Real Estate: ભારતનું હાઉસિંગ માર્કેટ બે ભાગમાં વહેંચાયું: એક તરફ 3 BHK અને પ્રીમિયમ ઘરોનો ક્રેઝ, બીજી તરફ એફોર્ડેબલ હાઉસિંગની તંગી
ભારતનું રિયલ એસ્ટેટ માર્કેટ હાલમાં એક રસપ્રદ અને મહત્વપૂર્ણ મોડ પર આવીને ઊભું રહ્યું છે. તાજેતરના ટ્રેન્ડ્સ દર્શાવે છે કે દેશનું હાઉસિંગ માર્કેટ સ્પષ્ટપણે બે અલગ-અલગ વર્ગોમાં વિભાજિત થઈ રહ્યું છે. એક તરફ રિયલ એસ્ટેટ ડેવલપર્સ મોટા અને પ્રીમિયમ ઘરો પર મોટો દાવ લગાવી રહ્યા છે, તો બીજી તરફ દેશના અનેક શહેરોમાં સામાન્ય ખરીદદારો હજુ પણ સસ્તા અને એફોર્ડેબલ (કિફાયતી) ઘરો શોધી રહ્યા છે.
આ પરિસ્થિતિ માર્કેટમાં માંગ અને પુરવઠા વચ્ચેના અસંતુલન (મિસમેચ)ને સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે. ચાલો સમજીએ કે આ બદલાવ પાછળના મુખ્ય કારણો કયા છે અને વિવિધ શહેરોમાં ગ્રાહકોની માનસિકતા કેવા પ્રકારની છે.
સપ્લાય અને ડિમાન્ડ વચ્ચે ‘મિસમેચ’: 3 BHK ઘરોનો દબદબો
લેટેસ્ટ મેજિકબ્રિક્સ પ્રોપઈન્ડેક્સ (એપ્રિલ–જૂન 2026)ના આંકડા અનુસાર, હાલમાં માર્કેટમાં વેચાણ માટે ઉપલબ્ધ કુલ એક્ટિવ હાઉસિંગ સપ્લાયમાં 3 BHK ઘરોનો હિસ્સો 46% સુધી પહોંચી ગયો છે. આ આંકડો દર્શાવે છે કે ડેવલપર્સને મોટા પરિવારો માટેના સ્પેસિયસ (મોટા) ઘરોની માંગ પર પૂરો ભરોસો છે.
જોકે, આ સિક્કાની બીજી બાજુ એ છે કે બજારમાં 46% સપ્લાય મોટા ઘરોની હોવા છતાં, મધ્યમ વર્ગ અને સામાન્ય ખરીદદારો હજુ પણ બજેટ-ફ્રેન્ડલી વિકલ્પો શોધી રહ્યા છે. ડેવલપર્સનું ધ્યાન પ્રીમિયમ પ્રોજેક્ટ્સ પર વધુ હોવાથી એફોર્ડેબલ હાઉસિંગ શોધી રહેલા લોકોને યોગ્ય વિકલ્પો મેળવવામાં મુશ્કેલી પડી રહી છે.
શા માટે વધી રહી છે 3 BHK ઘરોની માંગ?
કોરોના મહામારી પછી ભારતીય ગ્રાહકોની ઘર પ્રત્યેની વિભાવના બદલાઈ છે. 3 BHK અથવા મોટા ઘરોની માંગ વધવા પાછળ મુખ્યત્વે બે કારણો જવાબદાર છે:
હાઇબ્રિડ વર્ક કલ્ચર: લોકડાઉન અને રોગચાળા પછી વર્ક-ફ્રોમ-હોમ અને હાઇબ્રિડ કામકાજનો યુગ શરૂ થયો છે. લોકોને ઘરમાં જ પ્રોફેશનલ વર્કસ્પેસ અથવા હોમ ઓફિસ માટે વધારાની જગ્યાની જરૂરિયાત વર્તાઈ રહી છે.
ડેવલપર્સનું નફાનું ગણિત: સસ્તા અથવા એફોર્ડેબલ ઘરોની સરખામણીએ મિડ-પ્રીમિયમ અને 3 BHK કે લક્ઝરી પ્રોજેક્ટ્સમાં ડેવલપર્સને ઘણું વધારે પ્રોફિટ માર્જિન મળે છે. આથી ડેવલપર્સ પણ હવે મોટા પ્રોજેક્ટ્સ બનાવવા તરફ વધુ આકર્ષાઈ રહ્યા છે.
ઉભરતા શહેરોમાં હજુ પણ ‘એફોર્ડેબલ હાઉસિંગ’ પ્રથમ પસંદગી
ભલે મોટા શહેરોમાં પ્રીમિયમ ઘરોનો ક્રેઝ વધ્યો હોય, પરંતુ દેશના અસંખ્ય ઉભરતા માર્કેટ્સમાં આજે પણ સસ્તા ઘરોની બોલબાલા છે.
કોલકાતા, અમદાવાદ, પુણે અને ગ્રેટર નોઇડા જેવા પ્રમુખ શહેરોમાં ₹75 લાખથી ઓછી કિંમત ધરાવતા ઘરોની માંગ સૌથી વધુ જોવા મળી રહી છે. આ બાબત પુરવાર કરે છે કે મધ્યમ વર્ગીય પરિવારો માટે ઘરનું બજેટ હજુ પણ સૌથી મહત્વનો પરિબળ છે અને આ શહેરોમાં કિફાયતી ઘરોની અહેમિયત જરાય ઘટી નથી.
લક્ઝરી અને અલ્ટ્રા-પ્રીમિયમ સેગમેન્ટનો ઉછાળો
રિપોર્ટનો બીજો એક રોચક દાવો એ છે કે ભારતમાં લક્ઝરી હાઉસિંગ સેગમેન્ટ પણ અત્યારે ઝડપથી વધી રહ્યું છે. દેશના મુખ્ય બિઝનેસ અને આઇટી હબ ગણાતા શહેરોમાં ઉચ્ચ આવક ધરાવતો વર્ગ લક્ઝરી હોમ્સ પાછળ મોટો ખર્ચ કરવા તૈયાર છે.
પ્રમુખ શહેરો: બેંગલુરુ, હૈદરાબાદ, ગુરુગ્રામ અને નોઇડા જેવા શહેરોમાં ₹1.5 કરોડથી ₹3 કરોડની રેન્જવાળા ઘરોની માંગમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે.
ગ્રાહકોની માનસિકતા: આ ટ્રેન્ડ લોકોની વધતી આવક, આધુનિક લાઈફસ્ટાઈલની સુવિધાઓ મેળવવાની ઈચ્છા અને કોર્પોરેટ ગ્રોથને આભારી છે.
અલ્ટ્રા-પ્રીમિયમ માર્કેટ: મુંબઈ અને ગુરુગ્રામ જેવા મેટ્રો શહેરોમાં તો ₹5 કરોડથી વધુ કિંમત ધરાવતા અલ્ટ્રા-પ્રીમિયમ અને સુપર-લક્ઝરી ઘરોનો દબદબો છે, જે આ શહેરોને દેશના સૌથી પ્રીમિયમ રિયલ એસ્ટેટ માર્કેટ તરીકે સ્થાપિત કરે છે.
