PMI Data: મોંઘવારી અને વધતા ખર્ચથી સર્વિસ સેક્ટર પર દબાણ: ૨ વર્ષના સૌથી નીચલા સ્તરે PMI, GDP અને નોકરીઓ પર શું પડશે અસર?
ભારતના આર્થિક વિકાસના મુખ્ય ગણાતા સર્વિસ સેક્ટર (સેવા ક્ષેત્ર) ની વૃદ્ધિની ઝડપ જુલાઈ ૨૦૨૬ માં નોંધપાત્ર રીતે ધીમી પડી ગઈ છે. તાજેતરમાં જાહેર થયેલા આંકડા અનુસાર, ભારતનો HSBC ફ્લેશ સર્વિસીસ PMI (Purchasing Managers’ Index) ઘટીને ૫૩.૧ ની સપાટીએ આવી ગયો છે. આ ઘટાડો ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૨ પછીનો સૌથી નીચલો સ્તર દર્શાવે છે. વધતી જતી મોંઘવારી અને ઈનપુટ કોસ્ટ (ઉત્પાદન તથા સેવા ખર્ચ) માં થયેલો વધારો આ મંદી પાછળનું મુખ્ય કારણ માનવામાં આવી રહ્યું છે.
જોકે, રાહતની વાત એ છે કે PMI ઈન્ડેક્સ હજુ પણ ૫૦ ની ઉપર જળવાઈ રહ્યો છે, જે દર્શાવે છે કે ભારતની સર્વિસ ઈકોનોમીમાં વિસ્તાર તો થઈ રહ્યો છે, પરંતુ તેની ક્ષમતા અને ઝડપ પહેલા કરતાં ઘટી છે.
માત્ર બે મહિનામાં ૬.૭ પોઈન્ટનો મોટો ઘટાડો
જુલાઈ મહિનાના આ આંકડા અર્થશાસ્ત્રીઓ માટે ચિંતાનો વિષય બન્યા છે કારણ કે તેમાં ખૂબ જ ઝડપથી કડાકો જોવા મળ્યો છે. મે ૨૦૨૬ માં સર્વિસીસ PMI ૫૯.૮ ના મજબૂત સ્તરે હતો, જેને ઈ-કોમર્સ, મનોરંજન, ઈન્ફોર્મેશન ટેકનોલોજી (IT) અને સ્થાનિક બજારની મજબૂત માંગનો ટેકો મળ્યો હતો.
પરંતુ માત્ર બે મહિનાના સમયગાળામાં જ આ ઈન્ડેક્સમાં ૬.૭ પોઈન્ટનો મોટો ઘટાડો નોંધાયો છે. આ તીવ્ર ઘટાડો એ બાબત તરફ ઈશારો કરે છે કે સેવાની માગ અને સેવા પૂરી પાડતી કંપનીઓના નફા પર દબાણ વધ્યું છે.
અર્થતંત્ર માટે સર્વિસીસ PMI શા માટે મહત્વપૂર્ણ છે?
સર્વિસીસ પર્ચેસિંગ મેનેજર્સ ઈન્ડેક્સ (PMI) એ દેશના સમગ્ર આર્થિક સ્વાસ્થ્યને માપવા માટેનો એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ સૂચક છે. ભારતની જીડીપી (GDP) માં સર્વિસ સેક્ટરનું યોગદાન ૫૦ ટકાથી પણ વધુ છે.
આ ક્ષેત્રમાં IT, બેંકિંગ, ફાઇનાન્સ, હોટેલ અને રેસ્ટોરન્ટ, ટ્રાવેલ, ટ્રાન્સપોર્ટ અને કન્સલ્ટન્સી જેવા વિશાળ બિઝનેસ સામેલ છે, જે દેશના કરોડો લોકોને રોજગારી પૂરી પાડે છે. જો સર્વિસ સેક્ટરમાં મંદીનો આ તબક્કો લાંબો સમય ચાલે, તો તેની સીધી નકારાત્મક અસર નવી નોકરીઓનું સર્જન, લોકોની આવક અને બજારમાં વપરાશ (Spends) પર પણ પડી શકે છે.
જુલાઈમાં PMI ઘટવાના મુખ્ય કારણો
જુલાઈ મહિના દરમિયાન સર્વિસ સેક્ટર પર અનેક પરિબળોની વિપરીત અસર પડી હતી:
ફુગાવો અને ઇનપુટ ખર્ચ: બળતણ, કાચો માલ, વીજળી અને ટ્રાન્સપોર્ટેશન મોંઘું થવાથી કંપનીઓનો સંચાલન ખર્ચ વધી ગયો છે.
મજૂરી ખર્ચમાં વધારો: કુશળ અને અકુશળ મજૂરો તથા કર્મચારીઓના પગાર વધારાને કારણે ઇનપુટ કોસ્ટ ઊંચી ગઈ છે.
જિયોપોલિટિકલ તણાવ: વૈશ્વિક સ્તરે ચાલતા ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવને કારણે સપ્લાય ચેઈનમાં અવરોધો ઊભા થયા છે અને કેટલાક વિદેશી ઓર્ડર્સ પણ કેન્સલ થયા છે.
આ પડકારો છતાં, ખાનગી ક્ષેત્રમાં નિકાસ ઓર્ડર્સ (Export Orders) માં વૃદ્ધિ જોવા મળી છે અને કંપનીઓએ નવી ભરતીઓ ચાલુ રાખી છે, જેથી ઓવરઓલ આઉટલુક હજુ પણ સકારાત્મક બનેલું છે.
અર્થશાસ્ત્રીઓનું શું કહેવું છે?
મનીકન્ટ્રોલના અહેવાલ મુજબ, OCBC ની સિનિયર ASEAN અને ઈન્ડિયા ઈકોનોમિસ્ટ લાવણ્યા વેંકટેશ્વરને આ પરિણામો પર પ્રતિક્રિયા આપતાં જણાવ્યું હતું કે, પ્રારંભિક આંકડાના આધારે કોઈ આખરી નિષ્કર્ષ પર પહોંચવું ઉતાવળ ગણાશે.
તેમણે ઉમેર્યું હતું કે, “૫૩.૧ નો સર્વિસીસ PMI આંકડો હજુ પણ ૫૦ ની સપાટીથી ઉપર છે, જે વૃદ્ધિ દર્શાવે છે. હાલમાં મિશ્ર સ્થિતિ જોવા મળી રહી છે, જેમાં મજબૂત સ્થાનિક માંગની સરખામણીએ કિંમતોના વધતા દબાણે (ફુગાવાએ) સેન્ટિમેન્ટ નબળું પાડવામાં મોટી ભૂમિકા ભજવી છે.”
