Google Maps: લાઈવ લોકેશન, AI અને કલર કોડિંગથી કેવી રીતે થાય છે ટ્રાફિકનું સચોટ અનુમાન?
આજના સમયમાં પ્રવાસ કરતી વખતે અથવા અજાણ્યા રસ્તાઓ પર મુસાફરી કરતી વખતે મોટાભાગના લોકો ગૂગલ મેપ્સ (Google Maps) નો ઉપયોગ કરે છે. ગૂગલ મેપ્સ યુઝર્સને માત્ર રસ્તો શોધવામાં જ નહીં, પરંતુ નજીકના રેસ્ટોરન્ટ્સ, પેટ્રોલ પંપ, સૌથી ટૂંકો રસ્તો અને કયા રસ્તા પર કેટલો ટ્રાફિક છે તેની રીયલ-ટાઇમ માહિતી પણ પૂરી પાડે છે.
પરંતુ શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે ગૂગલ મેપ્સને સેટેલાઇટ કે સ્ક્રીન પર બેઠા-બેઠા કેવી રીતે ખબર પડી જાય છે કે કયા રોડ પર ટ્રાફિક જામ છે અને કયો રસ્તો ખાલી છે? ચાલો સમજીએ ગૂગલની આ અદભુત ટેકનોલોજી પાછળનું ગણિત.
૧. સ્માર્ટફોન યુઝર્સ પાસેથી મળે છે રીયલ-ટાઇમ ડેટા
ગૂગલ મેપ્સની સૌથી મોટી શક્તિ વિશ્વભરમાં તેના કરોડો સક્રિય યુઝર્સ છે. જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ પોતાના સ્માર્ટફોનમાં લોકેશન સર્વિસ (GPS) ઓન રાખીને મુસાફરી કરે છે, ત્યારે તેનો ફોન સતત અને આપમેળે તેની સ્પીડ અને લોકેશનનો ડેટા ગૂગલના સર્વર સુધી પહોંચાડે છે.
ગૂગલ કોઈ એક વ્યક્તિની માહિતી ચકાસતું નથી, પરંતુ એક જ રોડ પરથી પસાર થતા સેંકડો કે હજારો સ્માર્ટફોન ડેટાનું એકસાથે પૃથ્થકરણ કરે છે. જો કોઈ રોડ પર તમામ વાહનો પોતાની સામાન્ય ઝડપે ચાલી રહ્યા હોય તો ગૂગલ સમજી જાય છે કે રસ્તો સાફ છે. પરંતુ જો વાહનોની સ્પીડ અચાનક ઘટી જાય, તો ગૂગલ તેને ટ્રાફિક જામ તરીકે ઓળખી લે છે.
૨. વાહનોની સ્પીડ અને કલર કોડિંગ સિસ્ટમ
ગૂગલ મેપ્સ સ્પીડના આધારે રસ્તાઓ પર કલર કોડિંગ બતાવે છે, જેથી ડ્રાઇવર એક નજરે ટ્રાફિકની સ્થિતિ સમજી શકે:
લીલો રંગ (Green): જો વાહનો ૫૦ થી ૬૦ કિમી પ્રતિ કલાકની સામાન્ય ઝડપે ચાલી રહ્યા હોય, તો રસ્તો સંપૂર્ણ ખુલ્લો બતાવે છે.
નારંગી રંગ (Orange): જો વાહનોની સ્પીડ થોડી ધીમી (૨૦ થી ૩૦ કિમી) થાય, તો મધ્યમ ટ્રાફિક દર્શાવે છે.
લાલ રંગ (Red): જો વાહનોની સ્પીડ અચાનક ઘટીને ૧૦ થી ૧૫ કિમી અથવા સાવ થંભી જાય, તો ગૂગલ તેને ભારે ટ્રાફિક જામ ગણે છે અને ઘાટા લાલ રંગથી દર્શાવે છે.
૩. જૂના ડેટા અને ટ્રેન્ડ્સનો ઉપયોગ
ગૂગલ મેપ્સ માત્ર લાઈવ ડેટા પર આધાર રાખતું નથી, પરંતુ તેની પાસે છેલ્લાં ઘણા વર્ષોનો ઐતિહાસિક ટ્રાફિક ડેટા (Historical Data) સંગ્રહિત હોય છે. આ ડેટાથી ગૂગલને ખબર પડે છે કે અઠવાડિયાના કયા દિવસે, કયા સમયે અને કયા વિસ્તારમાં સામાન્ય રીતે કેટલો ટ્રાફિક રહે છે.
ઉદાહરણ તરીકે, સવારે ઓફિસ કે સ્કૂલ જવાના સમયે અને સાંજે રિટર્ન અવર્સ દરમિયાન કયા મુખ્ય માર્ગો પર ભીડ થાય છે, તેનું પૂર્વાનુમાન ગૂગલ આ જૂના રેકોર્ડ્સના આધારે અગાઉથી લગાવી લે છે.
૪. યુઝર્સ દ્વારા અપાતી સીધી રીપોર્ટિંગ (User Crowdsourcing)
આજે ગૂગલ મેપ્સમાં યુઝર્સને એક એડવાન્સ ફીચર મળે છે, જેના દ્વારા તેઓ રસ્તા પર બનતી ઘટનાઓની સીધી માહિતી આપી શકે છે. જો રસ્તા પર કોઈ અકસ્માત (Accident) થયો હોય, રોડનું કામકાજ ચાલુ હોય, ક્યાંક પોલીસ ચેકિંગ હોય કે રસ્તો બંધ હોય, તો યુઝર્સ તેને એપ પર રિપોર્ટ કરી શકે છે.
જ્યારે એક કરતાં વધુ યુઝર્સ સમાન માહિતી શેર કરે છે, ત્યારે ગૂગલ તેને વેરિફાય કરીને અન્ય તમામ યુઝર્સને એલર્ટ આપે છે, જેથી તેઓ સમયસર બીજો વૈકલ્પિક રસ્તો પસંદ કરી શકે.
૫. આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) નો મોટો રોલ
હવે ગૂગલ મેપ્સને વધુ સચોટ બનાવવા માટે AI (Artificial Intelligence) અને મશીન લર્નિંગનો વ્યાપક ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે. AI ટેકનોલોજી લાઈવ ડેટા અને જૂના પેટર્નને મિક્સ કરીને આગામી ૧૫ થી ૩૦ મિનિટમાં ટ્રાફિકની સ્થિતિ કેવી હશે તેનું ચોક્કસ અનુમાન લગાવે છે.
પ્રાઈવસી અને સુરક્ષા અંગે ગૂગલનો દાવો
ઘણા લોકોના મનમાં પ્રશ્ન થાય છે કે શું ગૂગલ આપણી અંગત પર્સનલ માહિતી કે લોકેશન હિસ્ટ્રી જુએ છે? આ અંગે ગૂગલનું સ્પષ્ટ કહેવું છે કે ટ્રાફિક ડેટા પ્રોસેસ કરતી વખતે માહિતી સંપૂર્ણપણે એનોનિમાઇઝ (Anonymous) રાખવામાં આવે છે. તેનો હેતુ કોઈ વ્યક્તિગત યુઝરને ટ્રેક કરવાનો નથી હોતો, પરંતુ માત્ર રસ્તા પરના વાહનોની એકંદર સ્થિતિ સમજવાનો હોય છે.
