તમારા પરિવારના સભ્યનો અવાજ પણ હોઈ શકે છે નકલી! AI સ્કેમથી બચવા ટેલિકોમ વિભાગનું એલર્ટ
કલ્પના કરો કે તમારા મોબાઇલ પર કોઈ અજાણ્યા નંબર પરથી ફોન આવે છે. બીજી તરફથી તમારા પિતા, ભાઈ, બહેન કે ખાસ મિત્રનો અવાજ સંભળાય છે. તેઓ કહે છે કે તેમનો અકસ્માત થયો છે અથવા તેઓ મોટી મુશ્કેલીમાં ફસાયા છે અને તેમને તાત્કાલિક પૈસાની જરૂર છે. આવી સ્થિતિમાં કોઈપણ વ્યક્તિ ગભરાઈ શકે છે અને ઉતાવળમાં રૂપિયા મોકલી શકે છે. પરંતુ સાવધાન રહો, કારણ કે આ અવાજ નકલી પણ હોઈ શકે છે.
AI ટેક્નોલોજીથી થઈ રહી છે નવી પ્રકારની સાયબર છેતરપિંડી
આજના સમયમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ એટલે કે AI ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ માત્ર સારા કામો માટે જ નહીં, પરંતુ સાયબર ગુનાઓ માટે પણ થઈ રહ્યો છે. ઠગો AI ટૂલ્સની મદદથી કોઈ વ્યક્તિના અવાજની નકલ તૈયાર કરે છે. ત્યારબાદ તેઓ એ જ વ્યક્તિના સ્વરમાં પરિવારજનો કે મિત્રો સાથે વાત કરીને વિશ્વાસ જીતવાનો પ્રયાસ કરે છે. આ પ્રકારની છેતરપિંડીને AI વૉઇસ સ્કેમ કહેવામાં આવે છે, જે લોકો માટે ગંભીર જોખમ બની રહી છે.
ટેલિકોમ વિભાગે લોકોને આપ્યું સુરક્ષા અંગેનું એલર્ટ
દેશમાં વધી રહેલા ડિજિટલ ફ્રોડને ધ્યાનમાં રાખીને સરકારના ટેલિકોમ વિભાગે લોકોને સાવચેત રહેવાની સલાહ આપી છે. વિભાગે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર પોસ્ટ દ્વારા આ પ્રકારની છેતરપિંડીથી બચવા માટે લોકોને જાગૃત કર્યા છે. ઠગો હવે પરંપરાગત પદ્ધતિઓને બદલે આધુનિક ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે. ખાસ કરીને પરિવારના સભ્યનો અવાજ સાંભળીને ભાવનાત્મક રીતે નબળા પડતા લોકો આવા ગુનેગારોના નિશાન બની શકે છે. તેથી દરેક ફોન પર તરત વિશ્વાસ કરવો જોખમી બની શકે છે.
હોસ્પિટલ, અકસ્માત અને પોલીસ કેસના નામે પૈસાની માંગણી
આ સ્કેમમાં ઠગો ફોન કરીને કહે છે કે સામેની વ્યક્તિ હોસ્પિટલમાં દાખલ છે, તેનો ગંભીર અકસ્માત થયો છે અથવા તે પોલીસના કોઈ કેસમાં ફસાઈ ગયો છે. આવી વાતો સાંભળીને પરિવારજનો ગભરાઈ જાય છે. ઠગો ઇરાદાપૂર્વક એવી પરિસ્થિતિ ઊભી કરે છે કે વ્યક્તિને વિચારવાનો સમય ન મળે. ત્યારબાદ તેઓ તાત્કાલિક પૈસા ટ્રાન્સફર કરવાની માગણી કરે છે. આ રીતે હજારો કે લાખો રૂપિયાની છેતરપિંડી થવાની શક્યતા રહે છે.
નકલી અવાજ અને અસલી અવાજ વચ્ચેનો તફાવત ઓળખવો મુશ્કેલ
AI દ્વારા બનાવવામાં આવેલો અવાજ ઘણી વખત એટલો વાસ્તવિક લાગે છે કે સામાન્ય વ્યક્તિ માટે તેની નકલ ઓળખવી મુશ્કેલ બની જાય છે. ઠગો સોશિયલ મીડિયા પર ઉપલબ્ધ અવાજની ક્લિપ અથવા અન્ય રેકોર્ડિંગનો દુરુપયોગ કરી શકે છે. તેથી માત્ર ઓળખીતા અવાજના આધારે કોઈ વ્યક્તિની ઓળખ નક્કી કરવી યોગ્ય નથી. ખાસ કરીને જ્યારે ફોન કરનાર વ્યક્તિ ઉતાવળમાં પૈસા માગે અથવા કોઈને આ વાત ન કહેવા દબાણ કરે, ત્યારે વધુ સાવધાની રાખવી જરૂરી છે.
AI વૉઇસ સ્કેમથી બચવા માટે આ બાબતો યાદ રાખો
જો કોઈ અજાણ્યા નંબર પરથી તમારા પરિવારના સભ્યના અવાજમાં પૈસા માગવામાં આવે, તો તરત જ રૂપિયા ટ્રાન્સફર ન કરો. ફોન કાપીને તે વ્યક્તિના સાચા નંબર પર સીધો સંપર્ક કરો અને તેની સ્થિતિની ખાતરી કરો. જરૂર પડે તો અન્ય પરિવારજનોનો સંપર્ક કરીને માહિતી ચકાસો. ફોન કરનારની વાતમાં આવીને OTP, બેંકની વિગતો કે પાસવર્ડ ક્યારેય આપશો નહીં. જો તમારી સાથે છેતરપિંડી થાય, તો તરત જ બેંકને જાણ કરો અને ભારતમાં સાયબર ક્રાઇમ હેલ્પલાઇન 1930 પર સંપર્ક કરો અથવા સત્તાવાર પોર્ટલ cybercrime.gov.in પર ફરિયાદ નોંધાવો.
