UPI પેમેન્ટ કરનારાઓ ધ્યાન આપો! દુકાનદારો પર લાગશે વધારાનો ચાર્જ, નાના વેપારીઓને મળશે રાહત
જો તમે દુકાન ચલાવો છો અથવા તમારા વ્યવસાયમાં UPI દ્વારા ડિજિટલ પેમેન્ટ સ્વીકારો છો, તો આ સમાચાર તમારા માટે મહત્વપૂર્ણ છે. દિવાળી બાદ UPI પેમેન્ટના કેટલાક વ્યવહારો પર મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ (MDR) લાગુ કરવાની તૈયારી ચાલી રહી છે. આ નિયમ લાગુ થયા બાદ ચોક્કસ શરતો હેઠળ મોટા વેપારીઓએ UPI પેમેન્ટ સ્વીકારવા માટે પ્રોસેસિંગ ફી ચૂકવવી પડી શકે છે. જોકે, સામાન્ય ગ્રાહકોને UPIથી પૈસા મોકલવા બદલ અલગથી કોઈ ચાર્જ ચૂકવવો પડશે નહીં.
UPI MDR ચાર્જ શું છે અને શા માટે લાગુ થઈ રહ્યો છે?
મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ એટલે MDR એક પ્રકારની ફી છે, જે વેપારીઓએ ડિજિટલ પેમેન્ટ સ્વીકારવા અને તેની પ્રક્રિયા કરવા માટે ચૂકવવી પડે છે. આ રકમ પેમેન્ટ પ્રક્રિયા સાથે જોડાયેલી બેંકો અને અન્ય સંબંધિત કંપનીઓ વચ્ચે વહેંચવામાં આવે છે. નેશનલ પેમેન્ટ્સ કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયા (NPCI) દ્વારા આ અંગે નવા નિયમની તૈયારી કરવામાં આવી રહી છે. જોકે, તેની અંતિમ અમલીકરણ તારીખ હજુ જાહેર કરવામાં આવી નથી.
પહેલાં 15 ઓક્ટોબરથી લાગુ થવાનો હતો નિયમ
મળતી માહિતી અનુસાર, NPCIએ શરૂઆતમાં MDR સંબંધિત નવા નિયમો 15 ઓક્ટોબર, 2026થી લાગુ કરવાની તૈયારી કરી હતી. જોકે, તહેવારોની સિઝન અને દિવાળીની ખરીદી દરમિયાન વેપારીઓ પર વધારાનો બોજ ન પડે તે ધ્યાનમાં રાખીને નિર્ણય મુલતવી રાખવામાં આવ્યો હતો. 13 ઓક્ટોબરે યોજાયેલી બેઠક બાદ સંકેત આપવામાં આવ્યો હતો કે દિવાળી પૂર્ણ થયા પછી આ નિયમ લાગુ થઈ શકે છે. જોકે, વેપારીઓએ સત્તાવાર જાહેરાતની રાહ જોવી જરૂરી છે.
2,000 રૂપિયાથી વધુના પેમેન્ટ પર કેટલો લાગશે ચાર્જ?
પ્રસ્તાવિત નિયમો અનુસાર, 2,000 રૂપિયાથી વધુના કેટલાક મર્ચન્ટ UPI વ્યવહારો પર 0.4 ટકા MDR ચાર્જ લાગુ થઈ શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે, કોઈ ગ્રાહક દુકાનમાં 3,000 રૂપિયાનું પેમેન્ટ કરે તો વેપારીને 12 રૂપિયા MDR ચૂકવવો પડી શકે છે. 50,000 રૂપિયાના વ્યવહાર પર 200 રૂપિયા ચાર્જ થઈ શકે છે. જ્યારે 75,000 રૂપિયા કે તેથી વધુના પેમેન્ટ પર આ ચાર્જ મહત્તમ 300 રૂપિયા સુધી મર્યાદિત રાખવાની દરખાસ્ત છે.
મોટા અને નાના વેપારીઓ પર કેવી અસર પડશે?
આ પ્રસ્તાવિત નિયમની અસર દરેક વેપારી પર સરખી નહીં હોય. મોટા રિટેલર્સ અને દુકાનદારોના ચોક્કસ UPI વ્યવહારો પર MDR લાગુ થઈ શકે છે. બીજી તરફ, પાત્ર નાના વેપારીઓને ઝીરો MDRની સુવિધા ચાલુ રહેવાની જોગવાઈ છે. ખાસ કરીને P2PM કેટેગરીમાં આવતા એવા પાત્ર નાના વેપારીઓ, જેઓ UPI QR કોડ દ્વારા દર મહિને 1 લાખ રૂપિયા સુધી સીધા પોતાના બેંક ખાતામાં મેળવે છે, તેમને રાહત મળી શકે છે. એટલે માત્ર પેમેન્ટની રકમના આધારે દરેક નાના વેપારી પાસેથી ચાર્જ વસૂલવામાં આવશે નહીં.
રેલવે, વીમા અને પેટ્રોલિયમ પેમેન્ટ માટે અલગ ચાર્જ
પ્રસ્તાવિત વ્યવસ્થામાં કેટલીક ખાસ સેવાઓ માટે અલગ ચાર્જ રાખવામાં આવ્યો છે. રેલવે, ટેલિકોમ, વીમા, ઇંધણ અને ખેતી સંબંધિત નિર્ધારિત પેમેન્ટ પર 0.4 ટકાના બદલે 5 રૂપિયાનો નિશ્ચિત ચાર્જ લાગુ થઈ શકે છે. બીજી તરફ, મ્યુચ્યુઅલ ફંડ, સિક્યોરિટીઝ અને સ્ટોક બ્રોકર સાથે જોડાયેલા કેટલાક વ્યવહારો પર 0.02 ટકા MDR લાગવાની દરખાસ્ત છે. આ કેટેગરીમાં પણ મહત્તમ ચાર્જ 300 રૂપિયા રાખવામાં આવ્યો છે.
સામાન્ય UPI ગ્રાહકોએ ચિંતા કરવાની જરૂર છે?
આ સમગ્ર ફેરફારમાં સૌથી મહત્વની બાબત એ છે કે સામાન્ય ગ્રાહકોને UPI દ્વારા પેમેન્ટ કરવા માટે અલગથી MDR ચૂકવવાનો નિયમ પ્રસ્તાવિત નથી. આ ચાર્જ ચોક્કસ પાત્ર મર્ચન્ટ વ્યવહારો માટે વેપારીઓ પાસેથી વસૂલવાનો છે. જોકે, વેપારીઓએ પોતાના વ્યવસાયની કેટેગરી, માસિક UPI ટ્રાન્ઝેક્શન અને લાગુ પડતી શરતો તપાસવી જોઈએ. અંતિમ નિયમો અને અમલીકરણની તારીખ અંગે NPCIની સત્તાવાર જાહેરાત બાદ જ સ્પષ્ટતા થશે. તેથી અત્યારે આ ફેરફારને લાગુ થયેલો નિયમ માનવાને બદલે પ્રસ્તાવિત વ્યવસ્થા તરીકે સમજવો યોગ્ય રહેશે.
