ઓછું પણ પ્રીમિયમ! દારૂ પ્રત્યે Gen Z નો દ્રષ્ટિકોણ બદલાયો, બ્રાન્ડેડ અને ફ્લેવર્ડ લિકરની માગમાં ભારે ઉછાળો
લગ્ન-પ્રસંગો કે પાર્ટીઓમાં દારૂનું સેવન કરવું એ કોઈ નવી વાત નથી, પરંતુ આજની યુવા પેઢી એટલે કે જનરેશન ઝેડ (Gen Z) નો દારૂ પ્રત્યેનો દ્રષ્ટિકોણ અગાઉની પેઢીઓ કરતાં સાવ અલગ છે. તાજેતરના અહેવાલો અને આંકડા દર્શાવે છે કે Gen Z દારૂથી અંતર જાળવી રહી છે અથવા તો તેનો વપરાશ ખૂબ મર્યાદિત કરી રહી છે. હવે સામાન્ય રીતે એવો સવાલ થાય કે જો યુવાનો દારૂ પીવાનું ઘટાડી રહ્યા હોય, તો દારૂ બનાવતી કંપનીઓ (Liquor Companies) ખોટમાં જતી હશે. પરંતુ વાસ્તવિકતા આનાથી બિલકુલ અલગ છે—દારૂનું વેચાણ ઓછું થવા છતાં આ કંપનીઓનો નફો સતત વધી રહ્યો છે.
Gen Z કેમ દારૂથી અંતર જાળવી રહી છે?
આજના યુવાનોમાં દારૂ પ્રત્યેનો ક્રેઝ ઘટવા પાછળ એક નહીં પરંતુ અનેક મહત્વના કારણો જવાબદાર છે:
હેલ્થ અને ફિટનેસ પ્રત્યે જાગરૂકતા: આ પેઢી પોતાની શારીરિક અને માનસિક સેહતને લઈને ખૂબ ગંભીર છે. જિમ, કેલરી કંટ્રોલ અને સુformatted ડિજિટલ લાઈફસ્ટાઈલને કારણે તેઓ ઝેરી તત્વોથી દૂર રહેવા માંગે છે.
બજેટ અને સ્માર્ટ સેવિંગ્સ: મોંઘવારી અને ભવિષ્યની નાણાકીય સ્થિરતાને ધ્યાનમાં રાખીને યુવાનો નકામા ખર્ચાઓ ટાળી રહ્યા છે.
સોશિયલ મીડિયા અને સભાનતા: આજના યુગમાં ઓનલાઈન ઈમેજ અને સોશિયલ મીડિયા પ્રેઝન્સ અગત્યની છે. દારૂના નશામાં કોઈ ભૂલ કે અનિચ્છનીય વર્તન ન થાય તે માટે યુવાનો સ્વ-નિયંત્રણ (Self-control) જાળવે છે.
જોકે, એનો અર્થ એ નથી કે Gen Z એ દારૂ સંપૂર્ણપણે છોડી દીધો છે. તેઓ પીવે છે ખરા, પરંતુ અત્યંત મર્યાદિત અને ખાસ પ્રસંગોએ જ.
ઓછું વેચાણ તો નફો કેમ વધુ? ‘પ્રીમિયમાઇઝેશન’ નો જાદુ
યુવાનોએ દારૂ પીવાનું પ્રમાણ ઘટાડ્યું હોવા છતાં લિકર કંપનીઓના બિઝનેસમાં ભારે તેજી જોવા મળી રહી છે. આ પાછળનું મુખ્ય કારણ છે—“ઓછું પણ સારું” (Less but Better) નો ટ્રેન્ડ.
આજની પેઢી માત્ર સસ્તી કે સામાન્ય દારૂ ખરીદવાને બદલે પ્રીમિયમ ક્વોલિટી પર ધ્યાન આપે છે. જ્યારે પણ તેઓ પીવાનું પસંદ કરે છે, ત્યારે તેઓ જથ્થા (Quantity) કરતાં ગુણવત્તા (Quality) ને વધુ પ્રાધાન્ય આપે છે. આ બદલાવને કારણે જ લિકર ઉદ્યોગમાં ‘પ્રીમિયમાઇઝેશન’ (Premiumisation) નો તબક્કો શરૂ થયો છે, જ્યાં કંપનીઓ મોંઘી અને ઉત્કૃષ્ટ પ્રોડક્ટ્સ વેચીને વધુ માર્જિન કમાઈ રહી છે.
યુવાનોને કેવા પ્રકારનો દારૂ પસંદ આવી રહ્યો છે?
આજની યુવા પેઢીની પસંદગીમાં પરંપરાગત બ્રાન્ડ્સની જગ્યાએ કેટલીક ખાસ સુવિધાઓ ધરાવતી પ્રોડક્ટ્સ આગળ છે:
૧. અનોખો ટેસ્ટ અને ફ્લેવર્સ: યુવાનોને સાદો દારૂ પીવા કરતા અલગ-અલગ યુનિક ફ્લેવર્સ (જેમ કે ક્રાફ્ટ બિયર, ફ્લેવર્ડ વોડકા અને જિન) વધુ આકર્ષિત કરે છે.
૨. પ્રીમિયમ ક્વોલિટી: સારી બ્રાન્ડ અને શુદ્ધ પ્રોડક્ટ માટે યુવાનો વધુ કિંમત ચૂકવવા પણ તૈયાર છે.
૩. ખાસ ઓળખ અને પેકેજિંગ: જે બ્રાન્ડ્સની બોટલ ડિઝાઇન, કન્ટેન્ટ અને સ્ટોરીટેલિંગ આકર્ષક હોય, તેને Gen Z વધુ પસંદ કરે છે.
આ ફેરફારની સૌથી મોટી અસર વોડકા, જિન અને ક્રાફ્ટ બિયર જેવા મિશ્રિત પેઇણાંઓના માર્કેટમાં સ્પષ્ટપણે જોવા મળી રહી છે.
ભારતીય લિકર બજાર પર આ ફેરફારની સકારાત્મક અસર
યુવાનોની બદલાતી માંગને કારણે જ ભારતીય શેરબજારમાં લિસ્ટેડ મુખ્ય લિકર કંપનીઓ જેવી કે રેડિકો ખેતાન (Radico Khaitan), યુનાઇટેડ સ્પિરિટ્સ (United Spirits) અને યુનાઇટેડ બ્રુઅરીઝ (United Breweries) ઉત્કૃષ્ટ પ્રદર્શન કરી રહી છે. આ કંપનીઓએ સમયસર યુવાનોની સાયકોલોજી સમજીને પોતાના પોર્ટફોલિયોમાં મોંઘી, ફ્લેવર્ડ અને પ્રીમિયમ બ્રાન્ડ્સ ઉમેરી દીધી છે.
