શું ટ્રેનમાં ભોજન થશે મોંઘું? IRCTC ના નવા પ્લાન સાથે ભાવ વધારાની ચર્ચાઓ તેજ
પશ્ચિમ એશિયામાં સર્જાયેલા ભૌગોલિક તણાવની અસર હવે ભારતીય રેલવેની કેટરિંગ સેવાઓ પર પણ જોવા મળી રહી છે. દેશમાં કોમર્શિયલ એલપીજી સિલિન્ડરની ભારે અછતને કારણે ટ્રેન મુસાફરોને ભોજન પીરસતા રેસ્ટોરન્ટ્સ અને ક્લાઉડ કિચન સામે મોટું સંકટ ઊભું થયું છે. આ સમસ્યાના કાયમી ઉકેલ તરીકે, ઇન્ડિયન રેલવે કેટરિંગ એન્ડ ટુરિઝમ કોર્પોરેશન (IRCTC) એ એક ક્રાંતિકારી નિર્ણય લીધો છે. હવે વર્ષો પછી ફરી એકવાર ટ્રેનોમાં જીવંત ભોજન તૈયાર કરવાની શરૂઆત થશે, પરંતુ આ વખતે એલપીજી (LPG) ને બદલે ઇલેક્ટ્રિક ઇન્ડક્શન ચૂલાનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે.
દરરોજ 17 લાખ ભોજનની જવાબદારી
ભારતીય રેલવે દરરોજ લગભગ 1,400 ટ્રેનો દ્વારા આશરે 17 લાખ મુસાફરોને ભોજન પીરસે છે. આટલી મોટી સંખ્યામાં ભોજન તૈયાર કરવા માટે દરરોજ આશરે 1,000 કોમર્શિયલ ગેસ સિલિન્ડરની જરૂર પડતી હતી. ગેસની અછતને કારણે સર્જાયેલી સ્થિતિને પહોંચી વળવા માટે, IRCTC એ રાજધાની, શતાબ્દી, દુરંતો અને વંદે ભારત જેવી પ્રીમિયમ ટ્રેનોની આધુનિક LHB પેન્ટ્રી કારને ઇલેક્ટ્રિક કૂકિંગ માટે તૈયાર કરી દીધી છે.
IRCTC ના સીએમડી સંજય કુમાર જૈનના જણાવ્યા અનુસાર, વેન્ડરોને હવે ચાલતી ટ્રેનોમાં ઇલેક્ટ્રિક ઉપકરણો દ્વારા રસોઈ બનાવવાની પરવાનગી આપવામાં આવી છે. સાથે જ, મોટા રેલવે સ્ટેશનો પર પણ ઇન્ડક્શન કૂકિંગ શરૂ કરવામાં આવ્યું છે. તેલ કંપનીઓ (IOCL, BPCL, HPCL) સાથે પણ તાલમેલ સાધવામાં આવ્યો છે જેથી જે ટ્રેનોમાં હજુ પણ ગેસની જરૂર છે, ત્યાં પ્રાથમિકતાના ધોરણે ગેસ સપ્લાય મળી રહે.
60% રસોઈ ઇલેક્ટ્રિક પદ્ધતિ પર શિફ્ટ કરવાનું લક્ષ્ય
રેલવેનું લક્ષ્ય છે કે આગામી સમયમાં તેની તમામ રસોઈ પ્રક્રિયાના 60% કામ ઇલેક્ટ્રિક કૂકિંગ પદ્ધતિ પર સ્થાનાંતરિત કરી દેવામાં આવે. માત્ર ટ્રેનોમાં જ નહીં, પરંતુ સ્ટેશનો પર આવેલા ફૂડ પ્લાઝા, રિફ્રેશમેન્ટ રૂમ અને જન આહાર કેન્દ્રોને પણ ત્વરિત અસરથી ઇન્ડક્શન અને માઈક્રોવેવનો ઉપયોગ વધારવા આદેશ આપવામાં આવ્યો છે.
આર્થિક પડકારો અને ટિકિટના ભાવ પર અસર?
ગેસની અછત અને ઇનપુટ કોસ્ટમાં થયેલા વધારાની સીધી અસર IRCTC ના પ્રોફિટ માર્જિન પર પડી છે. નાણાકીય વર્ષ 2025-26 ના ચોથા ત્રિમાસિક ગાળામાં કેટરિંગ સેગમેન્ટનું માર્જિન જે અગાઉ 10.4% હતું, તે ઘટીને 6.3% પર આવી ગયું છે. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે 2019 પછી ટ્રેનના ભોજનના દરોમાં કોઈ ફેરફાર થયો નથી. આથી, વધતી જતી મોંઘવારી વચ્ચે રેલવે માટે ભાવ વધારો અનિવાર્ય બની શકે છે. જોકે, IRCTC વડાએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ટિકિટ કે ભોજનના ભાવમાં વધારો કરવાનો અંતિમ નિર્ણય રેલ મંત્રાલય દ્વારા લેવામાં આવશે.
