; બેંકને માત્ર પોતાના લોનના નાણાં સમયસર પાછા મેળવવામાં રસ હોય છે.
જ્યાં સુધી લોનની પૂરતી ભરપાઈ ન થાય અથવા બેંક ઔપચારિક રીતે કોઈ એક વ્યક્તિને લોનમાંથી મુક્ત કરવા સંમત ન થાય, ત્યાં સુધી બંને પાર્ટનર્સ કાયદાકીય રીતે EMI ચુકવવા માટે સમાન રીતે જવાબદાર રહે છે. જો કોર્ટ તલાકના ચુકાદામાં કોઈ એક પક્ષને લોન ચૂકવવાનો આદેશ આપે, તો પણ બેંકના દસ્તાવેજોમાં સુધારો ન થાય ત્યાં સુધી બેંક બંને પાસેથી વસૂલાત કરવાનો અધિકાર ધરાવે છે.
ડિવોર્સ પછી જોઈન્ટ હોમ લોન નિપટાવવાના મુખ્ય ૪ વિકલ્પો
તલાક બાદ જોઈન્ટ હોમ લોન અને પ્રોપર્ટીના નિકાલ માટે સામાન્ય રીતે નીચે મુજબના વિકલ્પો અપનાવવામાં આવે છે:
૧. કો-બોરોઅર માંથી નામ હટાવવું (Refinancing or Transfer):
જો કોઈ એક ભાગીદાર મકાનમાં રહેવા માંગતો હોય અને એકલો લોન ભરી શકે તેમ હોય, તો તે બચેલી લોનની રકમ પોતાના નામે ટ્રાન્સફર કરાવી શકે છે. આ માટે બેંકે તે વ્યક્તિની આવક અને સિબિલ (CIBIL) સ્કોરની ચકાસણી કર્યા બાદ જ બીજા ભાગીદારનું નામ લોનમાંથી રદ (Release Deed) કરે છે.
૨. પ્રોપર્ટી વેચીને લોન ક્લોઝ કરવી:
સૌથી સરળ અને વિવાદરહિત રસ્તો એ છે કે બંને પાર્ટનર્સ પરસ્પર સંમતિથી ઘર વેચી દે. મકાન વેચાઈ ગયા પછી જે રકમ મળે તેનાથી બેંકની પૂરી લોન ચૂકવી દેવામાં આવે અને જો કોઈ વધારાના પૈસા બચે, તો તેને બંને પક્ષો આપસમાં વહેંચી લે.
૩. પરસ્પર સંમતિથી EMI ચાલુ રાખવી:
જો બંને પક્ષો વચ્ચે પરિપક્વ સમજૂતી હોય, તો તેઓ લોન પૂરી થાય ત્યાં સુધી પોતપોતાના નક્કી કરેલા હિસ્સાની EMI આપવાનું ચાલુ રાખી શકે છે.
૪. એકના હિસ્સાનું ખરીદ-વેચાણ (Buyout):
એક ભાગીદાર બીજા ભાગીદારને તેના હિસ્સાની માર્કેટ વેલ્યુ મુજબ ચૂકવણી કરીને પ્રોપર્ટી અને લોન સંપૂર્ણપણે પોતાના નામે કરાવી શકે છે.
EMI ન ભરવાથી થઈ શકે છે આ મોટું નુકસાન
જો તલાકના વિવાદમાં આવીને કોઈ એક ભાગીદાર EMI ભરવાનો ઇનકાર કરી દે અથવા ડિફોલ્ટ કરે, તો તેની સીધી નકારાત્મક અસર બંને પાર્ટનર્સના ક્રેડિટ સ્કોર (CIBIL Score) પર પડે છે. સિબિલ સ્કોર ખરાબ થવાથી ભવિષ્યમાં બેંકમાંથી કોઈ પણ પ્રકારની નવી લોન કે ક્રેડિટ કાર્ડ મેળવવું અત્યંત મુશ્કેલ બની જાય છે.
ઘર અને લોન લેતા પહેલાં આ બાબતોનું ખાસ ધ્યાન રાખો
સહ-માલિકી કરાર (Co-ownership Agreement): જોઈન્ટ હોમ લોન લેતી વખતે જ એક કાયદાકીય કરાર બનાવી લેવો જોઈએ, જેમાં સ્પષ્ટ લખેલું હોય કે ભવિષ્યમાં સંબંધોમાં તિરાડ પડે કે વિવાદ થાય તો EMI કોણ ભરશે અને ઘરની માલિકી કોની રહેશે.
એકલા EMI ભરવાની ક્ષમતા: લોન લેતા પહેલાં હંમેશા વિચારવું જોઈએ કે જો કટોકટીની સ્થિતિ ઊભી થાય, તો શું તમે એકલા હાથે આખી EMI ચૂકવવા માટે આર્થિક રીતે સક્ષમ છો કે નહીં?
