SBI રિસર્ચનો દાવો: ભારતમાં બંપર વિદેશી રોકાણથી રૂપિયાને મળશે મજબૂતી, મોંઘવારી ઘટશે
ભારતીય અર્થતંત્રના મોરચેથી એક અત્યંત આશાસ્પદ અને સકારાત્મક સમાચાર સામે આવ્યા છે. સ્ટેટ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (SBI) રિસર્ચના તાજેતરના અહેવાલ મુજબ, નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ (FY27) સુધીમાં ભારતનો ‘બેલેન્સ ઓફ પેમેન્ટ્સ’ (BoP) આશરે ૫૦ અબજ ડોલરના ભવ્ય સરપ્લસમાં રહેવાની પ્રબળ શક્યતા છે. સરપ્લસનો સરળ અર્થ એ થાય કે દેશમાંથી જેટલું નાણું બહાર જઈ રહ્યું છે, તેના કરતાં વધુ વિદેશી હૂંડિયામણ ભારતની તિજોરીમાં આવી રહ્યું છે. આ અનુકૂળ સ્થિતિને કારણે ચાલુ ખાતાની ખાધ (CAD) જીડીપીના માત્ર ૧ ટકા સુધી સીમિત રહેશે, જેનાથી દેશની નાણાકીય સ્થિતિ વધુ મજબૂત થશે અને લાંબા ગાળે ફુગાવા પર અંકુશ મેળવવામાં મદદ મળશે.
RBI ની ફાઇનાન્સિયલ સ્કીમ અને વિદેશી મૂડીનો પ્રવાહ
ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) એ વિદેશી હૂંડિયામણ એકત્રિત કરવા માટે તાજેતરમાં રજૂ કરેલી FCNR(B) ડિપોઝિટ સ્કીમ અભૂતપૂર્વ રીતે સફળ રહી છે. આ વિશેષ યોજના દ્વારા દેશમાં અત્યાર સુધીમાં ૫૭ અબજ ડોલરનું વિદેશી હૂંડિયામણ આવી ચૂક્યું છે. રિપોર્ટ અનુસાર, ચાલુ ઓગસ્ટ મહિનાના બાકીના દિવસોમાં વધુ ૨૫ થી ૩૦ અબજ ડોલરનું રોકાણ આવવાની ધારણા છે, જેનાથી કુલ કલેક્શન ૮૫ અબજ ડોલરના આંકડાને સ્પર્શ કરી શકે છે. હાલમાં જ આરબીઆઈની મોનેટરી પોલિસી કમિટી (MPC) એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે દેશમાં પ્રત્યક્ષ વિદેશી રોકાણ (FDI) અને વિદેશી પોર્ટફોલિયો રોકાણ (FPI) નો પ્રવાહ અત્યંત મજબૂત છે, જે ભારતની બાહ્ય નાણાકીય સ્થિતિને વધુ સુરક્ષિત બનાવે છે.
હેજિંગ કોસ્ટ અંગેની ચિંતાઓ દૂર
જ્યારે પણ મોટા પાયે વિદેશી નાણું દેશમાં આવે છે, ત્યારે તેના સંચાલન અને હેજિંગ માટે ચોક્કસ ખર્ચ થાય છે. નાણાકીય બજારમાં એવી ચિંતા હતી કે આરબીઆઈની સ્વેપ સુવિધાનો ખર્ચ અતિશય ઊંચો રહેશે. પરંતુ SBI રિસર્ચે આ તમામ અટકળોને ફગાવી દીધી છે. અહેવાલ મુજબ, પાંચ વર્ષનો કુલ હેજિંગ ખર્ચ આશરે ૧૦.૫ અબજ ડોલર જેટલો થશે. આ રકમ ભારત પાસે રહેલા આશરે ૭૦૦ અબજ ડોલરના વિશાળ વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડારના માત્ર ૧.૪૫ ટકા જેટલી જ છે. એટલે કે દેશને થનારા આર્થિક ફાયદાઓની સરખામણીમાં આ ખર્ચ સાવ નગણ્ય છે.
રૂપિયાના મૂલ્ય અને મોંઘવારી પર સાનુકૂળ અસર
વિદેશી મુદ્રાના સતત પ્રવાહને કારણે ભારતીય રૂપિયાને પણ મજબૂતી મળી રહી છે. FCNR(B) ઉપાયો અમલમાં આવ્યા બાદથી રૂપિયાના મૂલ્યમાં ૦.૧ ટકાનો સુધારો નોંધાયો છે. SBI રિસર્ચના અનુમાન મુજબ, ઓગસ્ટના અંત સુધીમાં પ્રતિ ડોલર રૂપિયાનું મૂલ્ય ૯૫ થી ૯૫.૫ ની આસપાસ સ્થિર થઈ શકે છે. રૂપિયામાં આવતી આ મજબૂતી અને સ્થિરતાને કારણે વિદેશથી આયાત કરવામાં આવતી વસ્તુઓ અને કાચો માલ સસ્તો બને છે, જેનો પ્રત્યક્ષ લાભ દેશની સામાન્ય જનતાને મોંઘવારીમાં રાહત સ્વરૂપે મળે છે.
વૈશ્વિક પડકારો વચ્ચે ગોલ્ડ રિઝર્વનું સુદ્રઢ કવચ
વૈશ્વિક સ્તરે હજુ પણ આર્થિક અને ભૌગોલિક-રાજકીય અસ્થિરતા યથાવત છે. અમેરિકામાં ૩૦ વર્ષના ટ્રેઝરી યીલ્ડ ૫.૩ ટકાની સપાટીએ પહોંચી ગયા છે, જ્યારે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Hormuz Strait) આસપાસના તણાવને કારણે બ્રિજ ક્રૂડ ઓઇલ પ્રતિ બેરલ ૧૦૦ ડોલર સુધી પહોંચવાનું જોખમ રહેલું છે. કાચા તેલના ભાવ વધવાથી ભારતીય અર્થતંત્ર પર મોટો બોજ પડે છે. આ જ વૈશ્વિક જોખમો સામે રક્ષણ મેળવવા માટે આરબીઆઈએ પોતાના ફોરેક્સ રિઝર્વમાં સોનાની ભાગીદારી વધારી છે. નાણાકીય વર્ષ ૨૬ માં સોનાનો હિસ્સો ૧૬.૭ ટકાની રેકોર્ડ સપાટીએ પહોંચ્યો હતો, જે ઓગસ્ટમાં પણ ૧૫.૩૮ ટકા પર જળવાઈ રહ્યો છે. આ જંગી વિદેશી અને સુવર્ણ ભંડાર કોઈપણ મોટી વૈશ્વિક આર્થિક કટોકટી સામે ભારત માટે મજબૂત સુરક્ષા કવચ તરીકે કામ કરશે.
