દેશના હૂંડિયામણ ભંડારમાં જંગી ઉછાળો: ભારતનું ફોરેક્સ રિઝર્વ $785.71 અબજની રેકોર્ડ સપાટીએ
ભારતીય અર્થતંત્ર માટે અત્યંત સકારાત્મક અને પ્રોત્સાહક સમાચાર સામે આવ્યા છે. દેશનું વિદેશી મુદ્રા ભંડાર (Forex Reserves) ફરી એકવાર નવા રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચી ગયું છે. ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) દ્વારા શુક્રવારે જાહેર કરવામાં આવેલા સત્તાવાર આંકડા અનુસાર, 4 સપ્ટેમ્બરના રોજ પૂરા થતા સપ્તાહ દરમિયાન દેશના વિદેશી મુદ્રા ભંડારમાં $44.90 અબજનો મોટો વધારો થયો છે. આ ઉછાળા સાથે ભારતનું કુલ વિદેશી ચલણ ભંડાર વધીને $785.71 અબજની રેકોર્ડ સપાટીએ પહોંચી ગયું છે.

આ અગાઉના સપ્તાહ દરમિયાન એટલે કે 28 ઓગસ્ટના રોજ પૂરા થતા અઠવાડિયામાં પણ ફોરેક્સ રિઝર્વમાં $11.47 અબજનો વધારો નોંધાયો હતો અને તે વધીને $740.80 અબજ થયું હતું. આમ, સતત બીજા સપ્તાહમાં ભારતના વિદેશી મુદ્રા ભંડારમાં તીવ્ર વધારો જોવા મળ્યો છે, જે દેશની આર્થિક સ્થિરતા અને વૈશ્વિક બજારમાં ભારતની મજબૂત પકડ દર્શાવે છે.
ફોરેન કરન્સી એસેટ્સ (FCA) માં $47.498 અબજનો જંગી ઉછાળો
વિદેશી મુદ્રા ભંડારનો સૌથી મોટો અને મહત્વપૂર્ણ હિસ્સો ફોરેન કરન્સી એસેટ્સ (FCA) નો હોય છે. 4 સપ્ટેમ્બરના રોજ પૂરા થયેલા સપ્તાહમાં FCA માં $47.498 અબજનો મોટો વધારો થયો છે, જેના કારણે તે વધીને $648.17 અબજ સુધી પહોંચી ગયું છે.
જો માર્ચ 2026 ના અંત સાથે સરખામણી કરવામાં આવે, તો FCA માં $95.886 અબજનો મોટો ઉછાળો આવ્યો છે. જ્યારે ગત વર્ષના સમાન સમયગાળાની સરખામણીમાં તેમાં $63.692 અબજનો સકારાત્મક ગ્રોથ જોવા મળ્યો છે.
સોનાના ભંડાર (Gold Reserve) માં આંશિક ઘટાડો
એક તરફ ફોરેન કરન્સી એસેટ્સમાં મોટો વધારો થયો છે, તો બીજી તરફ આ સમીક્ષા હેઠળના સપ્તાહ દરમિયાન ભારતના સોનાના ભંડાર (Gold Reserve) માં સામાન્ય ઘટાડો નોંધાયો છે. સપ્તાહ દરમિયાન દેશનું ગોલ્ડ રિઝર્વ $2.594 અબજ ઘટીને $113.816 અબજ રહી ગયું છે.
માર્ચ 2026 ના અંતની સરખામણીએ સોનાનું ભંડાર $1.580 અબજ ઓછું છે. જોકે, રાહતની વાત એ છે કે એક વર્ષ પહેલાના આંકડા સાથે સરખામણી કરીએ તો સોનાના ભંડારમાં હજુ પણ $23.517 અબજનો નોંધપાત્ર વધારો જોવા મળે છે.
IMF પાસે ભારતની રિઝર્વ પોઝિશન અને SDRs ની સ્થિતિ
આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય ભંડોળ (IMF) પાસે રહેલા ભારતના સ્પેશિયલ ડ્રોઇંગ રાઇટ્સ (SDRs) માં પણ નજીવો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. SDRs $4 મિલિયન ઘટીને $18.806 અબજ રહ્યા છે. તેમ છતાં, માર્ચના અંતની સરખામણીએ તેમાં $184 મિલિયન અને એક વર્ષ પહેલાની સરખામણીએ $64 મિલિયનનો વધારો થયેલો છે.

બીજી તરફ, IMF માં ભારતની રિઝર્વ પોઝિશન $2 મિલિયન વધીને $4.916 અબજ થઈ ગઈ છે. આ આંકડો માર્ચના અંતથી $108 મિલિયન અને એક વર્ષ પહેલા કરતાં $168 મિલિયન વધુ છે.
આર્થિક સ્થિરતા તરફ મજબૂત પગલું
એકંદરે જોવામાં આવે તો, ભારતનું કુલ વિદેશી મુદ્રા ભંડાર માર્ચ 2026 ના અંતથી અત્યાર સુધીમાં $94.599 અબજ વધી ચૂક્યું છે. જ્યારે ગત વર્ષના સમાન સમયગાળાની સરખામણીમાં તેમાં $87.438 અબજનો કુલ વધારો થયો છે.
વિદેશી હૂંડિયામણમાં થઈ રહેલો આ સતત વધારો ભારતીય રૂપિયાને વૈશ્વિક સ્તરે સ્થિરતા આપવાની સાથે આયાત બિલ અને આંતરરાષ્ટ્રીય દેવાની ચુકવણીમાં દેશને મોટી આર્થિક સુરક્ષા પૂરી પાડે છે.
